Hà Nội phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề

Kết nối nghệ nhân, làng nghề với cộng đồng thiết kế sáng tạo

Đây là sáng kiến của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam đề xướng. Chương trình nhằm thúc đẩy các mô hình hợp tác mới giữa nghệ nhân, làng nghề truyền thống với sự tham gia của các nhà thiết kế, nghệ sĩ, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo. Qua đó, hướng tới phát triển những sản phẩm thủ công - thiết kế mang bản sắc văn hóa Việt Nam trong đời sống đương đại.

Phát biểu khai mạc, TS.KTS. Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, Hà Nội là địa phương giàu bản sắc văn hóa, có 1.350 làng nghề, trong đó có những làng nghề là thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Thành phố luôn hướng tới mục tiêu gìn giữ, bảo tồn các giá trị di sản của cha ông gắn với đổi mới sáng tạo.

TS.KTS. Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phát biểu khai mạc. Ảnh: BTC

Thời gian qua, với sự đồng hành của các trường đại học trong lĩnh vực thiết kế, sự hỗ trợ của các chuyên gia, nhà khoa học, nhiều định hướng và mẫu thiết kế mới đã được nghiên cứu, phát triển.

TS. KTS. Phạm Tuấn Long tin tưởng, với sự sáng tạo không ngừng của các bạn trẻ cùng bề dày kinh nghiệm của các nghệ nhân, sẽ có thêm nhiều sản phẩm mới đến với cộng đồng. Đây chính là một giải pháp thiết thực nhằm gìn giữ, lưu truyền nghề thủ công truyền thống, đồng thời tạo sức sống mới cho các sản phẩm thủ công trong đời sống đương đại.

Trong giai đoạn đầu, chương trình được triển khai thông qua 4 hoạt động trọng tâm gồm: Kết duyên sáng tạo - Kết nối nghệ nhân, làng nghề với cộng đồng thiết kế và sáng tạo; SUMMER CAMP “Re:Craft | Làng nghề tái sinh” - trại sáng tác thiết kế liên ngành dành cho các trường đại học; cuộc thi sáng tạo dựa trên di sản “Theo bước cộng đồng” năm 2026 - Hành trình trải nghiệm chuyên sâu, nơi các cá nhân không chỉ dừng lại ở việc đưa ra ý tưởng mà còn thực sự dấn thân vào đời sống di sản; cuộc thi thiết kế trang sức Trân bảo Việt Nam - tìm kiếm các phương án thiết kế xuất sắc, lấy cảm hứng chủ đạo từ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể Việt Nam.

Cắt băng khai mạc Chợ phiên Kết duyên sáng tạo. Ảnh: BTC

Bên cạnh đó, chương trình còn có nhiều hoạt động đồng hành hưởng ứng của các doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo nhằm lan tỏa và kết nối các nguồn lực sáng tạo của Thủ đô.

Từ làng nghề đến nguồn lực sáng tạo cho tương lai

Hà Nội sở hữu một trong những hệ sinh thái thủ công truyền thống phong phú nhất cả nước. Không chỉ lưu giữ các kỹ thuật chế tác đặc sắc, các làng nghề còn là nơi tích lũy tri thức bản địa, kinh nghiệm sản xuất, thẩm mỹ và ký ức văn hóa được truyền qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo, nhiều làng nghề đang đối mặt với những thách thức mới. Nhiều nghệ nhân gặp khó khăn trong việc đổi mới mẫu mã sản phẩm và tiếp cận thị trường; trong khi nhiều nhà thiết kế, nghệ sĩ và người làm sáng tạo mong muốn làm việc với chất liệu truyền thống nhưng thiếu cơ hội tiếp cận tri thức nghề, kỹ thuật chế tác và các đối tác phù hợp.

Hà Nội sở hữu một trong những hệ sinh thái thủ công truyền thống phong phú nhất cả nước

Khoảng cách đó đặt ra nhu cầu hình thành những mô hình kết nối mới, nơi nghệ nhân và nhà thiết kế không chỉ gặp gỡ mà có thể cùng tham gia vào quá trình nghiên cứu, phát triển và tạo ra các sản phẩm mới dựa trên nền tảng di sản.

Hà Nội đang thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và hiện thực hóa các cam kết của Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực thiết kế. Trong bối cảnh đó, chương trình phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề với chuỗi hoạt động liên tục được kỳ vọng sẽ góp phần biến các nguồn lực văn hóa truyền thống thành động lực cho sáng tạo và phát triển.

Xây dựng hệ sinh thái kết nối bền vững

Trong khuôn khổ chương trình, Kết duyên sáng tạo được thiết kế như một mô hình thử nghiệm nhằm tạo ra các mối quan hệ hợp tác dài hạn giữa nghệ nhân, làng nghề với nhà thiết kế, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo.

Trong mô hình này, nghệ nhân không chỉ là người giới thiệu sản phẩm, hay trình diễn kỹ thuật nghề, mà trở thành đối tác sáng tạo ngay từ giai đoạn hình thành ý tưởng. Nhà thiết kế không chỉ tiếp cận chất liệu truyền thống như nguồn cảm hứng, mà có cơ hội làm việc trực tiếp với những người đang nắm giữ tri thức nghề để cùng phát triển sản phẩm mới.

Thông qua quá trình đó, chương trình hướng tới tạo ra những sản phẩm mang giá trị văn hóa đặc trưng của Hà Nội và Việt Nam; đồng thời có khả năng tiếp cận thị trường đương đại.

Nhà thiết kế, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo gặp gỡ, trao đổi với nghệ nhân làng nghề. Ảnh: BTC

Nhân dịp này, Ban Tổ chức chính thức phát động Open Call - mời cộng đồng sáng tạo tham gia chương trình phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề.

Từ các hồ sơ đăng ký, Ban Điều phối sẽ lựa chọn các dự án có tính khả thi cao để hỗ trợ triển khai. Mỗi dự án được lựa chọn sẽ nhận kinh phí hỗ trợ phát triển sản phẩm, chương trình đồng hành chuyên môn kéo dài 4 tháng, hỗ trợ truyền thông, kết nối chuyên gia, doanh nghiệp và nhà mua hàng, đồng thời có cơ hội giới thiệu sản phẩm tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Toàn bộ quá trình hợp tác được xây dựng trên các nguyên tắc tôn trọng sở hữu trí tuệ, chia sẻ lợi ích công bằng, chuyển giao tri thức bền vững và phát triển sản xuất có trách nhiệm...

Thảo Nguyên