Góc nhìn chiến sự Trung Đông: Khoảng lặng trước bão?

Ở góc độ bề nổi, động thái của Nhà Trắng có thể được nhìn nhận như một nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng. Việc trì hoãn tấn công, nếu đi kèm các kênh tiếp xúc thực chất, có thể mở ra “cánh cửa ngoại giao” trong bối cảnh nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông ngày càng rõ rệt. Tuy nhiên, sự khác biệt hoàn toàn trong phát ngôn giữa hai phía cho thấy khả năng tồn tại một “cuộc chiến thông tin”, nơi mỗi bên định hình dư luận theo lợi ích riêng.

Đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ - Israel nhằm vào thủ đô Tehran, Iran ngày 23-3. Ảnh: TTXVN

Thực tế, khó có thể tách rời quyết định của ông Trump khỏi những sức ép ngày càng gia tăng. Xung đột kéo dài đã trực tiếp tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó eo biển Hormuz tiếp tục là “yết hầu” chiến lược. Giá dầu tăng cao không chỉ gây bất ổn kinh tế quốc tế mà còn tạo áp lực lạm phát đáng kể đối với chính nước Mỹ. Trong bối cảnh đó, việc phát tín hiệu “đối thoại” có thể là một lựa chọn mang tính tình thế nhằm trấn an thị trường và giảm nhiệt các cú sốc kinh tế.

Ngoài sức ép kinh tế, chính quyền Mỹ còn đứng trước những tính toán chính trị nội bộ. Một cuộc xung đột kéo dài, tốn kém và thiếu mục tiêu rõ ràng có thể làm xói mòn sự ủng hộ trong nước, đặc biệt khi các lực lượng chính trị và cử tri bắt đầu xuất hiện những khác biệt về cách tiếp cận đối với Iran. Trong logic đó, việc “lùi một bước” không hẳn là dấu hiệu của nhượng bộ, mà có thể là cách điều chỉnh nhịp độ nhằm giữ thế chủ động.

Ở chiều ngược lại, không thể loại trừ khả năng đây chỉ là một bước đi chiến thuật. Lịch sử cho thấy, trong nhiều trường hợp, việc tạm hoãn hành động quân sự không đồng nghĩa với từ bỏ, mà nhằm tạo thêm thời gian chuẩn bị về hậu cần, triển khai lực lượng hay xây dựng tính chính danh quốc tế. Những tín hiệu về việc tăng cường hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực càng củng cố giả thiết rằng “khoảng lặng” hiện tại có thể chỉ là tiền đề cho một giai đoạn căng thẳng mới.

Đáng chú ý, phía Iran cũng nhìn nhận động thái này dưới lăng kính nghi ngờ. Việc phủ nhận hoàn toàn các cuộc tiếp xúc, đồng thời cáo buộc Mỹ tiến hành “chiến tranh tâm lý”, cho thấy Tehran không dễ bị cuốn vào thế bị động. Trong bối cảnh tương quan lực lượng chưa nghiêng hẳn về bên nào, Iran có lý do để duy trì lập trường cứng rắn, vừa để bảo vệ lợi ích chiến lược, vừa để củng cố vị thế trong nước.

Nhìn tổng thể, diễn biến hiện nay phản ánh trạng thái “nửa đối đầu, nửa thăm dò”. Các bên vừa duy trì sức ép quân sự, vừa để ngỏ khả năng đàm phán - một chiến thuật không mới nhưng luôn tiềm ẩn rủi ro tính toán sai lầm. Khi các tuyên bố mâu thuẫn liên tiếp xuất hiện, nguy cơ hiểu lầm chiến lược càng gia tăng, kéo theo khả năng leo thang ngoài kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, vai trò của các kênh trung gian và nỗ lực ngoại giao trở nên đặc biệt quan trọng. Dù động cơ của mỗi bên còn khác biệt, thực tế cho thấy không có giải pháp quân sự nào có thể mang lại ổn định bền vững cho khu vực. “Khoảng lặng” hiện nay, nếu được tận dụng đúng cách, có thể trở thành bàn đạp cho đối thoại. Ngược lại, nếu chỉ là một bước dàn xếp chiến thuật, nó có thể nhanh chóng nhường chỗ cho một vòng xoáy xung đột mới.

Do đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là liệu đây có phải là tín hiệu hạ nhiệt, mà còn là: Các bên sẽ sử dụng “khoảng thời gian trì hoãn” này để làm gì - chuẩn bị cho hòa bình, hay chuẩn bị cho chiến tranh?