Hà Nội phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Nhân rộng mô hình mới, tạo chuyển biến thực chất

Cán bộ, chiến sĩ Trung tâm Điều khiển giao thông Hà Nội (Công an thành phố Hà Nội) xử lý các dữ liệu từ camera AI. Ảnh: Phạm Hùng

Hiệu quả từ các mô hình mới

Hiệu quả từ các mô hình mới cho thấy, chuyển đổi số có thể tạo tác động trực tiếp đến quản trị cơ sở, sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh thông qua mở rộng đầu ra, giảm chi phí giao dịch, minh bạch doanh thu, nâng cao năng lực tiếp cận thị trường và tạo dữ liệu phục vụ quản lý.

Thứ nhất, thành phố quản trị nhiệm vụ trong 4 trục của hệ thống chính trị (Đảng, HĐND, UBND, Mặt trận Tổ quốc) trên nền tảng số dùng chung. Đây là điểm mới nổi bật của Hà Nội khi hệ thống chính trị thành phố từng bước chuyển phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành từ đôn đốc, tổng hợp thủ công sang quản trị nhiệm vụ trên nền tảng số, gắn việc giao nhiệm vụ với tiến độ, sản phẩm đầu ra, dữ liệu minh chứng và trách nhiệm của cơ quan chủ trì, người đứng đầu. Mô hình này được triển khai trong bối cảnh khối lượng nhiệm vụ lớn, phạm vi rộng, liên quan đồng thời đến 4 trục của hệ thống chính trị.

Thứ hai, thành phố phát triển iHanoi thành kênh tương tác số thống nhất giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp. Ứng dụng iHanoi được phát triển trên cơ sở định danh điện tử qua VNeID, hình thành kênh tương tác số hai chiều giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp. Đến nay, iHanoi có trên 6,2 triệu tài khoản, khoảng 15.000 tài khoản công chức, viên chức tham gia vận hành và khoảng 112 triệu lượt truy cập. Điểm nổi bật là trong đợt tuyển sinh trực tuyến lớp 10 năm 2026, hệ thống đã phục vụ 146.534 học sinh, ghi nhận 125.520 hồ sơ nộp thành công, đạt 85,7%, đáp ứng ổn định 50.000 yêu cầu đồng thời.

Thứ ba, thành phố ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu và giám sát tập trung phục vụ quản trị đô thị thông minh. Theo đó, thành phố đã triển khai các mô hình ứng dụng AI, dữ liệu và giám sát tập trung trong quản lý giao thông, an ninh trật tự, trật tự đô thị và vận hành đô thị thông minh. Đây là hướng chuyển từ giám sát phân tán sang phân tích, cảnh báo và điều hành tập trung trên nền tảng dữ liệu.

Đến nay, thành phố đã đưa vào sử dụng hệ thống camera AI tại các nút giao thông trọng điểm trên địa bàn; đồng thời triển khai hệ thống camera AI, trung tâm máy chủ tập trung và trung tâm quản lý, giám sát an ninh mạng theo lộ trình. Thành phố xác định đây là nhóm nhiệm vụ có yêu cầu cao về căn cứ pháp lý, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phân quyền truy cập, độ chính xác thuật toán, an toàn thông tin, chi phí vận hành và đánh giá hiệu quả đầu tư.

Thứ tư, thành phố đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo 30 bài toán lớn. Cụ thể, đến nay, thành phố đã tiếp nhận khoảng 120 đề xuất, thành lập các tổ chuyên gia để rà soát, đánh giá, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô. Ý nghĩa của mô hình không chỉ là có danh mục bài toán, mà là tạo cơ chế để Nhà nước đưa ra nhu cầu, viện, trường cung cấp năng lực nghiên cứu, doanh nghiệp tham gia phát triển sản phẩm, thử nghiệm, thương mại hóa và nhân rộng.

Thứ năm, Hà Nội bước đầu hình thành một số mô hình chuyển đổi số có khả năng lan tỏa trong hệ thống chính trị và tại cơ sở, như phát hành văn bản điện tử toàn trình trong khối Đảng, thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử, Mặt trận số Thủ đô, dữ liệu đoàn viên, hội viên, chuyển đổi số cấp xã, thanh toán số, thương mại điện tử và nông nghiệp số...

Phục vụ người dân, doanh nghiệp hiệu quả hơn

Điểm đột phá là chuyển đổi số không chỉ tập trung ở cấp thành phố, sở, ngành mà từng bước lan tỏa xuống xã, phường, tổ chức chính trị - xã hội, hộ kinh doanh, hợp tác xã, cơ sở dịch vụ và người dân. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đông Anh Nguyễn Anh Dũng cho biết, trong một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, cấp ủy, chính quyền xã Đông Anh đã lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ trong công tác cải cách hành chính - chuyển đổi số. Hiện nay, xã đang triển khai nhiều mô hình chuyển đổi số điểm sáng như: “Cán bộ, công chức, viên chức số”; “Trường học số” với chương trình English Mastery ứng dụng AI hỗ trợ hơn 12.000 học sinh tại 22 trường học với học liệu miễn phí trị giá 3,7 tỷ đồng; “Không gian di tích - Lễ hội truyền thống số” với công nghệ VR360, hologram 3D tại Lễ hội Cổ Loa xuân Bính Ngọ 2026; số hóa 3D 41 di tích lịch sử quảng bá tại donganh360.vn. Đây là minh chứng rõ nét cho sự chuyển biến từ tư duy “quản lý hành chính” sang “phục vụ - kiến tạo”, lấy người dân làm trung tâm.

Còn tại xã Thư Lâm, theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Thị Thanh Tâm, xã đang triển khai mô hình hay, cách làm sáng tạo xuất phát từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo ở địa phương và đều có khả năng nhân rộng cao trong điều kiện đẩy mạnh chuyển đổi số ở cấp xã, phường. Cụ thể như mô hình “Nhà văn hóa số” và “Bình dân học vụ số” - chuyển đổi số trong quản trị và cộng đồng dân cư. Hiện nay, mô hình “Nhà văn hóa số” được triển khai tại 100% nhà văn hóa thôn, tổ dân phố với việc trang bị internet, wifi miễn phí, tivi, máy tính và thiết bị hỗ trợ phục vụ hội họp trực tuyến, hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số như: iHanoi, VNeID, dịch vụ công trực tuyến.

Bên cạnh đó, Thư Lâm triển khai hiệu quả mô hình “Tuyến đường 4.0”, “Chợ số không dùng tiền mặt” và “Camera giám sát đa mục tiêu” - ứng dụng công nghệ số trong quản lý địa bàn và phát triển kinh tế số. Thông qua việc hỗ trợ hộ kinh doanh sử dụng thanh toán điện tử, mã QR, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số, sử dụng ngân hàng số và triển khai hệ thống camera giám sát tại các điểm nóng giao thông, khu vực công cộng, mô hình đã góp phần thay đổi phương thức kinh doanh, tiêu dùng truyền thống, nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn, bảo đảm an ninh trật tự, giám sát vệ sinh môi trường theo hướng hiện đại; đồng thời tạo nền tảng thúc đẩy kinh tế số ngay từ cơ sở.

Tại xã Thiên Lộc, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành tiếp tục được đẩy mạnh với 100% các văn bản được xử lý trên môi trường số, ký số điện tử qua mô hình “Phòng họp không giấy tờ - Ecabinet”, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền số. Phong trào “Bình dân học vụ số” được xã triển khai sâu rộng, nhiều lớp tập huấn kỹ năng số cho cán bộ, đoàn viên, hội viên và nhân dân được tổ chức, từng bước nâng cao nhận thức và kỹ năng chuyển đổi số trong cộng đồng.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thiên Lộc Phạm Xuân Toàn, xã đã tổ chức tập huấn nền tảng số, ứng dụng AI, phần mềm HanoiWork cho gần 500 lượt người (năm 2025) và hơn 6.100 lượt người (đầu năm 2026). Xã phát huy lực lượng nòng cốt, huy động tối đa vai trò của Tổ chuyển đổi số cộng đồng và cán bộ chuyên trách trong việc trực tiếp hướng dẫn nhân dân sử dụng dịch vụ số, qua đó nâng cao rõ rệt khả năng thích ứng công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực tại địa phương...

Tạo chuyển biến thực chất về dữ liệu và nền tảng số dùng chung

Quán triệt phương châm “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, thành phố tiếp tục tập trung tạo sản phẩm đầu ra, dữ liệu vận hành, giao dịch công nghệ, mô hình có khả năng nhân rộng và giá trị kinh tế - xã hội đo đếm được. Một trong những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là thành phố tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất về dữ liệu và nền tảng số dùng chung. Thành phố tiếp tục chuẩn hóa, làm sạch, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu theo yêu cầu “đúng - đủ - sạch - sống, thống nhất, dùng chung”. Bên cạnh đó, tập trung xác định rõ cơ quan chủ quản dữ liệu, chuẩn dữ liệu, tần suất cập nhật, cơ chế chia sẻ, phân quyền khai thác, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn dữ liệu và phương án sử dụng dữ liệu trong chỉ đạo, điều hành.

Đặc biệt, thành phố ưu tiên sử dụng dữ liệu phục vụ các mô hình, cách làm mới trong các lĩnh vực: Cải cách thủ tục hành chính, đất đai, quy hoạch, đầu tư, tài sản công, y tế, giáo dục, cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên, đoàn viên, hội viên, phản ánh kiến nghị của người dân, doanh nghiệp; dữ liệu phục vụ trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), iHanoi, HanoiWork, hệ thống theo dõi nhiệm vụ... Việc phát triển dữ liệu phải gắn với sản phẩm khai thác cụ thể, không dừng ở việc hình thành cơ sở dữ liệu hoặc mở dữ liệu trên hệ thống.

Thời gian tới, Hà Nội tiếp tục hoàn thiện và khai thác hiệu quả các nền tảng số dùng chung; rà soát, hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp, thiếu kết nối hoặc thiếu dữ liệu vận hành. Các nền tảng dùng chung phải được đánh giá bằng mức độ sử dụng thực tế, dữ liệu phát sinh, khả năng liên thông, hiệu quả xử lý công việc, mức giảm báo cáo thủ công và mức độ phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Chí Kiên