Hà Nội kiến tạo nông thôn hiện đại

Tuy nhiên, với Hà Nội, xây dựng nông thôn mới không dừng lại ở việc “đạt chuẩn”, mà đang bước sang một giai đoạn phát triển cao hơn: kiến tạo những miền quê hiện đại, văn minh, giàu bản sắc, nơi người dân được thụ hưởng chất lượng sống ngày càng tốt hơn, đồng thời các giá trị truyền thống vẫn được gìn giữ như cội nguồn bền vững cho tương lai.

Một góc nông thôn khu vực Liên Hiệp, xã Hát Môn. Ảnh: Nguyễn Mai

Hiện đại hóa nhưng không đánh mất hồn quê

Một trong những nguyên tắc xuyên suốt trong hành trình xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội là hiện đại hóa nhưng không đánh mất bản sắc. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với vùng ngoại thành Thủ đô, nơi mỗi làng quê đều mang trong mình chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống cộng đồng bền chặt.

Những ngày cả nước hướng tới kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam 30-4 và Quốc tế Lao động 1-5, nhiều làng quê Hà Nội lại rộn ràng trong không khí lễ hội truyền thống. Tại làng Bá Dương Nội, xã Ô Diên, hội thi thả diều truyền thống được tổ chức đúng ngày 1-5 (tức ngày 15 tháng Ba âm lịch). Đây là địa phương duy nhất trên cả nước có lễ hội thả diều.

Ông Nguyễn Văn Quyết, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Diều sáo làng Bá Dương Nội, cho biết, địa phương đã trang trí “con đường diều sáo” với hàng chục con diều từ Cổng Tây về miếu Diều, nơi diễn ra lễ hội. Đồng thời, Ban tổ chức mời 15 câu lạc bộ diều trong và ngoài thành phố tham dự, trong đó có các địa phương giàu truyền thống chơi diều như Đông Anh, Thanh Oai, An Khánh (Hà Nội) cùng các câu lạc bộ đến từ tỉnh Hưng Yên, Bắc Ninh...

Điều đáng nói là dù là xã ven đô với tốc độ đô thị hóa nhanh, Ô Diên vẫn bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống trong tiến trình xây dựng nông thôn mới hiện đại. Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ, gìn giữ hồn quê chính là cách tạo nên sự khác biệt của nông thôn Hà Nội.

Làng Bá Dương Nội, xã Ô Diên duy trì nghề làm diều và hội thả diều truyền thống. Ảnh: NM

Không chỉ dừng ở bảo tồn văn hóa, xây dựng nông thôn mới hiện đại còn gắn liền với hình thành nếp sống văn minh. Tại thôn Hát Môn 5, xã Hát Môn, nhiều năm qua, người dân đã thực hiện nền nếp việc tang văn minh, với tỷ lệ hỏa táng đạt 100%.

Ông Nguyễn Đình Đạo, đại diện Hội Người cao tuổi thôn Hát Môn 5, cho biết, phần lớn các gia đình lựa chọn hỏa táng trước, sau đó đưa tro cốt về mới làm lễ phát tang. Đây là mô hình phù hợp với xu thế tiến bộ, góp phần bảo vệ môi trường, tiết kiệm quỹ đất và nâng cao nhận thức cộng đồng về xây dựng nếp sống văn hóa mới.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Hát Môn Nguyễn Đình Sơn, địa phương đã đăng ký với thành phố hoàn thành xây dựng nông thôn mới trong năm 2026 và hướng tới mục tiêu nông thôn mới hiện đại. Việc khơi nguồn truyền thống văn hóa được xác định là động lực để Hát Môn phát huy nội lực, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Động lực mới từ kinh tế nông thôn đa giá trị

Nếu văn hóa là nền tảng, thì kinh tế chính là động lực cốt lõi để nông thôn Hà Nội phát triển hiện đại. Những kết quả nổi bật từ Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã cho thấy hướng đi đúng đắn của thành phố trong phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị.

Sản phẩm ống hút rau củ của Hợp tác xã Nông nghiệp Sông Hồng (xã Thiên Lộc) đã được công nhận OCOP 4 sao. Ảnh: Tùng Nguyễn

Cuối tháng 4 này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành quyết định phê duyệt kết quả đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp quốc gia năm 2025 (đợt 2). Theo đó, cả nước có 40 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao. Riêng Hà Nội có 9 sản phẩm được xếp hạng 5 sao cấp quốc gia, tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về phát triển sản phẩm OCOP chất lượng cao.

Các sản phẩm của Hà Nội được công nhận gồm: Miến dong Dương Kiên của Công ty TNHH Sản xuất, Thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên; Ống hút rau củ của Hợp tác xã Nông nghiệp Sông Hồng; Khăn lụa tơ tằm và Khăn lụa tơ sen của Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức.

Bên cạnh đó, 5 sản phẩm của Công ty cổ phần Sữa Con Bò Vàng Ba Vì cũng được công nhận đạt chuẩn 5 sao, gồm: Bánh sữa Socola, Bánh sữa đậu đỏ, Bánh sữa đặc biệt, Sữa chua sấy thăng hoa và Bánh sữa Matcha.

Theo ông Dương Đình Khôi, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất, Thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên, việc tham gia Chương trình OCOP và đạt thứ hạng cao nhất cấp quốc gia là niềm tự hào lớn đối với đơn vị. Đây không chỉ là sự ghi nhận cho nỗ lực giữ gìn nghề truyền thống, mà còn là động lực để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng thị trường trong nước và quốc tế.

Trước thời điểm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ tháng 7-2025, Hà Nội đã được Trung ương công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới cấp thành phố. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định sự quyết tâm và hiệu quả của cả hệ thống chính trị trong suốt chặng đường vừa qua.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không còn là hoàn thành các tiêu chí cơ bản, mà là tái cấu trúc toàn diện không gian sống, phương thức sản xuất và mô hình quản trị khu vực ngoại thành theo hướng hiện đại, bền vững.

Cốt lõi của xây dựng nông thôn mới hiện đại vẫn là nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân. Vì vậy, Hà Nội đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất hữu cơ, phát triển chuỗi giá trị và mở rộng thương mại điện tử.

Nhiều mô hình hợp tác xã kiểu mới, trang trại ứng dụng công nghệ số, sản xuất gắn với truy xuất nguồn gốc đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Không ít sản phẩm OCOP của Hà Nội đã khẳng định vị thế trên thị trường, góp phần nâng tầm thương hiệu nông sản địa phương.

Song, nông thôn hiện đại không chỉ dựa vào nông nghiệp. Phát triển công nghiệp chế biến, dịch vụ, du lịch cộng đồng, làng nghề sáng tạo đang trở thành hướng đi quan trọng nhằm tạo việc làm, giữ chân lao động trẻ và đa dạng hóa nguồn thu nhập.

Kiến tạo không gian sống đáng mơ ước

Tại xã Đoài Phương, chính quyền địa phương xác định phát triển mạnh du lịch, dịch vụ; đồng thời chuyển đổi sản xuất nông nghiệp sang ứng dụng công nghệ cao và liên kết chuỗi giá trị. Địa phương đã quy hoạch 60ha đất cho nông nghiệp công nghệ cao.

Bí thư Đảng ủy xã Đoài Phương Nguyễn Quang Hán cho biết, không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, xã còn định hướng xây dựng địa phương trở thành nơi đáng sống, nơi đời sống vật chất và tinh thần của người dân thực sự được nâng cao.

Hiện xã đang rà soát quỹ đất công ích, giao các thôn đề xuất khu đất phù hợp để xây dựng khu vui chơi, công viên cây xanh, không gian giải trí cộng đồng. Đây là bước đi thể hiện tầm nhìn dài hạn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân về đời sống tinh thần.

Du khách tham quan, trải nghiệm du lịch nông thôn ở xã Đoài Phương. Ảnh: Thùy Nam

Song song với đó, địa phương đẩy mạnh các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, biểu diễn nghệ thuật phục vụ nhân dân. Cách làm của Đoài Phương cho thấy xây dựng nông thôn mới hiện đại không chỉ là phát triển sản xuất, mà còn là đầu tư cho chất lượng sống và hạnh phúc cộng đồng.

Theo ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội, thành phố tiếp tục đặt mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030. Nhiều địa phương như Hát Môn, Đan Phượng, Kiều Phú đã chủ động đăng ký phấn đấu đạt chuẩn theo tiêu chí mới.

Nông thôn Hà Nội hôm nay đang đứng trước thời cơ lớn để bứt phá. Xây dựng nông thôn mới hiện đại là hành trình kiến tạo một không gian sống đáng mơ ước, nơi phát triển kinh tế song hành với gìn giữ văn hóa, hiện đại hóa đi cùng bản sắc, để mỗi miền quê trở thành phần không thể thiếu trong diện mạo Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại.

Nguyễn Mai