Hà Nội 'chạy thử' vùng phát thải thấp, mở đường cho giao thông xanh

Ngày 17/3, tại Hà Nội, Hội Truyền thông TP Hà Nội phối hợp Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chiến lược Trung Quốc (CESS) tổ chức hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế trong việc thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh”.

Hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế trong việc thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh”.

Hội thảo là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia và các bên liên quan trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về xu hướng phát triển giao thông xanh, đặc biệt là các chính sách và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phát thải thấp. Đồng thời, các đại biểu cũng thảo luận những yếu tố về chính sách, công nghệ và thị trường nhằm hỗ trợ phát triển hệ thống giao thông bền vững.

Nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, chuyển đổi giao thông xanh cần lộ trình dài hạn, đồng bộ chính sách và phù hợp điều kiện thực tiễn. Hà Nội đang từng bước triển khai vùng phát thải thấp theo hướng thí điểm, mở rộng dần, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Chuyển đổi giao thông xanh là giải pháp căn cơ, dài hạn

Phát biểu khai mạc, bà Phạm Thị Thanh Hà, Chủ tịch Hội Truyền thông TP Hà Nội cho biết, ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nghiêm trọng tại nhiều đô thị lớn của Việt Nam, đòi hỏi các giải pháp quyết liệt hơn trong kiểm soát phát thải.

TS Phạm Sỹ Thành, Giám đốc CESS cho rằng, kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy chuyển đổi giao thông xanh là quá trình dài hơi, được chuẩn bị bài bản với tầm nhìn hơn 20 năm.

“Bên cạnh việc tăng cường giao thông công cộng, chuyển đổi giao thông xanh là giải pháp dài hạn, căn cơ nhằm giảm phát thải và cải thiện chất lượng môi trường”, bà Hà nhấn mạnh.

Các tham luận tại hội thảo tập trung phân tích kinh nghiệm quốc tế, qua đó cung cấp thêm cơ sở tham khảo cho quá trình xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện Việt Nam.

TS Phạm Sỹ Thành, Giám đốc CESS cho rằng, kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy chuyển đổi giao thông xanh là quá trình dài hơi, được chuẩn bị bài bản với tầm nhìn hơn 20 năm.

Theo ông Thành, lộ trình chuyển đổi cần đi theo các bước rõ ràng: “Trước hết là cải thiện hiệu suất phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, sau đó chuyển sang phương tiện năng lượng mới, và cuối cùng là phát triển giao thông thông minh để đạt trạng thái xanh tối ưu”.

Ở góc độ chính sách công nghiệp, bà Nguyễn Thị Xuân Thúy, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), chuyên gia tư vấn của Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) nhấn mạnh, các chính sách giao thông cần được xây dựng đồng bộ với chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô, xe máy trong nước.

Hà Nội quyết tâm rất lớn trong chuyển đổi năng lượng xanh từ 1/7/2026.

Theo bà Thúy, chuyển đổi giao thông xanh hướng tới nhiều mục tiêu như giảm ùn tắc, ô nhiễm đô thị, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp ô tô xanh. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thành công phụ thuộc vào việc kết hợp đồng bộ các công cụ chính sách.

Trong đó, các công cụ tài chính như trợ cấp mua xe điện, miễn giảm thuế, phí đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu để kích thích thị trường. Bên cạnh đó là các biện pháp như áp dụng vùng phát thải thấp, dán tem phân loại khí thải, thu phí theo mức phát thải nhằm cải thiện chất lượng không khí đô thị.

Cùng với đó, việc phát triển hạ tầng như trạm sạc, đổi pin, quy định lắp đặt trạm sạc tại các tòa nhà… giúp tăng khả năng tiếp cận và giảm lo ngại của người dân khi chuyển đổi sang phương tiện xanh.

Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp từ tháng 7/2026

Chia sẻ tại hội thảo, bà Lê Thanh Thủy, Phòng Môi trường - Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, việc triển khai vùng phát thải thấp tại Hà Nội được thực hiện trên cơ sở các nghị quyết của HĐND thành phố và chỉ đạo của Trung ương.

Bà Nguyễn Thị Xuân Thúy, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), chuyên gia tư vấn của Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) nhấn mạnh, các chính sách giao thông cần được xây dựng đồng bộ với chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô, xe máy trong nước.

Theo bà Thủy, mục tiêu của vùng phát thải thấp là kiểm soát nguồn phát thải từ giao thông thông qua việc điều chỉnh các phương án tổ chức giao thông phù hợp.

“Chúng tôi đã nghiên cứu, tổng hợp kinh nghiệm quốc tế và đối chiếu với điều kiện thực tiễn của Hà Nội để xây dựng phương án phù hợp. Đây là thách thức rất lớn và cũng là bước đi mới chưa có tiền lệ”, bà Thủy cho biết.

Từ năm 2021, Hà Nội đã triển khai nghiên cứu kiểm soát khí thải xe máy, đo kiểm khoảng 5.000 phương tiện để đánh giá mức độ phát thải. Đến năm 2025, thành phố ban hành quy định về vùng phát thải thấp, đồng thời tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với các chỉ đạo mới của Chính phủ, trong đó có việc hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào khu vực Vành đai 1.

Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp từ ngày 1/7/2026 đến hết năm 2026 tại khu vực lõi quận Hoàn Kiếm, trên cơ sở mở rộng phạm vi phố đi bộ hiện nay.

“Chúng tôi sẽ triển khai thí điểm trong phạm vi nhỏ trước, sau đó đánh giá và mở rộng dần. Giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng ra toàn bộ khu vực lõi và tiến tới các vành đai lớn hơn như Vành đai 1, Vành đai 2 và Vành đai 3 trong 3-5 năm tới”, bà Thủy cho biết.

Tiếp cận đa ngành, tăng cường giám sát và ứng dụng công nghệ

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cũng cho rằng, việc triển khai giao thông xanh cần cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với điều kiện của đô thị đang phát triển.

“Các nước có tiềm lực mạnh có thể đầu tư lớn, nhưng với Hà Nội, nếu đặt mục tiêu quá tham vọng sẽ khó khả thi. Vì vậy, các giải pháp phải nằm trong khả năng thực thi, đồng thời đi kèm các chính sách hỗ trợ cho cả người dân và doanh nghiệp”, bà Thủy nhấn mạnh.

Các đại biểu thảo luận tại hội thảo.

Theo đó, các giải pháp kỹ thuật, quy hoạch và tổ chức giao thông sẽ được triển khai đồng bộ với các chính sách hỗ trợ tài chính. Các sở, ngành như Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp chặt chẽ để xây dựng chính sách theo hướng đa mục tiêu, không chỉ giải quyết vấn đề môi trường mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế.

Bà Thủy cũng cho biết, thành phố đang tăng cường hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và tổ chức quốc tế để xây dựng chính sách, bù đắp hạn chế về thời gian chuẩn bị so với các quốc gia đi trước.

“Chúng tôi học hỏi cả từ những bài học thành công và chưa thành công của các nước. Với quyết tâm chính trị cao, Hà Nội có thể rút ngắn thời gian triển khai nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả”, bà nói.

Một trong những thách thức lớn được các đại biểu chỉ ra là công tác giám sát và thực thi chính sách. Theo bà Thủy, Hà Nội đang xây dựng hệ thống giám sát dựa trên công nghệ và chuyển đổi số nhằm bảo đảm việc triển khai hiệu quả.

“Chúng tôi kỳ vọng đến ngày 1/7/2026 sẽ có chính sách thí điểm, dù chưa hoàn hảo nhưng sẽ tiếp tục hoàn thiện trong quá trình triển khai. Sự tham gia của các chuyên gia và các bên liên quan sẽ góp phần giúp chính sách được thực hiện toàn diện, hiệu quả”, bà Thủy cho biết.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng, phát triển giao thông xanh là xu hướng tất yếu nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện môi trường và hướng tới phát triển bền vững. Việc nghiên cứu, vận dụng linh hoạt kinh nghiệm quốc tế sẽ giúp Việt Nam xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và bền vững trong dài hạn.

Phi Long/VOV.VN