Giáo dục Đồng Tháp: Thu hẹp khoảng cách, nâng chất lượng thực chất

- PHÓNG VIÊN: Sau một năm học với nhiều thay đổi sau hợp nhất, theo ông, thách thức lớn nhất đối với giáo dục Đồng Tháp hiện nay là gì?

- TS LÊ QUANG TRÍ: Sau hợp nhất, quy mô của ngành lớn hơn, địa bàn rộng hơn, trong khi điều kiện giáo dục giữa các khu vực còn khác biệt. Vì vậy, bài toán không chỉ là vận hành hệ thống thông suốt mà quan trọng hơn là từng bước nâng chất lượng đồng đều, để học sinh dù ở khu vực thuận lợi hay vùng sâu, vùng xa, biên giới đều có cơ hội tiếp cận giáo dục có chất lượng.

TS Lê Quang Trí, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đồng Tháp

Năm học 2025-2026, toàn ngành đã giữ ổn định hoạt động dạy và học trong quá trình củng cố tổ chức, vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Toàn ngành có 39.984 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên.

Quy mô lớn đòi hỏi phương thức quản trị phải thay đổi. Chúng tôi đang chuyển từ điều hành dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu, minh chứng và kết quả. Dữ liệu phải giúp nhận diện nơi thiếu giáo viên, khó khăn về cơ sở vật chất, chất lượng môn học cần cải thiện hay nhóm học sinh cần hỗ trợ để phân bổ nguồn lực phù hợp.

Mục tiêu là không để khác biệt về địa lý và điều kiện kinh tế - xã hội trở thành khoảng cách quá lớn về cơ hội và chất lượng giáo dục.

- PHÓNG VIÊN: Trong quá trình sắp xếp mạng lưới trường lớp, làm sao để tinh gọn nhưng không làm giảm cơ hội học tập của học sinh, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới?

- Sắp xếp trường lớp không đơn giản là giảm số trường hay đầu mối, mà phải sử dụng hiệu quả hơn cơ sở vật chất, đội ngũ, nguồn lực đầu tư và bảo đảm quyền học tập của người học.

Mỗi phương án phải tính đến quy mô học sinh, khoảng cách đi lại, giao thông, đội ngũ, cơ sở vật chất và đặc điểm dân cư. Với vùng sâu, vùng xa, biên giới, việc đến trường thuận lợi, an toàn của học sinh phải được đặt lên hàng đầu.

Tỉnh đang triển khai các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học - THCS tại khu vực biên giới. Không chỉ xây trường, chúng tôi phải chuẩn bị đồng bộ đội ngũ, chương trình, thiết bị, ký túc xá, bếp ăn, nước sạch, y tế và điều kiện vận hành.

Quan điểm của ngành là tinh gọn phải đi cùng nâng chất lượng. Nếu giảm đầu mối nhưng khiến học sinh khó đến trường hơn thì chưa đạt mục tiêu.

- Kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đưa Đồng Tháp vào nhóm dẫn đầu khu vực ĐBSCL. Làm sao để kết quả này không chỉ dừng ở một thứ hạng?

- Năm 2026, toàn tỉnh có hơn 37.000 thí sinh dự thi, tỷ lệ được công nhận tốt nghiệp đạt 99,08%; điểm trung bình các môn thi xếp thứ 12 cả nước và đứng đầu khu vực ĐBSCL.

Đây là kết quả đáng ghi nhận nhưng điều quan trọng sau mỗi kỳ thi còn là dữ liệu. Kết quả cần được phân tích theo từng môn, trường, địa bàn và loại hình cơ sở giáo dục để nhận diện nơi làm tốt, điểm còn hạn chế, nhóm học sinh cần hỗ trợ. Từ đó điều chỉnh kế hoạch dạy học, bồi dưỡng giáo viên và phân bổ nguồn lực.

Một kết quả trung bình cao không có nghĩa chất lượng giữa các trường đã đồng đều. Thành tích chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp chúng ta nhìn thấy những khoảng trống để tiếp tục cải thiện chất lượng.

Ông Huỳnh Minh Tuấn - Phó chủ tịch UBND tỉnh và TS Lê Quang Trí - Giám đốc Sở GD-ĐT kiểm tra cơ sở vật chất và trao đổi học sinh Trường THPT Trần Hưng Đạo, phường Đạo Thạnh, tỉnh Đồng Tháp.

- Đồng Tháp đang đẩy mạnh STEM/STEAM, phát triển năng lực số, đồng thời thí điểm giáo dục AI và kho học liệu mở. Làm sao để công nghệ thực sự góp phần phát triển năng lực học sinh?

- Công nghệ phải phục vụ chất lượng giáo dục và sự phát triển của người học. STEM hay AI không phải mục tiêu tự thân, càng không nên triển khai theo phong trào. Giá trị phải thể hiện ở khả năng giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phát triển tư duy, giải quyết vấn đề, sáng tạo và sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Năm học 2025-2026, ngành đã thí điểm Khung năng lực số cho học sinh phổ thông với 60.855 tiết Tin học chính khóa và 76.972 tiết học trải nghiệm; đồng thời thí điểm giáo dục AI và kho học liệu mở. Có 23.804 lượt giáo viên tham gia các chuyên đề ứng dụng STEM và 6.812 cán bộ quản lý, giáo viên được tập huấn về chuyển đổi số, năng lực số và AI.

Chuyển đổi số cũng không chỉ là đưa hồ sơ giấy lên môi trường điện tử. Dữ liệu phải phục vụ đánh giá chất lượng, hỗ trợ giáo viên, học sinh và việc ra quyết định. Ngành tiếp tục hoàn thiện dữ liệu theo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”, đồng thời ứng dụng AI phải bảo đảm an toàn, đạo đức, bảo mật dữ liệu và vai trò chủ thể của nhà giáo.

Cuối cùng vẫn phải trả lời được câu hỏi: những đổi mới đó mang lại điều gì cho học sinh và giúp các em chuẩn bị tốt hơn ra sao cho tương lai?

- Năm học 2026-2027, ngành đặt ra nguyên tắc “giảm để tăng”. Cụ thể sẽ giảm điều gì và tăng điều gì, thưa ông?

- “Giảm để tăng” là giảm những gì không trực tiếp tạo ra giá trị cho giáo dục để dành nguồn lực cho những việc cốt lõi: giảm đầu mối, thủ tục, hình thức, những nội dung chưa thiết thực để tăng đội ngũ trực tiếp giảng dạy, tăng thời gian cho chuyên môn, tăng chất lượng và hiệu quả.

Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Đồng Tháp Lê Quang Trí trao quyết định bổ nhiệm cho các đơn vị trong việc sắp xếp lại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh ngày 14-8-2026

Cụ thể, ngành đặt mục tiêu xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách giấy tờ trùng lặp đối với thông tin đã có trên cơ sở dữ liệu; cắt giảm tối thiểu 50% hội thi, phong trào và danh hiệu mang tính hình thức; giảm thủ tục và những công việc không thuộc nhiệm vụ chuyên môn của nhà giáo.

Người thầy cần có thêm thời gian chuẩn bị bài, nghiên cứu phương pháp, chăm sóc và hỗ trợ từng học sinh. Nếu giáo viên dành quá nhiều thời gian cho hồ sơ, báo cáo hay hoạt động hình thức thì cuối cùng người chịu ảnh hưởng vẫn là học sinh.

Chúng tôi cũng nhìn thẳng vào những hạn chế: một số môn học, cấp học còn thiếu giáo viên cục bộ; cơ sở vật chất, thiết bị chưa đồng bộ; năng lực chuyển đổi số của một bộ phận đội ngũ chưa đều.

Năm học 2026-2027, ngành xác định chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Kết quả thực chất không nằm ở việc ban hành bao nhiêu văn bản hay tổ chức bao nhiêu hoạt động, mà phải được nhìn thấy ở sự tiến bộ của học sinh, điều kiện để người thầy làm tốt nghề nghiệp và sự thay đổi thực sự của từng nhà trường.

- Xin cảm ơn ông!

THÚY AN