Hai lần can thiệp cứu cụ bà 84 tuổi sốc tim nguy kịch do van tim thoái hóa và nhồi máu cơ tim

Tiến sĩ, bác sĩ Phan Thảo Nguyên, Phó Giám đốc Bệnh viện E, Trưởng khoa Nội Tim mạch người lớn cho biết đây là một trong những ca bệnh nguy kịch nhất mà ê-kíp từng tiếp nhận.

Người bệnh được can thiệp động mạch vành cấp cứu, hồi sức tích cực trong một tuần trước khi thay van 2 lá qua đường ống thông trên nền van sinh học cũ đã thoái hóa sau 14 năm.

Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch

Tai biến xảy ra khi cụ bà về quê Hưng Yên dự đám giỗ gia đình. Bà bất ngờ khó thở dữ dội, tím tái rồi ngã gục. Sau khi được cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Thái Bình, người bệnh nhanh chóng được chuyển tuyến lên Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện E.

Tiếp nhận người bệnh, Tiến sĩ, bác sĩ Phan Thảo Nguyên, Phó Giám đốc Bệnh viện E, Trưởng khoa Nội Tim mạch người lớn cho biết đây là một trong những ca bệnh nguy kịch nhất mà ê-kíp từng tiếp nhận.

"Bệnh nhân vào viện trong tình trạng huyết động sụp đổ hoàn toàn. Huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim rất nhanh 130-140 chu kỳ/phút. Chúng tôi buộc phải sử dụng đồng thời ba loại thuốc vận mạch liều rất cao mới có thể duy trì huyết áp và giữ sự sống cho người bệnh", bác sĩ Thảo Nguyên nhớ lại.

Các kết quả siêu âm tim và chụp mạch vành khẩn cấp cho thấy một bệnh cảnh đặc biệt phức tạp.

Chiếc van hai lá sinh học được thay từ 14 năm trước đã thoái hóa và vôi hóa hoàn toàn, gây hẹp - hở van mức độ rất nặng. Dòng máu không thể lưu thông bình thường khiến áp lực dồn lên phổi, gây phù phổi cấp và suy hô hấp nghiêm trọng.

Trong khi đó, người bệnh đồng thời xuất hiện tổn thương tắc cấp tính động mạch vành mũ (LCx) gây nhồi máu cơ tim cấp. Trái tim già nua vừa thiếu máu nuôi, vừa phải hoạt động với một chiếc van gần như mất chức năng khiến toàn bộ hệ tuần hoàn nhanh chóng rơi vào trạng thái suy sụp.

"Tính mạng người bệnh lúc đó chỉ còn được tính bằng phút", các bác sĩ nhận định.

Cuộc hội chẩn "cân não" và quyết định chia cuộc chiến thành hai giai đoạn

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Phan Thảo Nguyên, tuổi thọ trung bình của van tim sinh học chỉ khoảng 10-15 năm. Khi van thoái hóa, phương pháp điều trị kinh điển là mổ mở thay van lần hai.

Tuy nhiên, với một bệnh nhân 84 tuổi, đang trong tình trạng sốc tim, suy hô hấp nặng, suy đa cơ quan và đã từng mổ tim, việc mở lại lồng ngực, bóc tách tim dính nhiều sau phẫu thuật cũ và chạy tuần hoàn ngoài cơ thể gần như đồng nghĩa với nguy cơ tử vong rất cao.

Bệnh nhân được can thiệp qua cơn nguy kịch.

Ngay tại giường bệnh, mô hình Heart Team gồm các chuyên gia tim mạch can thiệp, phẫu thuật tim, gây mê hồi sức, hồi sức tích cực và chẩn đoán hình ảnh đã được kích hoạt.

Sau nhiều cân nhắc, các chuyên gia thống nhất lựa chọn phương án tối ưu nhất: không mổ mở, mà áp dụng chiến lược can thiệp ít xâm lấn hai giai đoạn (Staged Intervention).

Giai đoạn 1 là giành lại sự sống từ tay tử thần. Ngay trong ngày nhập viện, khi huyết động vẫn vô cùng mong manh, ê-kíp quyết định ưu tiên giải quyết tình trạng thiếu máu cơ tim cấp.

Người bệnh được chuyển ngay tới phòng can thiệp tim mạch (Cathlab), nơi các bác sĩ tiến hành đặt một stent phủ thuốc để tái thông hoàn toàn đoạn động mạch vành mũ bị tắc.

Can thiệp thành công giúp khôi phục dòng máu nuôi tim, nhưng cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.

Chiếc van hai lá đã hỏng vẫn tiếp tục khiến tim suy nặng. Người bệnh được chuyển về Khoa Hồi sức tích cực, nơi các bác sĩ bắt đầu cuộc chạy đua mới.

Suốt một tuần, ê-kíp hồi sức liên tục điều chỉnh máy thở, sử dụng các phác đồ thuốc tối ưu, kiểm soát dịch, giảm dần thuốc vận mạch và từng bước đưa người bệnh vượt qua tình trạng phù phổi cấp.

Chỉ khi huyết động dần ổn định và cơ thể đủ sức chịu đựng thêm một cuộc can thiệp lớn, giai đoạn quyết định mới được triển khai.

Giai đoạn 2, các bác sĩ thay van "không cần mổ" để hồi sinh trái tim. Một tuần sau, người bệnh bước vào cuộc can thiệp thứ hai.

Lần này, các bác sĩ thực hiện kỹ thuật thay van hai lá qua đường ống thông theo phương pháp Valve-in-Valve (TMViVR) - một trong những kỹ thuật tim mạch can thiệp hiện đại và phức tạp nhất hiện nay.

Bệnh nhân đang dần bình phục.

Với kỹ thuật này, ê-kíp không cần mở ngực hay cưa xương ức mà chỉ tạo một đường chọc nhỏ ở tĩnh mạch đùi, kích thước chỉ bằng đầu bút bi.

Dưới hướng dẫn đồng thời của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và siêu âm tim qua thực quản 3D/4D (TEE), ống thông mang van sinh học mới được đưa từ tĩnh mạch đùi lên tim, xuyên qua vách liên nhĩ để tiếp cận van hai lá.

Chiếc van nhân tạo mới sau đó được bung chính xác vào bên trong khung của chiếc van sinh học cũ đã thoái hóa.

Ngay khi van mới mở ra, dòng máu qua tim lập tức được khôi phục gần như bình thường. Áp lực trong buồng tim giảm nhanh, các chỉ số huyết động cải thiện rõ rệt ngay trên màn hình theo dõi.

"Cả phòng can thiệp gần như vỡ òa khi thấy các chỉ số sinh tồn thay đổi tích cực ngay sau khi van mới hoạt động", một thành viên ê-kíp chia sẻ.

Chỉ sau một thời gian ngắn, người bệnh hoàn toàn thoát khỏi tình trạng sốc tim. Chức năng hô hấp cải thiện rõ rệt, tình trạng phù phổi biến mất, huyết áp ổn định và không còn phụ thuộc vào thuốc vận mạch liều cao. Cụ bà 84 tuổi hồi phục nhanh chóng trong niềm vui vỡ òa của gia đình và đội ngũ y, bác sĩ.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Phan Thảo Nguyên, thành công của ca bệnh không chỉ nằm ở việc làm chủ những kỹ thuật tim mạch hiện đại như can thiệp động mạch vành trong sốc tim hay thay van hai lá qua đường ống thông, mà còn ở chiến lược điều trị hợp lý theo từng giai đoạn.

"Điều quan trọng nhất là lựa chọn đúng thời điểm cho từng can thiệp. Nếu thay van ngay từ đầu, người bệnh khó có thể vượt qua. Nếu chỉ đặt stent mà không xử lý van tim, bệnh nhân cũng không thể hồi phục. Chính chiến lược điều trị hai giai đoạn cùng năng lực hồi sức tích cực đã tạo nên thành công của ca bệnh", Tiến sĩ Phan Thảo Nguyên nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, kỹ thuật TMViVR đang mở ra cơ hội sống cho nhiều người bệnh cao tuổi mang van sinh học đã thoái hóa - những trường hợp vốn trước đây gần như không còn chỉ định phẫu thuật vì nguy cơ quá cao.

THIÊN LAM