Giữ chân nhân tài thời AI: Doanh nghiệp Việt cần gì ngoài một chế độ đãi ngộ?

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp đang dần thay đổi. Nếu trước đây lợi thế chủ yếu đến từ nguồn vốn, công nghệ hay quy mô thị trường, thì hiện nay năng lực xây dựng và duy trì đội ngũ nhân sự chất lượng cao mới là yếu tố tạo ra khác biệt bền vững.

Đây cũng là nội dung được thảo luận tại sự kiện Phiên họp doanh nghiệp hàng tháng do Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) tổ chức vừa qua với chủ đề “Xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai”, thu hút hơn 50 lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia nhân sự cùng đại diện các cơ sở giáo dục tham dự.

Sự kiện do ông Daniel Henn, thành viên Ban Điều hành GBA, Giám đốc khu vực phụ trách Việt Nam, Indonesia và Philippines, đồng thời là Tổng Giám đốc Fuchs Lubricants Vietnam, chủ trì.

Nhân tài là yếu tố quyết định sức cạnh tranh trong thời đại AI

Một thực tế được nhiều doanh nghiệp cùng nhìn nhận là Việt Nam không thiếu cơ hội việc làm, nhưng đang thiếu nguồn nhân lực có kỹ năng phù hợp với yêu cầu phát triển mới của nền kinh tế.

Điều này cho thấy, bài toán nhân lực hiện nay không còn nằm ở số lượng lao động, mà chủ yếu nằm ở chất lượng và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

TS. Thomas Aulig, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức (VGU), cho rằng doanh nghiệp không nên chỉ xuất hiện ở giai đoạn tuyển dụng mà cần tham gia từ sớm vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực.

Theo ông, tại Đức, doanh nghiệp thường trực tiếp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, hỗ trợ thực tập, đánh giá kỹ năng và định hình tiêu chuẩn nghề nghiệp. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức học thuật với thực tiễn, đồng thời tạo ra lực lượng lao động có thể thích nghi nhanh ngay khi gia nhập thị trường.

Trong bối cảnh AI ngày càng tác động sâu rộng đến thị trường lao động, áp lực đối với doanh nghiệp cũng lớn hơn. Công nghệ đang thay đổi nhanh, yêu cầu về kỹ năng, buộc người lao động phải liên tục học hỏi và thích nghi. Điều đó cũng khiến cạnh tranh nhân tài ngày càng trở nên khốc liệt hơn.

Đãi ngộ tốt là chưa đủ

Tuyển được người giỏi mới chỉ là bước đầu. Thách thức lớn hơn nằm ở việc làm thế nào để họ tiếp tục gắn bó với doanh nghiệp trong dài hạn.

Một thông điệp nhận được nhiều sự đồng thuận tại sự kiện là: "Người lao động không rời bỏ công ty, họ rời bỏ người quản lý". Thông điệp này phản ánh rõ thực tế rằng, nhiều nhân sự sẵn sàng rời bỏ công việc có thu nhập tốt nếu họ không nhìn thấy cơ hội phát triển hoặc không cảm thấy được ghi nhận trong tổ chức.

Bà Quỳnh Anh, Trưởng phòng Nhân sự tại Bosch Việt Nam cho biết, chiến lược giữ chân nhân tài của doanh nghiệp bắt đầu từ rất sớm. Thông qua chương trình đào tạo nghề chuẩn Đức (TGA), Bosch đầu tư hơn 3,5 năm để đồng hành cùng sinh viên ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, kết hợp đào tạo học thuật với trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp.

Song song với đó, Bosch xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho nhân viên thông qua các chương trình huấn luyện, cố vấn, luân chuyển công việc và đào tạo kỹ năng lãnh đạo. Mục tiêu là giúp nhân viên nhìn thấy con đường phát triển của mình trong tổ chức, từ đó tăng mức độ gắn bó.

Theo đại diện Bosch, văn hóa doanh nghiệp được hình thành từ chính đội ngũ quản lý. Vì vậy, các nhà quản lý không chỉ được đào tạo về vận hành, mà còn được trang bị kỹ năng quản trị con người, xây dựng niềm tin và hỗ trợ nhân viên trong những giai đoạn áp lực cao.

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Trọng Luật, đại diện CICOR Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của văn hóa doanh nghiệp trong việc giữ chân nhân tài. Theo ông, nhiều giải pháp hiệu quả thực tế không đòi hỏi ngân sách lớn.

Những hoạt động đơn giản như trao đổi định kỳ giữa quản lý và nhân viên, ghi nhận thành tích kịp thời, xây dựng lộ trình nghề nghiệp rõ ràng hoặc tạo cơ hội học hỏi từ chuyên gia bên ngoài đều có thể cải thiện đáng kể mức độ gắn kết của người lao động.

Cùng với đó, AI đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược nhân sự của doanh nghiệp. Nhiều công ty đã bắt đầu ứng dụng AI trong tuyển dụng, đào tạo và nâng cao kỹ năng nhằm tối ưu hiệu suất vận hành.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều thống nhất rằng, AI không phải là công cụ thay thế con người. Công nghệ này được xem là đòn bẩy giúp nâng cao năng suất và cải thiện hiệu quả làm việc. Trong tương lai, lợi thế sẽ thuộc về những cá nhân và tổ chức biết tận dụng AI để gia tăng năng lực, thay vì coi AI là đối thủ cạnh tranh.

Nhìn chung, những chia sẻ tại sự kiện cho thấy, nguồn nhân lực chất lượng cao không thể được hình thành từ một chính sách đơn lẻ. Đó là kết quả của quá trình đầu tư lâu dài, đòi hỏi sự kết nối giữa giáo dục, phát triển lãnh đạo, ứng dụng công nghệ và xây dựng văn hóa doanh nghiệp.

Trong thời đại AI, doanh nghiệp có thể đầu tư công nghệ hoặc sao chép mô hình kinh doanh trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, xây dựng một đội ngũ giỏi, gắn kết và có khả năng thích nghi cao vẫn là lợi thế khó sao chép nhất. Vì vậy, đầu tư vào con người đang trở thành chiến lược cốt lõi cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Trung Anh