Hà Nội trước 'cú hích' hạ tầng lớn nhất lịch sử: Mở không gian phát triển 100 năm

Không chỉ giải bài toán ùn tắc, những công trình này được kỳ vọng tạo "cú hích" chiến lược, mở rộng không gian phát triển và định hình diện mạo Thủ đô trong tầm nhìn 50 - 100 năm.

Nói về làn sóng đầu tư hạ tầng quy mô lớn lịch sử này, ông Đỗ Việt Hải, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội khẳng định: Đây không chỉ là công trình giao thông, đây là cú hích lớn tái cấu trúc đô thị.

Hà Nội đang bước vào giai đoạn đầu tư phát triển hạ tầng giao thông lớn nhất trong lịch sử. Ảnh: Tạ Hải.

Hạ tầng bứt phá, dự án tăng tốc và cú hích chiến lược cho Hà Nội

Hà Nội đang bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng giao thông lớn nhất từ trước đến nay, với hàng loạt dự án như các tuyến vành đai, đường sắt đô thị và đặc biệt là 7 cây cầu lớn qua sông Hồng. Dưới góc độ quản lý, ông nhìn nhận ý nghĩa của các công trình này ra sao?

Ông Đỗ Việt Hải - Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội.

Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đỗ Việt Hải: Giai đoạn 2021 - 2026 có thể xem là cao điểm đầu tư hạ tầng giao thông của Hà Nội, với nhiều dự án quy mô lớn như các tuyến vành đai 1, 2,5, 4 cùng hệ thống cầu vượt sông Hồng.

Đây không chỉ là những công trình giao thông đơn thuần, mà đóng vai trò “đòn bẩy” quan trọng cho phát triển đô thị.

Trước hết, các tuyến vành đai và cầu vượt sông Hồng sẽ mở ra không gian phát triển mới, đặc biệt ở phía Bắc và phía Đông thành phố.

Khu vực như Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới, với các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và logistics. Khi hạ tầng được kết nối đồng bộ, những khu vực này sẽ có điều kiện bứt phá mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, việc mở rộng không gian đô thị cũng giúp giảm áp lực đáng kể cho khu vực lõi như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng - nơi đang chịu mật độ dân cư và phương tiện rất cao. Đây là bước đi cần thiết để Hà Nội phát triển cân bằng và bền vững hơn.

Trong nhiều năm, sông Hồng vừa là trục cảnh quan, nhưng cũng là “điểm nghẽn” về kết nối. Khi các cây cầu mới được xây dựng, rào cản này sẽ được tháo gỡ, tạo điều kiện để Thủ đô mở rộng không gian phát triển, không còn bị bó hẹp như trước.

Chúng tôi nhìn nhận đây là một “cú hích” chiến lược, không chỉ góp phần giảm ùn tắc giao thông, mà còn tái cấu trúc không gian đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Đặc biệt, hạ tầng mới cũng tạo nền tảng để phát triển mạnh hệ thống vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn như metro, BRT, xe buýt điện, qua đó từng bước nâng tỷ lệ người dân sử dụng phương tiện công cộng, một mục tiêu rất quan trọng trong phát triển đô thị hiện đại.

Thời gian gần đây, nhiều dự án từng “đắp chiếu” nhiều năm tại Hà Nội đang bất ngờ tăng tốc, thậm chí tạo nên những “kỳ tích” về tiến độ. Theo ông, đâu là yếu tố tạo nên sự chuyển biến này?

Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đỗ Việt Hải: Yếu tố then chốt chính là sự chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Thành ủy, UBND thành phố, cùng với tinh thần “không né tránh, không đùn đẩy” trong toàn hệ thống.

Thực tế, các dự án hạ tầng quy mô lớn thường vướng ở rất nhiều khâu như giải phóng mặt bằng, cơ chế đầu tư hay thủ tục pháp lý. Nếu không có sự vào cuộc đồng bộ, các “điểm nghẽn” này rất dễ chồng chéo, khiến dự án kéo dài nhiều năm.

Điểm khác biệt trong giai đoạn vừa qua là cách làm rất sát thực tế.

Lãnh đạo thành phố không chỉ chỉ đạo trên giấy tờ mà trực tiếp xuống công trường, nắm bắt từng vướng mắc cụ thể để xử lý ngay. Nhiều cuộc họp được tổ chức ngay tại hiện trường thay vì trong phòng họp, giúp các vấn đề được nhìn nhận rõ ràng và giải quyết nhanh chóng.

Chúng tôi thống nhất một quan điểm xuyên suốt: vướng ở đâu, gỡ ở đó; khó đến đâu, tháo đến cùng. Chính cách tiếp cận này đã tạo ra chuyển biến rõ rệt, giúp nhiều dự án “hồi sinh” và tăng tốc mạnh mẽ. Đây cũng là bài học kinh nghiệm rất quan trọng cho việc triển khai các dự án trong thời gian tới.

Nhiều ý kiến cho rằng việc hoàn thành các cây cầu và trục giao thông lớn sẽ tạo ra một “bản đồ phát triển mới” cho Hà Nội. Ông nhìn nhận thế nào về nhận định này?

Cầu Hồng Hà cùng nhiều cầu vượt sông Hồng đang được các đơn vị đẩy nhanh tiến độ thi công.

Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đỗ Việt Hải: Tôi hoàn toàn đồng tình với nhận định này, bởi trong quy hoạch đô thị, hạ tầng giao thông luôn đi trước một bước và đóng vai trò dẫn dắt phát triển.

Khi các cây cầu được hình thành, đó không chỉ là việc bổ sung thêm tuyến kết nối, mà thực chất là mở ra cả một không gian phát triển mới.

Ví dụ, khu vực phía Đông sông Hồng trước đây còn hạn chế về liên kết hạ tầng, nay sẽ có cơ hội vươn lên trở thành cực tăng trưởng mới, thu hút đầu tư và phát triển các khu đô thị hiện đại.

Không chỉ vậy, các khu vực ven đô cũng sẽ được “đánh thức”, tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ về kinh tế - xã hội. Dòng chảy đầu tư, dân cư và dịch vụ sẽ được phân bổ lại hợp lý hơn, thay vì tập trung quá lớn vào khu vực nội đô.

Về dài hạn, đây chính là nền tảng để Hà Nội từng bước chuyển từ mô hình đô thị đơn cực sang đa cực, vừa giãn dân khu vực trung tâm, vừa hướng tới phát triển bền vững và cân bằng hơn giữa các khu vực.

Là cơ quan quản lý Nhà nước chuyên ngành, Sở Xây dựng Hà Nội kỳ vọng gì về diện mạo Thủ đô trong giai đoạn tới khi các công trình hạ tầng hoàn thành?

Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đỗ Việt Hải: Chúng tôi kỳ vọng vào một Hà Nội kết nối thông suốt hơn, phát triển hài hòa hơn và quan trọng nhất là nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Trước hết, hệ thống giao thông sẽ thuận tiện hơn, giảm áp lực cho các tuyến đường hiện hữu, đặc biệt ở khu vực trung tâm. Khi việc đi lại trở nên nhanh chóng, chi phí xã hội cũng sẽ được tiết giảm đáng kể, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó là sự phát triển đồng bộ của hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội – từ nhà ở, dịch vụ đến không gian công cộng. Các khu đô thị mới sẽ được quy hoạch bài bản hơn, gắn kết chặt chẽ với các trục giao thông lớn, tạo nên diện mạo đô thị hiện đại và văn minh hơn.

Về dài hạn, đây sẽ là nền tảng quan trọng để Hà Nội hướng tới mô hình đô thị thông minh, xanh và bền vững, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng, những công trình này không chỉ là kết quả của nỗ lực từ phía chính quyền, mà còn là thành quả chung của toàn xã hội, đặc biệt là sự đồng thuận và chia sẻ rất lớn của người dân.

Vì vậy, chúng tôi mong tiếp tục nhận được sự ủng hộ, đồng hành của người dân, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng và tổ chức giao thông.

Khi các tuyến vành đai và cầu vượt sông Hồng được hoàn thiện đồng bộ, Hà Nội không chỉ giải được bài toán ùn tắc trước mắt, mà còn mở ra dư địa phát triển đô thị trong tầm nhìn dài hạn, 50 - 100 năm.

Với nền tảng đó, chúng tôi tin rằng Thủ đô đang đứng trước cơ hội rất lớn để bứt phá. Những chuyển động mạnh mẽ hôm nay sẽ là bước đệm cho những thành tựu lớn hơn trong tương lai, đưa Hà Nội phát triển xứng tầm là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của cả nước.

Đường song hành thuộc dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô.

Vẽ lại “bản đồ phát triển” với tầm nhìn đô thị toàn cầu

Vừa qua, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được HĐND TP Hà Nội thông qua. Diện mạo Thủ đô được định hướng phát triển như thế nào, thưa ông?

Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đỗ Việt Hải: Đây có thể coi là một dấu mốc mang tính lịch sử, đặt nền móng cho sự phát triển dài hạn, bền vững và giàu bản sắc của Thủ đô trong nhiều thập kỷ tới.

Quy hoạch được xây dựng theo các giai đoạn rõ ràng: đến năm 2035, 2045, 2065 và tầm nhìn 100 năm. Trong đó, mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành đô thị “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm lớn về kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Đến năm 2045, Thủ đô hướng tới hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu, tiệm cận trình độ các thủ đô phát triển; và xa hơn là trở thành một thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.

Một điểm nhấn rất quan trọng của quy hoạch lần này là định hình cấu trúc đô thị theo hướng mở, đa cực, đa trung tâm. Trong đó, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, đóng vai trò trung tâm kết nối Thủ đô với vùng và các hành lang kinh tế lớn.

Quy hoạch cũng cho thấy sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy: chuyển từ “quy hoạch trên giấy” sang “quy hoạch hành động”.

Các định hướng không dừng ở tầm nhìn, mà được gắn chặt với chương trình, kế hoạch cụ thể để có thể triển khai ngay các dự án động lực, đặc biệt là hạ tầng giao thông. Trong đó, hệ thống đường sắt đô thị được xác định là trụ cột để giải quyết các điểm nghẽn của một đô thị lớn.

Đáng chú ý, đồ án đưa ra 11 nhóm giải pháp đột phá, như tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD - lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới để giãn dân nội đô; xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc và khai thác hiệu quả không gian đa tầng.

Không gian đô thị cũng được tổ chức theo ba lớp: không gian ngầm cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất phục vụ sinh hoạt và giao thông; và không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển tương lai. Đây là cách tiếp cận hiện đại, phù hợp với xu hướng phát triển của các đô thị lớn trên thế giới.

Trên cơ sở những định hướng này, Sở Xây dựng Hà Nội đang tích cực nghiên cứu, đề xuất triển khai các dự án trọng điểm, tạo động lực kết nối và phát triển, từng bước hiện thực hóa mô hình đô thị đa trung tâm, đa tầng, gắn kết chặt chẽ với vùng.

Có thể nói, quy hoạch lần này không chỉ vẽ ra một bức tranh dài hạn, mà còn mở ra cơ hội để Hà Nội bứt phá, phát triển xứng tầm là Thủ đô của một quốc gia đang vươn lên mạnh mẽ.

Những công trình, dự án trọng điểm nào sẽ được Hà Nội ưu tiên đầu tư trong trung và dài hạn để hiện thực hóa chiến lược phát triển 100 năm?

Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đỗ Việt Hải: Để hiện thực hóa tầm nhìn 100 năm, Hà Nội xác định hạ tầng khung - đặc biệt là giao thông và hạ tầng đô thị hiện đại - sẽ đóng vai trò then chốt, tạo nền tảng cho toàn bộ quá trình phát triển.

Trong trung hạn, thành phố tập trung hoàn thiện hệ thống các tuyến vành đai, trong đó trọng tâm là Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, đồng thời tiếp tục triển khai các đoạn còn lại của Vành đai 2, 2,5 và 3,5 để hình thành mạng lưới kết nối liên hoàn.

Song song với đó là đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị như Nhổn - ga Hà Nội, Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, tuyến số 5 và các tuyến tiếp theo, nhằm từng bước thay đổi thói quen đi lại, nâng cao tỷ lệ sử dụng vận tải công cộng.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc xây dựng các cây cầu lớn vượt sông Hồng và sông Đuống như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Mễ Sở…

Qua đó, Hà Nội sẽ mở rộng không gian phát triển sang phía Bắc và phía Đông, tạo động lực hình thành các khu đô thị mới, hiện đại hơn. Cùng với đó, các dự án phát triển đô thị hai bên sông Hồng, khu đô thị thông minh, trung tâm tài chính, thương mại quốc tế cũng sẽ từng bước được triển khai.

Bên cạnh hạ tầng giao thông, thành phố cũng đặc biệt chú trọng đầu tư hạ tầng xã hội quy mô lớn như bệnh viện, trường học, trung tâm văn hóa - thể thao đạt tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời phát triển hạ tầng số, năng lượng xanh và các dự án xử lý môi trường để đảm bảo phát triển bền vững.

Về dài hạn, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thiện cơ bản mạng lưới đường sắt đô thị lõi, đồng thời mở rộng các tuyến đường sắt nhẹ kết nối với các đô thị vệ tinh. Thành phố cũng nghiên cứu đầu tư xây dựng cảng hàng không thứ hai của Vùng Thủ đô tại phía Nam, hình thành khu thương mại tự do, tạo động lực tăng trưởng mới.

Ở tầm nhìn xa hơn, giai đoạn 2046 - 2065, Hà Nội hướng tới hoàn chỉnh mạng lưới giao thông đa tầng, phát triển các không gian văn hóa mang tính biểu tượng của thế kỷ, cùng với các khu đô thị sinh thái, phát thải ròng bằng “0” (Net Zero).

Có thể nói, hệ thống các dự án trọng điểm này không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt, mà còn từng bước định hình diện mạo Thủ đô trong tương lai, một đô thị hiện đại, thông minh, xanh và có sức cạnh tranh toàn cầu.

Trân trọng cảm ơn ông!

Lê Tươi

Nam Khánh