Diễn đàn 'Xin đừng đánh con!': Cần trang bị kiến thức, kỹ năng làm cha mẹ một cách bài bản

Ảnh minh họa: AI

Người có trách nhiệm chăm sóc lại là kẻ bạo hành trẻ

Liên tiếp các vụ bạo hành trẻ em với tính chất nghiêm trọng xảy ra thời gian gần đây đang gây phẫn nộ trong dư luận và gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng trẻ bị xâm hại ngay trong môi trường gia đình. Đáng chú ý, trong nhiều vụ việc, người gây bạo hành lại là cha dượng, mẹ kế hoặc người tình của cha mẹ – những người lẽ ra phải có trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ trẻ.

Trao đổi về đến vấn đề này, ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho rằng, nguy cơ trẻ em bị bạo lực trong môi trường gia đình luôn hiện hữu, song đặc biệt nghiêm trọng tại các gia đình thiếu ổn định.

Thực tế cho thấy nhiều vụ việc có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Điển hình, một bé gái 4 tuổi bị cha dượng bạo hành trong thời gian dài, thường xuyên bị bỏ đói, dẫn đến nhập viện trong tình trạng tổn thương cơ thể lên tới hơn 99%.

Theo ông Nam, ở những gia đình đổ vỡ, khi xuất hiện "người đến sau" như cha dượng hoặc mẹ kế, cấu trúc gia đình và các mối quan hệ tình cảm trong nhà thường bị xáo trộn, thay đổi đáng kể. Đây là giai đoạn trẻ em dễ rơi vào trạng thái tổn thương, thiếu sự quan tâm, bảo vệ và có nguy cơ trở thành nạn nhân của bạo lực nếu người lớn không có kỹ năng ứng xử, kiểm soát cảm xúc phù hợp.

"Khi tình thương bị chia sẻ, cộng thêm những mâu thuẫn, rạn nứt từ cuộc hôn nhân trước không được giải quyết triệt để, trẻ em vô tình trở thành đối tượng chịu trận. Nhiều người lớn đã trút sự thù ghét, bực dọc lên đầu trẻ nhỏ bởi các em vốn không có khả năng phản kháng, không có năng lực tự bảo vệ mình", ông Nam nhấn mạnh.

Từ thực tế, ông Nam cho rằng bạo hành trẻ em không chỉ dừng ở những hành vi đánh đập mà còn bao gồm việc mắng nhiếc, sỉ nhục, áp đặt hình phạt quá mức. Theo ông, không ít phụ huynh vẫn nhầm lẫn giữa răn dạy và bạo hành, trong khi dưới góc độ pháp lý và tâm lý học, đây đều là những hành vi xâm hại nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ.

Phụ huynh chọn bạo lực để giải tỏa căng thẳng

Theo ông Đặng Hoa Nam, một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn tới tình trạng bạo hành trẻ em là sự thiếu hụt kiến thức về "kỷ luật tích cực" trong nhiều gia đình. Không ít phụ huynh chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng chăm sóc, giáo dục con cái, chủ yếu hành xử theo cảm tính, bản năng. Khi đối mặt với áp lực cuộc sống, một số người đã lựa chọn bạo lực như cách để giải tỏa căng thẳng.

"Người lớn cần nâng cao nhận thức pháp luật và kiểm soát hành vi trong quá trình nuôi dạy trẻ. Mọi hành vi xâm hại, bạo hành gây tổn hại đến sức khỏe, tinh thần hoặc tính mạng trẻ em đều sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật; không thể lấy lý do "dạy con" để biện minh cho các hành vi vi phạm", ông Nam nhấn mạnh.

Ngoài ra, thực tế đáng lo ngại hiện nay là không chỉ các gia đình đổ vỡ mà ngay cả những gia đình có điều kiện sống bình thường cũng cần được trang bị kiến thức, kỹ năng làm cha mẹ một cách bài bản nhằm hạn chế những hệ lụy về sức khỏe thể chất và tinh thần đối với trẻ em.

Ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam.

Dưới góc độ pháp lý, ông Nam cho rằng hệ thống quy định về bảo vệ trẻ em và trách nhiệm của chính quyền địa phương hiện nay tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, việc tổ chức thực thi tại cơ sở ở một số nơi vẫn còn hạn chế, chưa thực sự phát huy hiệu quả trong công tác phòng ngừa và can thiệp các vụ việc bạo hành trẻ em.

Theo ông Đặng Hoa Nam, tại nhiều xã, phường hiện nay vẫn thiếu đội ngũ cán bộ chuyên trách, có chuyên môn về công tác bảo vệ trẻ em. Ở một số nơi, nhiệm vụ này còn được giao cho các bộ phận kiêm nhiệm, dẫn tới hạn chế trong việc theo dõi, phát hiện và hỗ trợ kịp thời các trường hợp có nguy cơ xảy ra bạo hành.

Ông Nam cho rằng, do thiếu nhân lực chuyên sâu về công tác xã hội, việc nhận diện sớm những gia đình tiềm ẩn rủi ro như có bố dượng, mẹ kế hoặc tồn tại mâu thuẫn kéo dài vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Thực trạng này cho thấy không chỉ những khoảng trống trong kỹ năng làm cha mẹ và kiểm soát cảm xúc, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về cơ chế phát hiện, can thiệp sớm để bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ bạo lực.

"Để ngăn chặn tình trạng bạo hành trẻ em, điều quan trọng không chỉ là xử lý nghiêm sau khi vụ việc xảy ra mà còn phải tăng cường công tác phòng ngừa. Trong đó, cần bố trí đủ nhân sự bảo vệ trẻ em chuyên trách tại cấp cơ sở nhằm theo dõi, tư vấn và can thiệp kịp thời đối với các mối quan hệ gia đình có dấu hiệu bất ổn, tránh để xảy ra hậu quả đáng tiếc rồi mới truy tìm trách nhiệm", ông Nam bày tỏ quan điểm.

Hà Phương