Hà Nội nghiên cứu thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa'

Theo báo cáo, thực hiện kết luận của Ban Thường vụ Thành ủy tại Thông báo số 386-TB/TU ngày 24/4/2026, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, chuyên gia và nhà khoa học xây dựng dự thảo Đề án. Quá trình xây dựng được thực hiện công phu, trên cơ sở nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn trong nước và quốc tế, khảo sát tại một số địa bàn của thành phố.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Đình Hiệp.

Ngày 29/4, dự thảo Đề án đã được trình UBND thành phố cùng báo cáo của Đảng ủy UBND thành phố gửi Thường trực, Ban Thường vụ Thành ủy. Dự thảo gồm 65 trang, với hệ thống tiêu chí và công cụ quản trị có thể đo lường, đánh giá trong thực tiễn.

Theo đó, "xã, phường xã hội chủ nghĩa" được xác định là mô hình quản trị tích hợp ở cấp cơ sở, trong đó chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà trực tiếp tổ chức phát triển kinh tế - xã hội, chuyển hóa các mục tiêu thành kết quả cụ thể. Mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội.

Một điểm nhấn quan trọng là lấy chất lượng sống của người dân làm trung tâm, trong đó chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng được xác định là thước đo tổng hợp. Trên cơ sở đó, Đề án xây dựng 8 nội dung cốt lõi, gồm: hệ thống chính trị cơ sở; hạ tầng và không gian sống; phát triển kinh tế; an sinh xã hội; văn hóa, con người; môi trường; quốc phòng – an ninh; khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Hệ thống tiêu chí được thiết kế theo hướng lượng hóa, với 54 tiêu chí cụ thể, bao trùm các lĩnh vực từ việc làm, thu nhập, y tế, giáo dục đến môi trường, chuyển đổi số và mức độ tham gia của người dân. Ngoài ra, hai tiêu chí tổng hợp về hạnh phúc và sự hài lòng chung được bổ sung nhằm phản ánh toàn diện hiệu quả phát triển.

Về triển khai, Đề án đề xuất lựa chọn địa bàn thí điểm dựa trên các tiêu chí như tính đại diện, điều kiện hạ tầng, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng lan tỏa. Dự kiến có 19 dự án cụ thể được triển khai, tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và môi trường.

Đề án cũng đưa ra các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm huy động nguồn lực, kết hợp ngân sách nhà nước với xã hội hóa, đồng thời làm rõ cơ chế phối hợp giữa các cấp, ngành. Các địa phương thí điểm sẽ xây dựng kế hoạch chi tiết và khái toán kinh phí để bảo đảm tính khả thi.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng. Ảnh: Đình Hiệp.

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đánh giá việc xây dựng mô hình là hướng đi mới, phù hợp yêu cầu phát triển Thủ đô trong bối cảnh hiện nay. Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai, đặc biệt là hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện và các định hướng lớn đã rõ.

Chủ tịch UBND thành phố cho biết, các ý kiến cơ bản thống nhất với dự thảo Đề án, song đây là nội dung quan trọng nên cần tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm chặt chẽ về định hướng. Thành phố sẽ xin ý kiến các cơ quan Trung ương và cơ quan Đảng trước khi trình phê duyệt.

Về nội dung cụ thể, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu rà soát kỹ hệ thống tiêu chí, bảo đảm vừa có cơ sở lý luận, vừa phù hợp thực tiễn, có thể đo lường được. Đồng thời, mô hình phải gắn với đời sống người dân, đặc biệt chú trọng yếu tố sinh kế.

Nhấn mạnh yêu cầu phát triển bền vững, Chủ tịch Vũ Đại Thắng nêu rõ, mô hình không chỉ là nơi cư trú mà phải là không gian phát triển kinh tế - xã hội, nơi người dân có thể sinh sống, làm việc, tạo thu nhập tại chỗ, đồng thời kết nối với các khu vực khác.

Trên cơ sở đó, Đề án cần tiếp tục hoàn thiện cấu trúc không gian phát triển, gắn với các khu chức năng như đô thị, công nghiệp, dịch vụ, du lịch; đồng thời bổ sung các kịch bản phát triển dài hạn để tăng tính khả thi.

Mai Thu