Giáo dục tài chính cho trẻ, góc nhìn từ hộ chiếu Educfi của nước Pháp

Học sinh dành những khoản tiết kiệm từ tiền thưởng, tiền ăn sáng để trao tặng các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong dịp Tết Nguyên đán. Ảnh: Trường Tiểu học Cầu Diễn (Hà Nội)

Từ năm học 2026-2027, Chính phủ Pháp chính thức triển khai chương trình "Hộ chiếu giáo dục kinh tế, ngân sách và tài chính" (Educfi), đánh dấu bước ngoặt trong việc phổ cập giáo dục tài chính cho trẻ khi bắt buộc học sinh lớp 8 phải hoàn thành các khóa học về quản lý ngân sách và phòng chống lừa đảo.

Thậm chí, học sinh học nghề còn được đào tạo kỹ lưỡng hơn với thời lượng gấp 6 lần. Sự quyết liệt này từ một nền giáo dục phát triển là một tham chiếu quan trọng, cho thấy giáo dục tài chính cho trẻ đã trở thành một kỹ năng sinh tồn thiết yếu.

Giáo dục tài chính cho trẻ - vượt qua rào cản "tiền bạc làm hư con trẻ"

Tại Việt Nam, từ trước đến nay, tiền bạc thường được xem là chủ đề nhạy cảm, thậm chí là "vùng cấm" trong giáo dục gia đình. Nhiều cha mẹ vẫn giữ tư duy trẻ con chỉ cần học giỏi, tiền bạc đã có người lớn lo.

Tuy nhiên, sự bao bọc này vô tình tạo ra một thế hệ "ngây thơ về tài chính". Khi không hiểu về giá trị của đồng tiền, trẻ dễ rơi vào hai thái cực: hoặc xem tiền là thước đo duy nhất và trở nên thực dụng, hoặc tiêu xài hoang phí vì không biết đó là mồ hôi nước mắt của cha mẹ.

Giáo dục tài chính cho trẻ, vì vậy, không chỉ là dạy về những con số, mà trước hết là giáo dục về giá trị lao động và trách nhiệm cá nhân.

Tại sao cần triển khai giáo dục tài chính cho trẻ sớm tại Việt Nam?

Bối cảnh xã hội tại Việt Nam hiện nay có những đặc thù đòi hỏi trẻ phải được trang bị kỹ năng quản lý tiền bạc, giáo dục tài chính cho trẻ từ sớm:

Cơ chế tự phòng vệ trước cạm bẫy tài chính online

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử nhanh. Trẻ em đang đứng trước những rủi ro tài chính rất đặc thù từ các hình thức "nạp game" bằng thẻ tín dụng của phụ huynh đến các cạm bẫy "việc nhẹ lương cao" trên không gian mạng.

Một lộ trình giáo dục tài chính cho trẻ sớm sẽ tạo ra một lớp màng bảo vệ, giúp các em phân biệt được nhu cầu thiết yếu và những mong muốn nhất thời ngay trên không gian số.

Đây chính là bản lĩnh để các em không trở thành nạn nhân của nền kinh tế tiêu dùng đầy cám dỗ và các hình thức lừa đảo tài chính tinh vi.

Thấu hiểu giá trị lao động và lòng biết ơn

Dạy trẻ về tiền không phải là dạy cách "kiếm tiền bằng mọi giá", mà là dạy trẻ thấu hiểu áp lực tài chính của cha mẹ.

Một đứa trẻ hiểu rằng chiếc máy tính hay món đồ chơi mới tương đương với bao nhiêu giờ làm việc của phụ huynh sẽ có cái nhìn khác về sự hưởng thụ.

Từ đó, các em học được cách điều tiết ham muốn và biết cách chia sẻ với cộng đồng một cách khoa học.

Giải pháp thực tiễn để giáo dục tài chính cho trẻ hiệu quả

Để việc giáo dục tài chính cho trẻ không trở nên khô khan, nhà trường và gia đình có thể bắt đầu từ những hành động thực tế:

- Chuyển đổi từ "tiền lì xì" sang "quản trị cá nhân": Thay vì giữ hộ toàn bộ, cha mẹ hãy hướng dẫn trẻ chia tiền thành các khoản: tiết kiệm, chi tiêu thiết yếu và giúp đỡ người khác.

- Học thông qua trải nghiệm: Cho trẻ tham gia vào việc lập kế hoạch chi tiêu gia đình hoặc đi chợ cùng cha mẹ để làm quen với khái niệm giá cả và sự vận hành của thị trường.

- Phá bỏ rào cản tâm lý: Biến việc dạy về tiền thành một cuộc đối thoại cởi mở thay vì sự áp đặt. Hãy giải thích cho trẻ hiểu "tại sao chúng ta mua món đồ này mà không mua món đồ kia".

Nếu các nước coi giáo dục tài chính cho trẻ là một "hộ chiếu" để bước vào nền kinh tế toàn cầu, thì với người Việt, đó nên là bản lĩnh để các em sống trách nhiệm hơn với bản thân và gia đình.

Đã đến lúc chúng ta không chỉ dạy trẻ cách "kiếm điểm 10" trên trang giấy, mà còn phải dạy trẻ cách quản trị cuộc đời từ chính những đồng tiền nhỏ nhất trong tay.

Việc đầu tư vào giáo dục tài chính cho trẻ hôm nay chính là sự đầu tư bền vững nhất cho một thế hệ công dân tự chủ, thấu cảm và vững vàng trong tương lai.

Hồng Phong