Góc nhìn văn hóa: Công tác tuyên giáo phải đi trước một bước, tạo nền tảng của đồng thuận xã hội

Nếu trước đây, công tác tuyên giáo chủ yếu thực hiện sứ mệnh truyền bá lý tưởng, định hướng tư tưởng và cổ vũ hành động cách mạng thì hôm nay, nhiệm vụ ấy đã mở rộng hơn rất nhiều: Chủ động quản trị niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển, tạo sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân, biến đồng thuận xã hội thành nguồn lực văn hóa quan trọng cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Từ những tờ truyền đơn bí mật được phát hành ngày 1/8/1930 đến những nền tảng truyền thông số phủ sóng toàn cầu hôm nay là hành trình gần một thế kỷ đổi thay về phương thức, nhưng không thay đổi về mục tiêu. Công tác tuyên giáo luôn đi trước mở đường, làm nhiệm vụ "khai tâm, khai trí, khai lực", thống nhất nhận thức, củng cố niềm tin và tạo động lực tinh thần cho mỗi giai đoạn phát triển của dân tộc. Đó chính là giá trị văn hóa đặc sắc của ngành tuyên giáo - lấy con người làm trung tâm, lấy niềm tin làm sức mạnh và lấy sự đồng thuận làm nền tảng cho mọi thành công.

Lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn nút khai trương Hệ thống thông tin Tuyên giáo và Dân vận (Hà Nội, 04/7/2025). Ảnh: TTXVNĐi trước một bước để bồi đắp văn hóa niềm tin

Trong đời sống văn hóa của một dân tộc, niềm tin luôn là tài sản vô hình quý giá nhất. Niềm tin không chỉ được xây dựng bằng những khẩu hiệu hay lời kêu gọi, mà được bồi đắp bằng sự chân thực của thông tin, bằng kết quả của chính sách và bằng trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trước nhân dân.

Đó cũng là lý do vì sao yêu cầu "công tác tuyên giáo phải đi trước một bước" ngày nay mang ý nghĩa sâu sắc hơn trước. Đi trước không đơn thuần là thông tin sớm hơn, mà là chủ động nghiên cứu thực tiễn, dự báo những vấn đề nảy sinh, nhận diện xu hướng dư luận và giải thích kịp thời để xã hội hiểu đúng bản chất của các chủ trương, chính sách.

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và công nghệ deepfake (AI) phát triển với tốc độ rất nhanh, thông tin không còn lan truyền theo ngày mà theo từng phút, từng giây. Khoảng trống thông tin chính là môi trường thuận lợi cho tin giả, thông tin xuyên tạc và những luận điệu chống phá phát triển. Vì vậy, nếu công tác tuyên giáo chậm một bước thì dư luận có thể bị dẫn dắt bởi những nguồn thông tin thiếu kiểm chứng; nhưng nếu đi trước một bước bằng thông tin chính xác, minh bạch và có sức thuyết phục thì sẽ tạo nên "lá chắn mềm" bảo vệ nền tảng tư tưởng và củng cố niềm tin xã hội.

Ngay sau khi thành lập, Đảng ta chủ trương đẩy mạnh công tác tuyên truyền. Trong giai đoạn 1930-1931, công tác tuyên truyền trong nhân dân được tiến hành công khai, sâu rộng, mà trọng tâm là tuyên truyền các chính sách của cách mạng. Nhiều tờ báo của Đảng và các địa phương ra đời. Trong ảnh: Báo Tranh Đấu, cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Đông Dương, số 1, ra ngày 15/8/1930. Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát.

Điều đáng chú ý là tư duy của công tác tuyên giáo hiện nay cũng đã có bước chuyển rất căn bản: Từ "quản lý thông tin" sang "quản trị niềm tin". Đây là sự chuyển đổi không chỉ về nghiệp vụ mà còn về văn hóa lãnh đạo. Quản trị niềm tin không phải là kiểm soát mọi luồng thông tin, mà là giúp người dân có đủ thông tin chính thống để tự nhận diện đúng - sai, tự hình thành sức đề kháng trước thông tin xấu độc. Đó là cách ứng xử phù hợp với một xã hội số, nơi đối thoại, minh bạch và sự thật luôn có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn mọi sự áp đặt.

Ở góc độ văn hóa, quản trị niềm tin còn là quá trình vun đắp những giá trị cốt lõi của xã hội: sự trung thực, trách nhiệm, liêm chính, tinh thần phụng sự nhân dân. Mỗi chủ trương đúng được triển khai hiệu quả, mỗi lời hứa được thực hiện nghiêm túc, mỗi hành động gần dân của cán bộ chính là những "thông điệp" có sức thuyết phục hơn bất kỳ bài tuyên truyền nào.

Đồng thuận xã hội - sức mạnh văn hóa để hiện thực hóa khát vọng phát triển

Lịch sử Việt Nam cho thấy, mỗi bước ngoặt lớn của dân tộc đều được tạo nên bởi sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Từ Cách mạng Tháng Tám, các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc đổi mới, yếu tố quyết định luôn là sự thống nhất giữa ý chí lãnh đạo của Đảng với niềm tin và sự đồng lòng của nhân dân.

Bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn hướng tới năm 2030 và 2045, đất nước đang triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ chiến lược như hoàn thiện thể chế, tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới mô hình tăng trưởng và Hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây đều là những chủ trương tác động trực tiếp đến đời sống xã hội và chỉ có thể thành công khi nhận được sự đồng thuận rộng rãi của nhân dân.

Bởi vậy, công tác tuyên giáo hôm nay không chỉ truyền đạt "Đảng quyết gì", mà phải trả lời được những câu hỏi rất đời thường của người dân: Vì sao phải làm? Làm để giải quyết vấn đề gì? Người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi ra sao? Khi người dân hiểu rõ mục tiêu, thấy được lợi ích và cảm nhận được những chuyển biến trong thực tiễn, sự đồng thuận sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành động lực hành động.

Điểm mới đáng ghi nhận trong thời gian qua là hoạt động tuyên truyền đã có nhiều đổi mới. Thay vì chỉ phản ánh sự kiện hay hội nghị, nhiều cơ quan báo chí đã tăng cường phân tích, lý giải chính sách, giúp công chúng hiểu sâu hơn về ý nghĩa của các quyết sách lớn. Những chuyên trang tuyên truyền về Đại hội XIV của Đảng, các chuyên mục truyền thông chính sách hay các diễn đàn trao đổi trên báo chí, truyền hình và nền tảng số đã góp phần rút ngắn khoảng cách giữa chính sách với cuộc sống.

Tuy nhiên, yêu cầu đổi mới vẫn còn rất lớn. Công tác tuyên giáo chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi lắng nghe được tiếng nói từ cơ sở, coi điều tra và nghiên cứu dư luận xã hội là một khâu quan trọng trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Khi dư luận xã hội được nghiên cứu bài bản, những băn khoăn, lo lắng hay kỳ vọng của người dân sẽ trở thành căn cứ để hoàn thiện chính sách theo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".

Ở góc nhìn văn hóa, sự đồng thuận xã hội không có nghĩa là mọi người đều có cùng một ý kiến, mà là cùng chia sẻ niềm tin vào mục tiêu chung của đất nước, cùng hướng tới những giá trị tốt đẹp như công bằng, nhân văn, phát triển và hạnh phúc. Đó chính là nền văn hóa đồng thuận - nơi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, nơi khát vọng phát triển trở thành khát vọng chung của toàn xã hội.

Nhìn lại 96 năm qua, ngành Tuyên giáo luôn hoàn thành sứ mệnh đi trước mở đường trong những giai đoạn lịch sử quan trọng của dân tộc. Hôm nay, trước những cơ hội và thách thức của kỷ nguyên số, vai trò ấy càng trở nên quan trọng hơn. Công tác tuyên giáo cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương thức và công nghệ; chuyển từ thế ứng phó sang chủ động dẫn dắt; từ truyền đạt thông tin sang bồi đắp niềm tin; từ định hướng nhận thức sang khơi dậy khát vọng phát triển.

Khi niềm tin được củng cố, sự đồng thuận được lan tỏa và ý Đảng hòa quyện với lòng dân, đó sẽ là sức mạnh văn hóa nội sinh to lớn, giúp đất nước hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và hạnh phúc trong những chặng đường mới. Đây cũng chính là giá trị bền vững mà ngành Tuyên giáo đã vun đắp suốt 96 năm qua và sẽ tiếp tục phát huy trong hành trình cùng dân tộc bước tới tương lai.

V.X.B

Vũ Xuân Bân