Bùng nổ FDI ở TP Hồ Chí Minh - Bài cuối: Câu chuyện giữ chân dòng vốn tỷ USD

Khu công nghiệp VSIP (TP Hồ Chí Minh) hướng đến trở thành thủ phủ công nghiệp xanh, thông minh, hiện đại, tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao. Ảnh: Thanh Vũ/TTXVN

Bài toán năng lực hấp thụ vốn

Theo định hướng điều hành, để đạt mức tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, TP Hồ Chí Minh cần huy động tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 30% GRDP, tương đương 1,18 triệu tỷ đồng; đồng thời thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn FDI. Quy mô này cho thấy bài toán không chỉ nằm ở “gọi vốn”, mà ở năng lực hấp thụ và vận hành dòng vốn.

Thực tế, dòng vốn đang tiếp tục gia tăng cả về quy mô và chất lượng. Bên cạnh các dự án hạ tầng lớn như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, nhiều dự án tỷ USD trong lĩnh vực đô thị, công nghệ và hạ tầng dữ liệu dự kiến sẽ được cấp mới hoặc điều chỉnh tăng vốn trong năm nay; trong đó, có Dự án Nhà Bè Metrocity GS với tổng vốn đầu tư điều chỉnh tăng khoảng 2,2 tỷ USD; Dự án Khu phức hợp thông minh tại Khu chức năng số 2a trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm với tổng vốn đầu tư điều chỉnh tăng khoảng 1,2 tỷ USD; Dự án Trung tâm Dữ liệu AI tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung với tổng vốn đầu tư đăng ký khoảng 2,1 tỷ USD...

Song song đó, TP Hồ Chí Minh cũng chủ động mở rộng “nguồn cung” đầu tư, khi vừa ban hành danh mục 250 dự án kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026–2030, trải rộng trên nhiều lĩnh vực trọng điểm. Danh mục này được xây dựng theo định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Việc công bố danh mục dự án quy mô lớn cho thấy cách tiếp cận chủ động hơn của thành phố trong thu hút đầu tư, không chỉ chờ dòng vốn dịch chuyển mà còn định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn.

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực, khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện vẫn là một vấn đề đáng lưu ý. Một số dự án quy mô lớn vẫn đối mặt với độ trễ trong triển khai do vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, quy hoạch hoặc cơ chế phối hợp giữa các cơ quan. Điều này khiến dòng vốn dù đã cam kết nhưng vẫn chưa thể chuyển hóa ngay thành năng lực sản xuất và tăng trưởng thực.

Vấn đề này càng rõ nét khi nhìn vào các mô hình tài chính mới. Trung tâm Tài chính quốc tế TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) dù đã ghi nhận khoảng 19,1 tỷ USD vốn cam kết trong thời gian ngắn, song vẫn đang đối mặt với bài toán cốt lõi là làm thế nào để các dòng vốn này chảy vào nền kinh tế thực.

Theo ông Richard D. McClellan, Tổng Giám đốc VIFC-HCMC, yếu tố quyết định không nằm ở ưu đãi, mà ở chất lượng thể chế. Nhà đầu tư quốc tế cần một môi trường pháp lý rõ ràng, có thể dự báo; quy trình cấp phép hiệu quả; cấu trúc quản trị minh bạch và cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đặc biệt, các vấn đề liên quan đến chuyển đổi ngoại hối, quyền hồi hương vốn và khả năng kết nối với hệ thống tài chính toàn cầu là những yếu tố mang tính “niềm tin”. Khi các điều kiện này chưa được đảm bảo một cách nhất quán, dòng vốn quy mô lớn và dài hạn sẽ khó có thể được triển khai như kỳ vọng.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Richard D. McClellan cho rằng, việc xây dựng một trung tâm tài chính hay hệ sinh thái đầu tư không thể dựa vào các dự án đơn lẻ. Điều quan trọng là khả năng hình thành một hệ sinh thái đồng bộ, từ thị trường vốn, dịch vụ tài chính, fintech đến đổi mới sáng tạo vận hành hiệu quả và có tính liên kết cao. Sự khác biệt giữa các trung tâm thành công và không thành công không nằm ở tham vọng, mà ở năng lực thực thi và tính nhất quán của môi trường vận hành.

Không làm “lỡ nhịp” chiến lược của nhà đầu tư

Nhận diện rõ những “điểm nghẽn” này, TP Hồ Chí Minh đang chuyển trọng tâm chính sách từ thu hút số lượng sang nâng cao chất lượng và hiệu quả của dòng vốn.

Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, trọng tâm trong thời gian tới là thúc đẩy chuyển hóa từ vốn đăng ký sang vốn thực hiện, qua đó đưa dòng tiền thực tế vào nền kinh tế. Để đạt mục tiêu này, Sở Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai đồng bộ nhiều giải pháp; trong đó, thành phố tập trung theo dõi sát tiến độ thực hiện các dự án theo từng tháng, quý; rà soát danh mục các dự án trọng điểm, dự án quy mô lớn và đôn đốc quá trình xử lý, triển khai nhằm rút ngắn thời gian đưa dự án vào vận hành. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và chủ động hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình triển khai, gắn với hoạt động xúc tiến có trọng tâm vào các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, logistics và tăng trưởng xanh.

Song song đó, thành phố chú trọng các yếu tố nền tảng dài hạn như phát triển nguồn nhân lực phù hợp với kinh tế số và công nghệ cao, nâng cao năng lực quản lý và duy trì cơ chế đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp, qua đó kịp thời nhận diện và xử lý các điểm nghẽn phát sinh, tạo điều kiện để nhà đầu tư tiếp tục mở rộng hoạt động trên địa bàn.

Công nhân lao động sản xuất giày tại Công ty TNHH Thương mại giày da Giang Phạm, phường An Phú, Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh minh họa: Thanh Vũ/TTXVN

Tại các buổi xúc tiến đầu tư, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh luôn gửi thông điệp nhất quán đến nhà đầu tư, cam kết đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất về mặt thể chế để mở đường cho các dự án.

“Chính quyền Thành phố cam kết bảo vệ tuyệt đối các quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, luôn chủ động tạo lập một môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và chuẩn bị sẵn sàng mọi điều kiện hạ tầng thiết yếu”, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh thông điệp đến nhà đầu tư tại buổi lễ cấp giấy chứng nhận đầu tư cuối tuần qua.

Để hiện thực hóa cam kết đầu tư, ông Nguyễn Văn Được yêu cầu các sở, ban, ngành, các cơ quan chức năng có liên quan phải chủ động; phối hợp nhịp nhàng để “thông luồng” pháp lý, tháo gỡ mọi rào cản thủ tục về đất đai, xây dựng và môi trường. Mục tiêu cao nhất và mệnh lệnh hành chính kiên quyết nhất là các dự án phải sớm được khởi công, đi vào vận hành và mang lại giá trị thực tiễn cho xã hội. Không để bất kỳ một sự chậm trễ hành chính nào làm lỡ nhịp chiến lược của nhà đầu tư.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gay gắt, lợi thế không còn nằm ở việc “mở cửa” nhanh hơn, mà ở khả năng tạo dựng một môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có thể dự báo. Đây cũng là điều kiện then chốt để TP Hồ Chí Minh không chỉ thu hút được dòng vốn tỷ USD, mà còn giữ được và biến dòng vốn đó thành động lực tăng trưởng thực chất trong giai đoạn tới.

Hứa Chung (TTXVN )