Giữ ấm cơ thể đúng cách khi mùa thu - đông về

Mặc trang phục phù hợp với thời tiết giúp trẻ giữ ấm, thoải mái vận động và vui chơi.

"Trời lạnh rồi, con nhớ đi tất, mặc quần áo dài tay. Mới sinh xong, người còn yếu, phải giữ ấm cẩn thận. Còn con bé Cún thì nhớ mặc áo ấm, bao tay, bao chân, đội mũ cho đầy đủ nhé. Trẻ con mùa này dễ mắc các bệnh đường hô hấp lắm đấy!”.

Những cuộc điện thoại của người mẹ có thể đôi lúc khiến con gái bật cười vì “mẹ nói mãi không hết chuyện”. Nhưng phía sau những lời nhắc tưởng như vụn vặt ấy là một sự quan tâm rất đỗi quen thuộc của các gia đình Việt khi mùa lạnh về. Dẫu vậy, không phải kinh nghiệm dân gian nào, dù được truyền qua nhiều thế hệ, cũng nên áp dụng một cách máy móc. Giữ ấm là cần thiết, nhưng giữ ấm đúng cách mới thực sự có lợi cho sức khỏe.

Khi thời tiết chuyển lạnh, cơ thể phải tăng cường điều hòa thân nhiệt để thích nghi với môi trường. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ sau sinh và những người mắc bệnh mạn tính thường là những đối tượng cần được quan tâm nhiều hơn. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là phải mặc thật nhiều quần áo, quấn thật kín hay tìm mọi cách để “ủ” cơ thể càng nóng càng tốt.

Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên căn cứ vào nhiệt độ thực tế và tình trạng của trẻ để lựa chọn trang phục phù hợp, không nên mặc quá nhiều lớp hoặc quấn trẻ quá chặt, đắp chăn quá dày. Khi trẻ nóng, ra nhiều mồ hôi, quần áo ẩm ướt, cơ thể lại dễ khó chịu, bí bách. Thay vì chỉ dựa vào cảm giác nóng - lạnh của người lớn, cha mẹ nên quan sát vùng gáy, lưng và biểu hiện của trẻ để điều chỉnh trang phục cho phù hợp.

Điều đáng lưu ý, giữ ấm chỉ là một phần trong việc chăm sóc sức khỏe mùa lạnh. Một đứa trẻ được mặc đủ ấm nhưng chế độ dinh dưỡng không bảo đảm, vệ sinh cá nhân và môi trường kém, thường xuyên tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp hoặc chưa được tiêm chủng đầy đủ thì vẫn có nguy cơ mắc bệnh. Bởi vậy, khi nhiệt độ giảm, cha mẹ cần thực hiện đồng thời nhiều biện pháp phòng bệnh thay vì chỉ tập trung vào chuyện mặc thêm áo cho con.

Với phụ nữ sau sinh, cơ thể cần thời gian để hồi phục nên việc giữ ấm khi thời tiết lạnh là cần thiết. Tuy nhiên, thay vì áp dụng máy móc những kinh nghiệm truyền miệng, người mẹ nên lắng nghe cơ thể, theo hướng dẫn của bác sĩ, nhân viên y tế. Vệ sinh cơ thể sạch sẽ, giữ môi trường sống thông thoáng và nghỉ ngơi hợp lý vẫn là những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe của cả mẹ và bé.

Đối với người trưởng thành, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người đang mắc bệnh mạn tính, giữ ấm cũng cần đi cùng chế độ ăn uống hợp lý, uống đủ nước, vận động phù hợp và theo dõi sức khỏe thường xuyên. Khi thời tiết thay đổi đột ngột, những người có bệnh lý tim mạch, hô hấp hoặc các bệnh mạn tính khác càng cần chú ý đến tình trạng sức khỏe và tuân thủ hướng dẫn điều trị.

Một điều khác cũng dễ bị bỏ qua trong những ngày lạnh là chất lượng không khí trong nhà. Nhiều gia đình có thói quen đóng kín cửa cả ngày để tránh gió, nhưng một căn phòng quá kín, bí và thiếu thông khí cũng không phải môi trường lý tưởng. Không gian sinh hoạt cần được giữ sạch, hạn chế khói thuốc lá, khói bếp và các nguồn ô nhiễm.

Các gia đình cũng cẩn trọng khi sử dụng các phương pháp và thiết bị sưởi ấm.Tuyệt đối không đốt than, củi trong phòng kín để sưởi, vì có thể gây ngộ độc khí carbon monoxide (CO), nguy hiểm đến tính mạng. Với máy sưởi, đèn sưởi hoặc các thiết bị tạo nhiệt khác, cần sử dụng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, đặt ở vị trí an toàn, tránh xa giường, rèm, quần áo và các vật dễ cháy; không đặt quá gần trẻ nhỏ, không sử dụng trong phòng đóng kín hoàn toàn và không để thiết bị hoạt động khi không có người lớn theo dõi.

Thực tế, thời tiết lạnh không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra các bệnh lý đường hô hấp. Nhiệt độ thấp có thể tạo điều kiện thuận lợi cho một số tác nhân gây bệnh và khiến cơ thể dễ bị ảnh hưởng hơn, nhưng nguy cơ mắc bệnh còn liên quan đến sức đề kháng, nguồn lây, môi trường sống, vệ sinh và nhiều yếu tố khác.

Vì vậy, giữ ấm không thể thay thế những biện pháp phòng bệnh căn bản. Chủ động thích nghi với thời tiết, duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và vận động hợp lý, giữ môi trường sống sạch sẽ, hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh và giảm nguy cơ mắc bệnh trong mùa lạnh.

Đặc biệt, khi trẻ hoặc người lớn xuất hiện những dấu hiệu bất thường như sốt, ho kéo dài, khó thở, rét run, mệt mỏi nhiều, với trẻ nhỏ là bỏ bú, li bì, hoặc các triệu chứng khác, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế thăm khám để xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời.

Mỗi cơ thể có một khả năng thích nghi khác nhau trước sự thay đổi của thời tiết. Vì thế, thay vì áp dụng một công thức chung cho tất cả, chăm sóc trong mùa lạnh cần bắt đầu từ việc lắng nghe cơ thể, điều chỉnh hợp lý và nhận biết những thay đổi bất thường, nhất là với trẻ nhỏ, phụ nữ sau sinh, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính. Khi biết quan sát và xử trí đúng, việc giữ ấm sẽ không còn là câu chuyện “kiêng cữ” hay “phòng xa”, mà trở thành một phần của chăm sóc sức khỏe khoa học trong mỗi gia đình.

Bài và ảnh: Hoàng Linh