Giữ lửa nghề làm bánh phở truyền thống ở Phủ Thông

Tỷ lệ pha trộn giữa bột sống và bột chín là bí quyết tạo nên những lá bánh phở mỏng, dẻo và mang hương vị đặc trưng của phở Phủ Thông.

Bà Hà Thị Hậu, sinh năm 1967, cùng chồng là ông Trần Văn Quyên đã gắn bó với nghề làm bánh phở hàng chục năm nay. Dù đây là nghề truyền thống của gia đình, hiện chỉ còn hai ông bà duy trì sản xuất hằng ngày bởi các con đều có công việc riêng.

Theo bà Hậu, để làm được bánh phở, gạo phải được làm sạch, ngâm khoảng 4 giờ rồi nghiền thành bột. Sau đó, bột tiếp tục được ngâm thêm khoảng 8 giờ trước khi đưa vào tráng bánh. Vì vậy, các hộ dân thường chuẩn bị nguyên liệu từ chiều hôm trước.

“Thông thường phải dậy từ 4 giờ sáng để nhóm bếp, đun nước phục vụ việc tráng phở. Với lượng nguyên liệu từ 25-30kg gạo mỗi ngày, gia đình tôi thường làm đến khoảng 10 hoặc 11 giờ trưa mới xong. Dù công việc khá vất vả nhưng vợ chồng tôi vẫn cố gắng duy trì vì muốn giữ nghề truyền thống và truyền lại cho con cháu” - bà Hậu chia sẻ.

Sau khi tráng, bánh phở được chia thành ba loại. Phở tươi có thể sử dụng ngay với nước dùng và các nguyên liệu kèm theo. Phở “ngốt” được phơi nắng từ 1,5-2 giờ. Riêng phở khô phải phơi từ 3-4 giờ cho khô hoàn toàn rồi đóng gói để bảo quản lâu dài.

Việc sử dụng máy thái phở giúp các hộ sản xuất nâng cao năng suất lao động, giảm bớt thời gian và công sức trong quá trình chế biến.

Những năm gần đây, nhờ có sự hỗ trợ của một số loại máy móc như máy nghiền gạo, máy thái phở, công việc của người làm nghề đã bớt nặng nhọc, năng suất lao động cũng được nâng lên.

Tuy nhiên, các hộ sản xuất ở thôn Phố Chính vẫn giữ phương pháp tráng bánh trên bếp củi cùng những bí quyết pha bột riêng. Nhờ vậy, sợi phở thành phẩm mỏng, dai, có hương vị đặc trưng mà không cần sử dụng bất kỳ loại phụ gia nào.

Theo thống kê của chính quyền địa phương, thôn Phố Chính hiện có hơn 20 hộ duy trì nghề làm bánh phở truyền thống. Với giá bán trung bình từ 25-28 nghìn đồng/kg phở “ngốt” và từ 35-40 nghìn đồng/kg phở khô, sau khi trừ chi phí, mỗi hộ có thể thu lãi trên 10 triệu đồng/tháng.

Trước khi trở thành sản phẩm hàng hóa được nhiều người biết đến như hiện nay, bánh phở ở Phủ Thông chủ yếu được làm để phục vụ nhu cầu gia đình hoặc biếu tặng người thân trong các dịp lễ, Tết.

Hơn chục năm trước, cùng với sự phát triển kinh tế và nhu cầu thị trường, các hộ sản xuất bắt đầu nhận đơn hàng từ các quán ăn sáng. Từ đó, phở Phủ Thông dần có mặt tại nhiều chợ, cửa hàng tạp hóa trong tỉnh và được tiêu thụ ở một số địa phương lân cận như Cao Bằng, Lạng Sơn.

Dù vậy, theo đánh giá của địa phương, nghề làm bánh phở ở Phủ Thông vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Nhiều hộ sản xuất còn thiếu diện tích sân phơi, quá trình sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết.

Bên cạnh đó, sản phẩm chưa được đóng gói theo hướng chuyên nghiệp, chưa xây dựng được thương hiệu riêng nên khả năng mở rộng thị trường còn hạn chế.

Là người am hiểu nghề sản xuất bánh phở tại địa phương, bà Lưu Thị Quyết, Trưởng thôn Phố Chính, cho biết: Người dân mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, ngành và chính quyền địa phương để nghề phát triển bền vững hơn, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho bà con.

Trên thực tế, cùng với việc triển khai các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, chính quyền địa phương đã có những định hướng cụ thể nhằm phát huy giá trị nghề làm bánh phở truyền thống.

Ông Nông Ngọc Huấn, Chủ tịch UBND xã Phủ Thông, cho biết: UBND xã sẽ tiếp tục hỗ trợ các hộ dân liên kết với hợp tác xã trong sản xuất, hoàn thiện hồ sơ đăng ký sản phẩm OCOP năm 2026. Cùng với đó, địa phương sẽ tạo điều kiện để hợp tác xã mở rộng liên kết với các hộ sản xuất, tăng sản lượng, đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm bằng nhiều hình thức phù hợp nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Mục tiêu là duy trì và phát triển nghề làm bánh phở tráng tay truyền thống, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Hoàng Vũ