Góc nhìn văn hóa: Bạo hành trẻ em - Vết thương của xã hội

Vụ bé gái 4 tuổi ở Hà Nội tử vong sau thời gian dài bị mẹ ruột và cha dượng bạo hành dã man; vụ bé trai ở TP Hồ Chí Minh bị người tình của mẹ đánh đập đến choáng váng; hay vụ bé trai mới hai tuổi bị mẹ và cha dượng dùng cây tre hành hạ nhiều lần đến đa chấn thương… không chỉ là những vụ án hình sự đơn thuần, mà còn là tiếng chuông báo động dữ dội về sự xuống cấp của đạo đức gia đình và những rạn nứt đáng lo ngại trong nền tảng văn hóa ứng xử của xã hội hiện đại.

Cháu N.G.K sinh năm 2024 xã Hiệp Hòa, TP Hồ Chí Minh với các vết thương trên người. Anh: CACC.

Điều khiến dư luận đau lòng hơn cả là ở những vụ việc ấy, thủ phạm không phải người xa lạ mà lại chính là những người mang danh cha mẹ, người thân – những người đáng lẽ phải yêu thương, che chở và bảo vệ trẻ nhỏ bằng tất cả bản năng làm người. Khi một đứa trẻ bị đánh đập, bỏ đói, hành hạ trong chính căn nhà của mình, đó không chỉ là bi kịch của một gia đình mà còn là nỗi đau của toàn xã hội.

Khi gia đình không còn là nơi trú ngụ bình yên

Từ bao đời nay, văn hóa Việt Nam luôn đề cao giá trị gia đình. Gia đình được xem là “tế bào của xã hội”, là nơi nuôi dưỡng nhân cách, đạo đức và tình yêu thương. Người Việt có câu: “Hổ dữ không ăn thịt con”, như một cách khẳng định tình mẫu tử, phụ tử là thứ tình cảm thiêng liêng và bản năng nhất của con người. Thế nhưng, những vụ bạo hành trẻ em liên tiếp xảy ra gần đây đang khiến nhiều người phải đau đớn đặt câu hỏi: Điều gì đang xảy ra với một bộ phận người lớn hôm nay?

Trong vụ bé gái 4 tuổi ở Hà Nội, cơ quan điều tra xác định cháu bé đã bị mẹ ruột và cha dượng bạo hành suốt khoảng một tháng, với tần suất 2-3 ngày/lần, thậm chí còn bị bỏ đói nhiều ngày. Đỉnh điểm là hành vi dùng vòi xịt nước xịt liên tục vào miệng, mũi cháu bé khiến em bất tỉnh rồi tử vong. Một đứa trẻ mới lên bốn – độ tuổi còn chưa hiểu hết thế giới xung quanh – đã phải chịu đựng những đau đớn tột cùng cả về thể xác lẫn tinh thần trước khi rời khỏi cuộc đời.

Không ai có thể hình dung nổi một người mẹ lại có thể đứng nhìn con mình bị hành hạ như thế. Cũng không ai có thể chấp nhận việc những cơn tức giận vô cớ của người lớn lại được trút lên thân thể nhỏ bé của trẻ thơ bằng những hành vi tàn nhẫn đến phi nhân tính.

Đáng lo ngại hơn, điểm chung của nhiều vụ bạo hành trẻ em gần đây là nạn nhân thường là con riêng của vợ hoặc chồng trong các gia đình tái hôn, sống chung như vợ chồng. Khi những đổ vỡ hôn nhân, những bất ổn tâm lý, áp lực kinh tế và sự thiếu hụt kỹ năng làm cha mẹ không được giải quyết đúng cách, trẻ nhỏ lại trở thành đối tượng yếu thế nhất phải gánh chịu hậu quả.

Có thể thấy, bên cạnh sự xuống cấp đạo đức cá nhân, còn tồn tại một khoảng trống lớn trong văn hóa ứng xử gia đình hiện đại. Nhiều người bước vào vai trò làm cha mẹ nhưng lại thiếu kiến thức nuôi dạy con, không kiểm soát được cảm xúc, xem bạo lực là cách giải quyết vấn đề. Khi áp lực cuộc sống gia tăng, thay vì tìm cách cân bằng tâm lý, họ lại trút giận lên những đứa trẻ không có khả năng tự vệ.

Đó là biểu hiện của sự lệch chuẩn văn hóa nghiêm trọng. Bởi một xã hội văn minh không thể tồn tại nếu trẻ em – những mầm non tương lai – phải sống trong sợ hãi ngay dưới mái nhà của mình.

Không thể im lặng trước tiếng khóc của trẻ thơ

Điều đáng suy ngẫm là trong nhiều vụ bạo hành trẻ em, những dấu hiệu bất thường thường đã xuất hiện từ rất lâu nhưng không được phát hiện hoặc can thiệp kịp thời. Tiếng khóc của trẻ nhỏ đôi khi bị xem là chuyện riêng của mỗi gia đình. Những vết bầm tím trên cơ thể trẻ có khi chỉ được nhìn bằng ánh mắt tò mò, thương hại rồi bỏ qua. Chính sự thờ ơ, vô cảm của một bộ phận cộng đồng đã vô tình tạo ra khoảng tối để bạo lực tiếp diễn.

Trong đời sống truyền thống của người Việt, tình làng nghĩa xóm từng là “hàng rào đạo đức” quan trọng để bảo vệ trẻ em. Một đứa trẻ bị đánh đòn quá mức, bị bỏ đói hay bị ngược đãi thường dễ dàng được hàng xóm phát hiện và can thiệp. Nhưng trong nhịp sống đô thị hiện đại, nhiều người ngày càng khép kín, sống “đèn nhà ai nấy rạng”, ít quan tâm đến những bất thường xung quanh. Khi cộng đồng mất đi sự kết nối, trẻ nhỏ cũng mất đi một lớp bảo vệ quan trọng.

Bởi vậy, chống bạo hành trẻ em không thể chỉ trông chờ vào cơ quan chức năng hay những bản án nghiêm khắc sau khi bi kịch đã xảy ra. Điều cần thiết hơn là xây dựng một môi trường văn hóa biết lắng nghe, biết quan tâm và biết hành động trước những dấu hiệu bất thường liên quan đến trẻ nhỏ.

Gia đình cần được nhìn nhận không chỉ là nơi sinh sống mà còn là không gian văn hóa đầu tiên hình thành nhân cách con người. Người lớn phải học cách làm cha mẹ trước khi đòi hỏi con trẻ ngoan ngoãn. Yêu thương con không chỉ là cho ăn học đầy đủ mà còn là biết kiềm chế cơn nóng giận, biết đối thoại thay vì dùng đòn roi, biết đặt sự an toàn tinh thần của trẻ lên trên mọi áp lực cá nhân.

Nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống để trẻ biết tự bảo vệ mình, biết lên tiếng khi bị xâm hại. Giáo viên phải được trang bị kỹ năng nhận diện dấu hiệu trẻ bị bạo hành như thay đổi tâm lý, sợ hãi bất thường, thường xuyên có vết thương trên cơ thể… để kịp thời phối hợp với gia đình và cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, pháp luật cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng bảo vệ trẻ em mạnh mẽ hơn nữa. Những hành vi bạo hành, ngược đãi trẻ nhỏ cần bị xử lý nghiêm minh để răn đe xã hội. Nhưng trên hết, cần có những cơ chế giám sát cộng đồng hiệu quả nhằm phát hiện sớm nguy cơ, thay vì chỉ can thiệp khi hậu quả đau lòng đã xảy ra.

Một xã hội chỉ thực sự văn minh khi trẻ em được sống an toàn, được yêu thương và tôn trọng. Không thể để những tiếng khóc của trẻ thơ mãi bị chôn vùi sau cánh cửa của những gia đình đầy bạo lực. Không thể để những đứa trẻ vô tội tiếp tục trở thành nơi trút giận của những người lớn thiếu nhân tính và mất kiểm soát.

Mỗi vụ bạo hành trẻ em xảy ra là một vết thương nhức nhối đối với lương tri xã hội. Và hơn lúc nào hết, hồi chuông báo động đã vang lên khẩn thiết, buộc mỗi gia đình, mỗi cộng đồng và toàn xã hội phải nhìn lại trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ trẻ em – bảo vệ tương lai của đất nước.

V.X.B

ĐỌC THÊM TIN TỔNG HỢP

Các phương tiện truyền thông đồng loạt thông tin: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Minh Hiệp (SN 2004, trú tỉnh Ninh Bình) và khởi tố bị can đối với Bàn Thị Tâm (SN 2006, trú tỉnh Tuyên Quang) để điều tra về tội Giết người liên quan vụ bé gái 4 tuổi tử vong do bị bạo hành.

Theo điều tra ban đầu, Hiệp và Tâm sống chung như vợ chồng tại phường Phú Diễn, TP Hà Nội. Cháu B.T.H. là con riêng của Tâm, sống cùng hai người từ tháng 3/2026. Khoảng 18h ngày 3/5/2026, Bệnh viện E tiếp nhận cháu H. trong tình trạng ngừng tuần hoàn, hôn mê sâu, cơ thể có nhiều vết bầm tím. Kết quả giám định pháp y sơ bộ xác định cháu bị tổn thương cơ thể tới 99%.

Dù được cấp cứu tích cực, bé gái đã tử vong vào chiều 6/5. Cơ quan điều tra xác định, ngày 3/5, do bực tức trong sinh hoạt, Hiệp và Tâm đã nhiều lần đánh đập, hành hạ cháu H. bằng tay, dép và nhiều vật dụng khác. Đỉnh điểm, Hiệp dùng vòi xịt nước xịt liên tục vào vùng miệng, mũi cháu bé trong nhà tắm khiến nạn nhân bất tỉnh. Khi phát hiện cháu không còn phản ứng, cả hai mới gọi cấp cứu.

Tại cơ quan công an, Hiệp và Tâm khai nhận đã nhiều lần bạo hành cháu H. trong khoảng một tháng trước đó, với tần suất 2-3 ngày/lần; thậm chí bỏ đói cháu nhiều ngày liên tiếp.

Ngày 8/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cho biết đã ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Bùi Trung Quốc (sinh năm 1992, ngụ phường Dĩ An) để điều tra về hành vi “hành hạ người khác”.

Trước đó, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Công an phường Dĩ An phát hiện đoạn clip lan truyền ghi lại cảnh một bé trai bị người đàn ông dùng tay đánh nhiều lần vào vùng đầu và mặt tại một căn nhà trên địa bàn.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Công an phường Dĩ An phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự khẩn trương xác minh, làm rõ. Qua điều tra, sự việc xảy ra vào khoảng 15 giờ ngày 4/5/2026 tại một căn nhà trong hẻm 132 đường Trần Thị Dương, khu phố Đông Chiêu, phường Dĩ An.

Theo cơ quan chức năng, thời điểm trên, Bùi Trung Quốc về nhà thấy cháu T đang ngủ tại phòng khách nên chửi mắng, cho rằng cháu không về nhà sau buổi thi trưa. Dù cháu T đã giải thích, Quốc vẫn tiếp tục lớn tiếng, sau đó đè cháu xuống nền nhà và dùng tay đánh nhiều lần vào vùng đầu, mặt. Hậu quả, cháu T bị choáng, nằm tại chỗ, không thể tự đi lại.

Nhận được điện thoại từ con, bà L.T.K.L (mẹ ruột cháu T) mới biết sự việc. Qua làm việc, cơ quan Công an xác định Quốc và bà L sống chung như vợ chồng; cháu T là con riêng của bà L. Ngoài ra, bà L khai Quốc nhiều lần trong tình trạng say xỉn đã đánh đập cả bà và cháu T.

Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang tiếp tục thu thập tài liệu, củng cố hồ sơ, xử lý đối tượng theo quy định pháp luật.

Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, mọi hành vi xâm hại sức khỏe người khác, đặc biệt là bạo hành, xâm hại trẻ em đều bị xử lý nghiêm. Người dân khi phát hiện các vụ việc liên quan đến bạo hành gia đình, xâm hại trẻ em cần kịp thời trình báo cơ quan chức năng để được can thiệp, bảo vệ.

Ngày 5/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Thị Thanh Trúc (sinh năm 1993, ngụ xã Hòa Hiệp) và Danh Chơn (sinh năm 1996, cùng ngụ xã Hòa Hiệp) để điều tra về hành vi “Cố ý gây thương tích”.

Trước đó, chiều 2/5, Công an xã Hòa Hiệp tiếp nhận tin báo của người dân về việc một phụ nữ có hành vi bạo hành trẻ nhỏ tại nhà thuê ở ấp Phú Lâm, xã Hòa Hiệp. Khi lực lượng chức năng có mặt, cháu N.G.K (sinh năm 2024), con ruột của Nguyễn Thị Thanh Trúc, đang trong tình trạng nguy kịch và được đưa đi cấp cứu tại cơ sở y tế địa phương, sau đó chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 1 để tiếp tục điều trị.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Ban Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp Công an xã Hòa Hiệp khẩn trương xác minh, làm rõ vụ việc.

Kết quả điều tra ban đầu xác định Trúc và Chơn chung sống như vợ chồng, đã nhiều lần dùng cây tre đánh cháu bé. Chỉ trong ngày 2/5, cháu bé bị đánh nhiều lần vào chân, lưng và đầu. Dù phát hiện nạn nhân chảy máu, các đối tượng không đưa đi cấp cứu kịp thời.

Theo chẩn đoán ban đầu, cháu K. bị đa chấn thương nặng, có dấu hiệu tổn thương thận cấp, gãy xương cánh tay cùng nhiều tổn thương khác trên cơ thể. Các dấu hiệu cho thấy nạn nhân có thể đã bị bạo hành trong thời gian dài, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Hiện cơ quan chức năng tiếp tục theo dõi tình trạng sức khỏe của cháu bé; đồng thời củng cố hồ sơ, chứng cứ để xử lý nghiêm các đối tượng theo quy định của pháp luật.

Vũ Xuân Bân