Hà Nội đổi mới mô hình tăng trưởng, vượt qua bẫy thu nhập trung bình

Hà Nội từng bước vượt qua bẫy thu nhập trung bình

Năm 2025 tăng trưởng GRDP của Hà Nội đạt 8,16% với quy mô kinh tế khoảng 63,5 tỷ USD (đứng thứ 2 cả nước). Thu ngân sách đạt con số ấn tượng 711.000 tỷ đồng và thu nhập bình quân đầu người đạt gần 180 triệu đồng/người/năm.

Với ba trụ cột khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Hà Nội đang tiến tới bứt phá trong kỷ nguyên mới. Ảnh minh họa

Hà Nội là khu vực có mức lương trung bình cao nhất cả nước cùng với thành phố Hồ Chí Minh. Thu nhập có xu hướng tăng đều nhờ các chính sách thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp và dịch vụ.

Thực tế giai đoạn vừa qua, Hà Nội đã đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu kinh tế của Hà Nội chuyển dịch tích cực theo hướng hiện đại, tỷ lệ thương mại - dịch vụ ngày càng tăng, tỷ lệ nông nghiệp thu hẹp lại.

Việc đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tập trung vào công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao và phát triển hạ tầng đồng bộ, giúp Hà Nội giữ vững vị thế là một trong hai đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước. Hà Nội đang từng bước vượt qua bẫy thu nhập trung bình, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và cải thiện chất lượng sống.

Dù có thành tích ấn tượng, Hà Nội vẫn đối mặt với thách thức lớn về ô nhiễm môi trường, áp lực dân số, và yêu cầu phát triển bền vững trong quá trình đô thị hóa, năng suất lao động vẫn cải thiện chậm.

Tổng kết Chương trình số 02-CTr/TU về “Đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại kinh tế và hội nhập quốc tế, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, phát triển kinh tế Thủ đô nhanh và bền vững giai đoạn 2021-2025”, Ban Chỉ đạo Chương trình cũng thẳng thắn chỉ rõ những mặt còn hạn chế. Đó là thu hút đầu tư nước ngoài chưa tương xứng với tiềm năng của Thủ đô, mức độ chuyển giao công nghệ còn chậm. Việc khai thác các nguồn lực, đặc biệt là đất đai và nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ và các tập đoàn kinh tế lớn chưa hiệu quả…

Về năng suất lao động, Báo cáo của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (Hanoisme) cho hay, năng suất lao động của Hà Nội chỉ bằng 60% so với các thành phố lớn của Thái Lan và Malaysia.

Mặc dù mức lương trung bình ở Hà Nội cao hơn mức lương trung bình của cả nước song cấu trúc lương theo ngành tại Hà Nội cũng có sự phân hóa rõ rệt. Chênh lệch thu nhập giữa các ngành nghề, đặc biệt là các ngành kỹ thuật, công nghệ cao có sự chênh lệch lớn so với lao động phổ thông.

Một thống kê mới đây cho thấy, mức lương của ngành công nghệ thông tin và tài chính – ngân hàng 18-60 triệu đồng/tháng; marketing và truyền thông 25-45 triệu đồng/tháng (vị trí quản lý). Trong khi lương của lao động phổ thông xấp xỉ 5 triệu đồng/tháng (khu vực nội thành).

“Điều này cho thấy, Hà Nội cần tiếp tục đột phá đổi mới sáng tạo, chuyển dịch sang dịch vụ/công nghệ cao, tăng năng suất lao động” - TS Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội chia sẻ.

Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và số hóa

Trong chỉ tiêu phát triển kinh tế, xã hội, Hà Nội phấn đấu GRDP bình quân đạt 7.900 USD vào năm 2026 và 12.000 USD vào năm 2030, hướng tới mức 44.300 USD vào năm 2045. Mục tiêu đến năm 2026, kinh tế số chiếm 35% GRDP và tăng lên 40% vào năm 2030. Giai đoạn 2025-2030, Thủ đô hướng tới tăng trưởng 11% trở lên.

Để nâng cao chất lượng tăng trưởng, giải pháp Hà Nội đặt ra là, tiếp tục thúc đẩy các mô hình kinh tế mới, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, và chuyển đổi số làm động lực chính. Tiên phong trong các xu hướng kinh tế hiện đại, như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số, kinh tế chia sẻ, kinh tế sáng tạo, trí tuệ nhân tạo… Đầu tư hạ tầng mạnh mẽ, đẩy mạnh phát triển hạ tầng giao thông đô thị và quy hoạch đô thị thông minh để tạo không gian phát triển mới.

Từ quan điểm đó, thành phố tiếp tục tập trung một số nhiệm vụ trọng tâm, như đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, tăng cường đổi mới sáng tạo và nghiên cứu phát triển (R&D), thúc đẩy hội nhập quốc tế, thu hút FDI chất lượng cao, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hà Nội tăng mạnh lao động có chuyên môn, kỹ thuật trong bối cảnh nâng cấp toàn diện về trình độ, kỹ năng…

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, dù năng suất lao động còn thấp nhưng với mục tiêu tăng trưởng GRDP của Hà Nội 2 con số, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh, thực hiện chuyển đổi phương thức phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu là điểm quan trọng để Hà Nội vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Đặc biệt, Hà Nội cần khơi thông các nguồn lực phát triển kinh tế (6 trụ cột kinh tế nhà nước hiện nay của thành phố, dư địa phát triển còn rất lớn), quan tâm đến chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đầu tư vào các ngành công nghệ cao, ứng dụng chuyển đổi số để tạo giá trị gia tăng và động lực tăng trưởng.

PGS.TS Trần Đình Thiên đánh giá, Hà Nội triển khai ngay các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, sớm đưa nhanh các chủ trương của Trung ương vào đời sống thực tiễn. Như Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Nghị quyết số 79-NQ/TW, ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về "Phát triển kinh tế nhà nước" và Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về "Phát triển văn hóa Việt Nam".

Việc triển khai các nghị quyết này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của riêng thành phố, mà cao hơn cả thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm đi đầu tạo ra động lực tăng trưởng mới với sức lan tỏa mạnh mẽ đối với cả nước. Các nghị quyết có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ cho nhau, cùng hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Trâm Anh