Hà Nội quy hoạch điểm giết mổ tập trung, tháo gỡ 'điểm nghẽn' về an toàn thực phẩm

Nỗi lo từ các điểm giết mổ nhỏ lẻ

Cán bộ thú y kiểm soát giết mổ, vệ sinh an toàn thực phẩm tại Chi nhánh Công ty cổ phần Chăn nuôi Việt Nam - Nhà máy chế biến thịt Hà Nội (Khu công nghiệp Phú Nghĩa, xã Phú Nghĩa). Ảnh: Ánh Dương

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có 664 cơ sở giết mổ, tỷ lệ kiểm soát giết mổ đạt khoảng 65% sản lượng tiêu thụ, cho thấy nỗ lực bước đầu trong công tác quản lý. Tuy nhiên, số lượng cơ sở nhỏ lẻ trong khu dân cư vẫn còn lớn, nhiều cơ sở không đủ điều kiện hoạt động và chưa được kiểm soát, tiềm ẩn nguy cơ cao về dịch bệnh và mất an toàn thực phẩm.

Thực tế tại một số địa phương cho thấy còn những bất cập rõ nét. Tại xã Phúc Sơn hiện có 48 cơ sở, hộ giết mổ nhỏ lẻ nằm xen kẽ trong khu dân cư. Hệ thống xử lý chất thải tại đây hầu như chưa đạt chuẩn, chất thải rắn và phụ phẩm vẫn được xử lý thủ công, trực tiếp đe dọa đến nguồn nước và không khí của cộng đồng.

Tương tự, tại xã Đại Xuyên, mặc dù có tới 52 cơ sở giết mổ cố định, hoạt động thường xuyên (trong đó có 50 cơ sở giết mổ trâu bò), nhưng vẫn còn 13 cơ sở chưa được kiểm soát giết mổ. Đáng chú ý, xã tồn tại 48 hộ giết mổ nhỏ lẻ theo thời vụ, nằm sâu trong các khu dân cư và dùng chung hệ thống nước sinh hoạt để xả thải.

Hay như địa bàn xã Hát Môn hiện có 1 cơ sở giết mổ trâu, bò quy mô 2 con/ngày, 9 cơ sở giết mổ lợn quy mô nhỏ từ 1-5 con/ngày và 14 điểm giết mổ gia súc gia cầm nhỏ lẻ. Các cơ sở đều nằm trong khu dân cư, gia súc gia cầm giết mổ không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc. Xã cũng chưa có điểm giết mổ tập trung được phê duyệt trong khi lực lượng cán bộ thú y mỏng, nên việc kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y động vật và sản phẩm động vật gặp khó khăn.

Dây chuyền giết mổ gia súc của Chi nhánh Công ty cổ phần Chăn nuôi Việt Nam - Nhà máy chế biến thịt Hà Nội (Khu công nghiệp Phú Nghĩa, xã Phú Nghĩa) bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Ảnh: Ánh Dương

Còn tại xã Bất Bạt, Phó Chủ tịch UBND xã Bất Bạt Hứa Bá Trình cho biết: Địa bàn xã có 31 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm trong khu dân cư, quy mô nhỏ lẻ, công suất thấp, chủ yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng tại địa phương; địa bàn xã cũng chưa có khu giết mổ tập trung hay tập trung tạm thời.

Nguyên nhân của tình trạng tồn tại cơ sở giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư xuất phát từ cả yếu tố sản xuất và tiêu dùng. Tập quán lâu đời, tâm lý ngại thay đổi của người dân, thói quen của người tiêu dùng dễ dãi đối với thực phẩm chưa được kiểm soát nguồn gốc. Bên cạnh đó, việc triển khai quy hoạch hệ thống giết mổ theo Quyết định số 761/QĐ-UBND còn gặp khó khăn do chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, dẫn tới hiệu quả chưa đạt kỳ vọng.

Quy hoạch mạng lưới cơ sở giết mổ tập trung

Trước thực trạng các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ tồn tại trong khu dân cư, gây ô nhiễm môi trường và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều kế hoạch, văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường quản lý và từng bước khắc phục các “điểm nghẽn” trong lĩnh vực này, gồm: Kế hoạch số 283/KH-UBND ngày 20-10-2025 về quản lý giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật, sản phẩm động vật đến năm 2030; Kế hoạch số 336/KH-UBND ngày 12-12-2025 về khắc phục các tồn tại trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm...

Dây chuyền giết mổ gia cầm của Công ty cổ phần thương mại Lan Vinh (xã Phù Đổng) bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Ảnh: Văn Minh

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, thành phố xác định rõ lộ trình chuyển dịch hoạt động giết mổ theo hướng không xóa bỏ đột ngột, mà thực hiện có kiểm soát, kết hợp giữa phát triển các cơ sở giết mổ tập trung hiện đại với bố trí các điểm giết mổ tạm thời, nhằm ổn định sản xuất trong giai đoạn chuyển tiếp. Theo đề án mới nhất, Hà Nội đang định hình mạng lưới khoảng 25 cơ sở giết mổ tập trung quy mô lớn, mang tính chiến lược dài hạn. Trong đó, một số dự án như Khu liên hợp giết mổ gia súc tập trung tại xã Đại Xuyên, Đa Phúc và mô hình tại khu Đồng Xẽ (xã Phúc Sơn) được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy chuyển biến mạnh mẽ ngành thực phẩm Thủ đô.

Dự án tại xã Phúc Sơn có diện tích 2,5ha, dự kiến có công suất giết mổ hơn 1.500 con lợn và khoảng 150.000 gia cầm mỗi ngày, hứa hẹn sẽ giải quyết triệt để nhu cầu của các xã phía Tây. Còn tại xã Đại Xuyên, dự án Khu liên hợp giết mổ gia súc tập trung Quang Lãng do Công ty TNHH cung ứng thực phẩm Trọng Tín đầu tư đang ở giai đoạn nước rút, với tổng diện tích hơn 4,4ha. Đây sẽ là "đầu tàu" để giải quyết nhu cầu giết mổ trâu bò quy mô lớn cho khu vực phía Nam Thủ đô.

Phó Chủ tịch UBND xã Đại Xuyên Dư Anh Hào cho biết: Địa phương đã đề xuất 41 vị trí cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tạm thời để bảo đảm thực hiện mục tiêu chấm dứt hoàn toàn các điểm không đủ điều kiện. Tương tự, xã Yên Lãng đề xuất 22 điểm, xã Trung Giã đề xuất 10 điểm giết mổ gia súc…

Khu vực sơ chế sản phẩm động vật tại Công ty cổ phần công nghệ thực phẩm Vinh Anh. Ảnh: Văn Minh

Theo Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Nguyễn Đình Đảng, song song với việc phát triển mạng lưới khoảng 25 cơ sở giết mổ tập trung, công nghiệp hiện đại theo quy hoạch dài hạn, thành phố cũng đang xem xét cho phép 70-80 cơ sở giết mổ tập trung, tạm thời hoạt động trên cơ sở đề xuất của các địa phương. Giải pháp này nhằm tiếp nhận, di dời các hộ giết mổ nhỏ lẻ, tạo bước chuyển tiếp phù hợp từ phương thức giết mổ thủ công sang công nghiệp, bảo đảm ổn định sản xuất và đời sống người dân. Điển hình, hiện nay xã Phúc Lộc đã bố trí điểm giết mổ tập trung tạm thời, tiếp nhận 24 hộ giết mổ nhỏ lẻ; xã Trần Phú đưa vào hoạt động 2 khu giết mổ tập trung tạm thời, tiếp nhận 39 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ. Đây là những mô hình đạt hiệu quả cao trong công tác quản lý, cần khuyến khích nhân rộng.

Những nỗ lực từ cấp thành phố đến những phương án cụ thể của các xã đang cho thấy một tầm nhìn dài hạn. Khi các khu giết mổ tập trung hiện đại đi vào hoạt động, Hà Nội không chỉ có thực phẩm sạch, môi trường trong lành mà còn tạo ra một nền nông nghiệp đô thị văn minh.

Nhìn rộng hơn, việc quy hoạch mạng lưới giết mổ tập trung chính là một phần của chiến lược xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững của Hà Nội, qua đó không chỉ giải quyết bài toán an toàn thực phẩm cho 10 triệu dân, mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm và bề mặt tại các khu vực nông thôn.

Điều quan trọng nhất hiện nay chính là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ việc tuyên truyền vận động để người dân hiểu và chia sẻ, chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc, có sự kiểm soát của cơ quan chức năng, đến việc quyết liệt trong xử lý vi phạm của các cấp chính quyền cơ sở.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường khẳng định: Mặc dù còn nhiều khó khăn, từ việc hoàn thiện hồ sơ đến việc triển khai, đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án, nhưng với một kế hoạch bài bản và quyết tâm chính trị cao, người dân Thủ đô hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một tương lai gần, nơi mà mỗi miếng thịt trên bàn ăn đều được truy xuất nguồn gốc rõ ràng, được xử lý trong những dây chuyền hiện đại và an toàn nhất. Khi những “điểm nghẽn” được khơi thông, dòng chảy thực phẩm sạch không chỉ là một mục tiêu, mà sẽ trở thành một tiêu chuẩn tất yếu của cuộc sống Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Ánh Dương