Hà Nội bình yên trong thế giới đa sắc của họa sĩ Trần Nguyên Dũng

Triển lãm “Những ngày thảnh thơi” được mở tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội) từ tối 2-6, đúng 3 năm ngày mất họa sĩ Trần Nguyên Dũng (1942-2023).

Triển lãm của họa sĩ Trần Nguyên Dũng tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ảnh: Thụy Du

Đây được xem là cuộc trưng bày tương đối đầy đủ về hành trình nghệ thuật của họa sĩ Hà Nội - người đã dành hơn nửa thế kỷ lưu giữ vẻ đẹp đời sống Việt Nam bằng ngôn ngữ hội họa giàu bản sắc.

Sinh năm 1942, Trần Nguyên Dũng là người gốc Hà Nội. Bạn bè thường gọi ông bằng cái tên thân thuộc “Dũng đen Chợ Gạo” - gắn với khu phố nơi ông lớn lên và nuôi dưỡng những ký ức về con người, cảnh vật Hà Nội trong tranh ông sau này.

Ông học vẽ từ rất sớm với họa sĩ Lương Xuân Nhị, sau đó tiếp tục theo học họa sĩ Phạm Viết Song. Ông có nhiều năm công tác tại Sở Văn hóa Hà Nội (nay là Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) với công việc vẽ tranh cổ động. Phải đến khi nghỉ hưu, ông mới chuyên tâm vào con đường hội họa.

Chân dung tự họa - họa sĩ Trần Nguyên Dũng.

Từ những năm 1990, tranh Trần Nguyên Dũng dần định hình phong cách riêng. Ông cũng là một trong số ít họa sĩ thành thục nhiều chất liệu như sơn mài, sơn dầu, lụa, bột màu, giấy dó, tổng hợp… Theo ông Phan Đại Thắng, CEO và Founder Artnam Gallery - đơn vị tổ chức triển lãm, tên gọi “Những ngày thảnh thơi” xuất phát từ chính tinh thần xuyên suốt trong tranh của Trần Nguyên Dũng.

“Trong tranh của họa sĩ Trần Nguyên Dũng, các lễ hội đông vui vẫn giữ được sự nền nã và yên hòa; những thiếu nữ hiện lên dịu dàng, thanh lịch; còn Hà Nội mang dáng vẻ thong dong, không vội vã. Ông gợi mở rằng giữa đời sống nhiều xao động, con người luôn cần một nơi để tâm trí được nghỉ ngơi. Đời sống đẹp nhất nằm ở khả năng giữ cho tâm hồn mình còn đủ an nhiên giữa nhiều đổi thay”, ông Phan Đại Thắng chia sẻ.

Thưởng lãm những tác phẩm về Hà Nội của họa sĩ Trần Nguyên Dũng. Ảnh: Thụy Du

Triển lãm được sắp đặt thành ba không gian, tương ứng với ba mảng đề tài nổi bật trong sáng tác của họa sĩ Trần Nguyên Dũng.

Mở đầu hành trình là không gian “Những ngày có hội”. Tại đây, người xem bắt gặp những lễ hội làng quê Bắc Bộ với tiếng trống hội, sắc màu ngày xuân, cờ quạt và dòng người qua lại. Dẫu cảnh vật đông vui, tranh của Trần Nguyên Dũng vẫn giữ được nhịp điệu khoan thai hiếm thấy.

Trong những tác phẩm như “Lễ hội làng Triều Khúc” hay các bức tranh về chợ xuân, người xem cảm nhận được vẻ đẹp của cộng đồng, của những cuộc gặp gỡ và sum vầy. Giữa đám đông náo nhiệt, mỗi nhân vật đều có một khoảng lặng riêng, khiến tranh rộn ràng mà không xô bồ, giàu sinh khí mà vẫn thanh nhã.

Bước sang không gian “Thiếu nữ Hà Nội”, thế giới hội họa của Trần Nguyên Dũng trở nên mềm mại và giàu chất thơ hơn. Hình ảnh người phụ nữ xuất hiện với tần suất lớn trong sáng tác của ông. Đó là những cô gái bên hoa, thiếu nữ trong tà áo dài, người phụ nữ ngồi bên ban công hay giữa không khí đoàn viên của gia đình ngày Tết. Những đường nét mềm mại cùng bảng màu ấm áp khiến mỗi bức tranh như mở ra một miền ký ức về Hà Nội xưa.

Triển lãm đem đến cảm nhận về Hà Nội đẹp và bình yên. Ảnh: Thụy Du

Nếu hai không gian đầu đưa người xem đến với văn hóa dân gian và vẻ đẹp con người, thì “Phố không vội vã” lại là nơi thể hiện rõ nhất tình yêu Hà Nội của họa sĩ.

Ở đó có những mái ngói cũ, những quán nước ven đường, gánh hàng rong, Ô Quan Chưởng, ngõ Phất Lộc hay những góc phố Hàng Bè, Hàng Bạc… Một chiếc xe đạp cũ, vài chiếc ghế nhựa bên quán trà đá hay mái nhà bạc màu thời gian đều được ông quan sát và lưu giữ bằng sự nâng niu của người gắn bó cả đời với thành phố này. Những gam màu trầm, sâu cùng cách xử lý ánh sáng tinh tế đủ để người xem cảm nhận được nét đặc trưng của Hà Nội.

Nhận xét về đồng nghiệp, họa sĩ Trịnh Sinh Nha cho rằng, Trần Nguyên Dũng mang cốt cách của một sĩ phu Bắc Hà, nho nhã, thâm trầm và thích sự riêng tư. Nhưng hội họa của ông lại khoáng đạt hơn, rực rỡ hơn tính cách đời thường. Tranh luôn giữ được sự lặng lẽ, tích lũy của một tâm hồn Á Đông.

Còn họa sĩ Lê Như Hà, người bạn nghề thân thiết của họa sĩ Trần Nguyên Dũng chia sẻ, triển lãm giúp người xem sẽ cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của Hà Nội, văn hóa Việt Nam và thế giới nghệ thuật của một họa sĩ Hà Nội sở hữu khả năng sáng tác đa dạng và phong cách hội họa giàu cảm xúc.

Triển lãm “Những ngày thảnh thơi” mở cửa đến hết ngày 10-6.

Một số tác phẩm tại triển lãm:

Tác phẩm "Chợ Bưởi ngày Tết xưa".

Tác phẩm "Tết cổ truyền gia đình Hà Nội".

Tác phẩm "Cung đàn xưa".

Tác phẩm "Chợ hoa Tết phố Hàng Lược".

Tác phẩm "Cầu Thê Húc".

Tác phẩm "Hoa xuân ca".

Tác phẩm "Lễ hội làng Triều Khúc".

Tác phẩm "Hội làng 2".

Tác phẩm "Đền Bạch Mã - Hàng Buồm".

Tác phẩm "Hai cô gái bên hoa loa kèn".

Yên Nga