Giáo dục đại học phải thích ứng thời đại AI

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ghi nhận Bộ GD&ĐT đã chuẩn bị hồ sơ dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học khá công phu, nghiêm túc. Tuy nhiên, một số nội dung mới dừng ở định hướng, chưa hình thành đầy đủ cơ chế thực hiện, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GD&ĐT tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến, hoàn thiện dự thảo Quyết định và hồ sơ trình theo quy định, trong đó lưu ý: Thứ nhất, Chiến lược phải được thiết kế như một "bản đồ phát triển", xác định rõ đích đến và lộ trình với khả năng thích ứng linh hoạt để Việt Nam có ngày càng nhiều cơ sở giáo dục đại học, ngành, lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu tiệm cận với nhóm cao trên thế giới...

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045. (Ảnh: Thu Sa)

Chiến lược phải chuyển mạnh từ phát triển riêng lẻ từng cơ sở sang phát triển hệ sinh thái giáo dục đại học Quốc gia, trong đó, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương, thị trường lao động và đối tác quốc tế được liên kết, chia sẻ nguồn lực...

Thứ hai, xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá phù hợp với sứ mạng của từng nhóm cơ sở; kết quả kiểm định cùng dữ liệu đầu ra phải được sử dụng làm căn cứ duy trì chương trình, phân nhóm, giao nhiệm vụ và tiếp cận chính sách hỗ trợ.

Thứ ba, việc phân nhóm và chính sách hỗ trợ phải tạo lập một sân chơi chung, công khai, công bằng, khuyến khích các cơ sở giáo dục đại học cạnh tranh bằng chất lượng, kết quả và đóng góp thực chất...

Thứ tư, Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu nhân lực, việc làm và thu nhập sau tốt nghiệp. Trên cơ sở dữ liệu, định kỳ đánh giá chương trình đào tạo để mở rộng, cập nhật, liên ngành, điều chỉnh phù hợp.

Khẩn trương hoàn thiện Đề án sắp xếp cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp bám sát định hướng của Đảng, Chính phủ. Rà soát các cơ sở cùng chuyên ngành, cùng thế mạnh để tổ chức lại, liên kết hoặc dùng chung chương trình... Việc sáp nhập, chuyển giao hoặc giải thể phải chứng minh giá trị gia tăng, có phương án bảo đảm quyền lợi người học, xử lý đội ngũ, tài chính, đất đai và tài sản công.

Thứ năm, về chuyển đổi số, cải cách hành chính và tổ chức bộ máy, cần xác định trí tuệ nhân tạo không chỉ là công cụ hỗ trợ dạy và học mà là động lực tái cấu trúc chương trình, phương thức đào tạo, nghiên cứu, kiểm tra, đánh giá và quản trị đại học.

Bên cạnh đó, hoàn thiện các nhiệm vụ xây dựng Nền tảng số quản trị giáo dục đại học quốc gia và Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia; bổ sung các quy định về an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu người học,...; Giảm đầu mối trung gian, tầng nấc phê duyệt, hồ sơ giấy và thời gian xử lý...

Bộ GD&ĐT phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương xây dựng và hoàn thiện Bộ chỉ số đo lường chuyển đổi số, dữ liệu và ứng dụng AI trong giáo dục đại học ngay trong Kế hoạch hành động triển khai Chiến lược. Hoàn thiện chính sách học phí tương xứng với chất lượng, mở rộng chính sách tín dụng sinh viên và hỗ trợ người học ngành khoa học cơ bản...

Xây dựng lộ trình phát triển môi trường đào tạo và nghiên cứu có khả năng cạnh tranh quốc tế; mở rộng chương trình đào tạo bằng tiếng Anh và các ngoại ngữ phù hợp; thu hút giảng viên, nhà khoa học, sinh viên quốc tế.

Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, dự thảo đã gửi xin ý kiến 11 bộ, ngành và 16 cơ sở giáo dục đại học. Tầm nhìn đến năm 2045, giáo dục đại học Việt Nam đạt trình độ tiên tiến của khu vực châu Á, có một số đại học nghiên cứu tinh hoa đạt đẳng cấp thế giới; một số lĩnh vực khoa học công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Hoa Tiên