'Giữ lửa' nghề đan lát ở Thạch Hà

Không ai nhớ rõ nghề đan lát ở thôn Nam Giang có từ bao giờ, chỉ biết rằng nghề đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân nơi đây. Dù không còn nhộn nhịp như trước, nghề đan lát vẫn hiện diện trong đời sống của người dân Nam Giang hôm nay.

Gắn bó với nghề đan lát suốt 65 năm qua, bà Nguyễn Thị Minh Châu (SN 1947, thôn Nam Giang) vẫn nhớ như in những ngày đầu được mẹ và bà ngoại cầm tay chỉ việc. Bà chia sẻ: “Tôi học nghề này từ năm 14 tuổi. Khi đó, mẹ và bà ngoại hướng dẫn từng công đoạn, từ chẻ tre, vót nan đến hoàn thiện sản phẩm. Đến nay, nghề đan lát đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của tôi. Mỗi ngày được ngồi đan từng nan tre, tôi thấy vui vì được sống lại với những ký ức của quê hương”.

Theo bà Châu, để hoàn thành một sản phẩm đan lát phải trải qua nhiều công đoạn như lựa chọn nguyên liệu, chẻ tre, vót nan... rồi mới tiến hành đan hoàn thiện.

Để tạo nên một sản phẩm đẹp và bền, người thợ phải đan các nan tre đều tay, các mối đan chắc, khít và cân đối. Tùy từng loại sản phẩm như thúng, mủng, dần hay rổ… mà người đan phải điều chỉnh độ dày, độ thưa của nan và cách tạo hình cho phù hợp. Chỉ cần một vài nan bị lệch hoặc không đều, sản phẩm có thể mất đi tính thẩm mỹ, độ chắc chắn và tuổi thọ sử dụng.

Đôi bàn tay khéo léo thoăn thoắt đan từng nan tre, lưu giữ nghề truyền thống đã gắn bó với người dân Nam Giang qua nhiều thế hệ.

Ông Nguyễn Hữu Quang (thôn Nam Giang) chia sẻ: “Để làm ra một sản phẩm đan lát đẹp và bền, khâu chọn nguyên liệu rất quan trọng. Tre, sợi mây... phải được lựa chọn kỹ, chẻ đều và xử lý cẩn thận trước khi đưa vào đan. Vì vậy, dù những chiếc thúng, mủng hay rổ rá nhìn khá đơn giản, nhưng mỗi sản phẩm đều là kết quả của sự tỉ mỉ, khéo léo và nhiều công sức của người thợ".

Những nguyên liệu quen thuộc qua đôi bàn tay của người thợ đã trở thành sản phẩm gắn bó với đời sống người dân và góp phần lưu giữ nét đẹp của làng nghề truyền thống Nam Giang.

Trước đây, nghề đan lát phát triển mạnh, mang về nguồn thu nhập khá cho người dân. Tuy nhiên, trước những thay đổi của đời sống và thị trường, số hộ gắn bó với nghề đã giảm dần theo thời gian. Hiện nay, toàn thôn chỉ còn khoảng 40 hộ duy trì nghề. Điều mà những người thợ nơi đây trăn trở không chỉ là đầu ra cho sản phẩm, mà còn là làm sao để nghề truyền thống được thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ và nối tiếp.

Theo nhiều người dân địa phương, hiện nay, các sản phẩm như rổ, thúng, mủng, dần, sàng... được bán với giá từ vài chục nghìn đến hơn 100 nghìn đồng mỗi sản phẩm, tùy kích thước và độ công phu. Dù giá trị kinh tế không lớn, nhưng đây vẫn là nguồn sinh kế giúp nhiều hộ dân duy trì nghề truyền thống.

Những sản phẩm đan lát ở Nam Giang được người dân sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày nhờ sự tiện dụng và độ bền cao.

Ông Nguyễn Văn Lâm - Trưởng thôn Nam Giang bày tỏ: “Chúng tôi mong muốn thời gian tới, các cấp, ngành tiếp tục quan tâm hỗ trợ quảng bá, kết nối thị trường tiêu thụ sản phẩm đan lát, tạo đầu ra ổn định cho người dân. Bởi, khi sản phẩm được tiêu thụ thuận lợi, người làm nghề sẽ có thêm động lực để gắn bó và duy trì nghề truyền thống của địa phương”.

Văn Chung