Giáo dục, đào tạo và doanh nghiệp

Với sự xâm nhập của các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) vào nhà trường, quá trình giáo dục sinh viên gặp nhiều khó khăn hơn trước vì AI hầu như có thể làm thay sinh viên, đáp ứng hết mọi yêu cầu trong quá trình giáo dục. Vì có AI làm thay nên nhà trường khó mà trang bị cho sinh viên các kỹ năng cần thiết trong tương lai như óc suy luận, sự phán đoán, tính phân tích, thói quen chất vấn, lật ngược vấn đề, tư duy tổng hợp...

Vì thế nhiều người cho rằng giải pháp đối phó hiện nay là nhà trường chú trọng đến đào tạo nhiều hơn giáo dục; tức trang bị cho sinh viên các kỹ năng áp dụng ngay để giải quyết các vấn đề ngay khi ra trường. Họ cho rằng AI chưa thể thay thế con người trong các hoạt động gắn với sự khéo léo chân tay, sự tỉ mỉ, các loại tay nghề cụ thể. Đó là những gì nên đào tạo cho sinh viên để phù hợp với thị trường lao động các năm tới.

Đây là một giải pháp thực tiễn nhưng chưa đầy đủ. Đúng là nhà trường cần trang bị cho sinh viên các kỹ năng đáp ứng ngay yêu cầu của thị trường nhưng quá trình này cần có sự tham gia của các bên sử dụng lao động, đặc biệt là của doanh nghiệp. Nền kinh tế có sự tham gia của AI có nhiều khác biệt về yêu cầu nhân lực và doanh nghiệp là bên hiểu rõ nhất các yêu cầu mới này. Sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp mang một ý nghĩa cấp bách hơn trước nhiều lần, nhất là trong định hình kỹ năng cần đào tạo.

Nhưng quan trọng hơn, nhà trường vẫn phải đẩy mạnh giáo dục chứ không thể vì AI mà buông lỏng việc rèn luyện các kỹ năng dài hơi hơn cho sinh viên. Vấn đề là thay đổi cách đánh giá mức độ tiếp thu của người học, làm sao cho sinh viên hiểu phụ thuộc vào AI đồng nghĩa với việc họ đã đánh mất cơ hội được giáo dục đầy đủ.

Nói cách khác, con đường giáo dục đại học vẫn phải gắn với các giá trị truyền thống nhưng đồng thời gắn với các chương trình đào tạo thực tiễn, ngắn hạn, uyển chuyển, linh hoạt. Các chương trình đào tạo này đáp ứng yêu cầu trước mắt trong khi con đường giáo dục truyền thống vẫn trang bị cho người học các hành trang theo họ lâu dài.

Thông tin từ thị trường lao động ở các nước ứng dụng AI hàng đầu như Mỹ cho thấy chưa có sự sa thải hàng loạt nhân sự trong các ngành nghề bị ảnh hưởng bởi AI, nhưng doanh nghiệp hầu như không tuyển người mới. Đây chính là sự điều chỉnh khi doanh nghiệp định hình các kỹ năng mới họ cần thấy ở người dự tuyển - việc tuyển dụng sẽ tiếp tục nhưng với những yêu cầu, mô tả công việc khác trước.

Nhà trường cần có sự phản hồi của doanh nghiệp về các nhu cầu mới này một khi đã định hình để nhanh chóng điều chỉnh chiến lược đào tạo. Chính vì thế ngành giáo dục cần có sự gắn bó với doanh nghiệp hơn bao giờ hết vừa để thiết kế chương trình giảng dạy vừa biết được nhu cầu của các khách hàng tiềm năng cho sản phẩm đào tạo của mình.

Kinh tế Sài Gòn