Giáo dục bảo vệ môi trường qua mã QR trên cây rừng

Du khách chụp ảnh lưu niệm bên cây di sản. Ảnh: Thúy Anh

Tuy nhiên, việc nhận diện các loài cây, tìm hiểu đặc điểm hình thái, phân bố hay giá trị của từng loài vẫn là thử thách không nhỏ đối với du khách. Đây chính là lý do VQG Bù Gia Mập đã triển khai Dự án Gắn mã QR trên các loài cây, nhằm giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin, đồng thời nâng cao hiệu quả quảng bá và giáo dục môi trường.

Hơn 300 bảng thông tin được gắn mã QR

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai khi đến tham quan VQG đều có thể tra cứu những thông tin cơ bản về loài cây, từ tên khoa học, tên địa phương, hình thái nhận dạng, đặc điểm sinh trưởng, phân bố cho đến mức độ quý hiếm và giá trị sử dụng. Hiện nay, hơn 300 bảng thông tin được gắn mã QR đã được đặt tại các tuyến tham quan trong vườn, cung cấp dữ liệu đầy đủ và chính xác về nhiều loài cây rừng. Đây là bước tiến quan trọng trong việc giúp du khách không chỉ thưởng ngoạn cảnh quan thiên nhiên mà còn hiểu rõ giá trị của hệ sinh thái mà họ đang chiêm ngưỡng.

Thạc sĩ Khương Hữu Thắng, Phó Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, VQG Bù Gia Mập chia sẻ: “Việc gắn mã QR lên các loài cây không chỉ giúp du khách tra cứu thông tin một cách nhanh chóng và thuận tiện mà còn là một công cụ hiệu quả trong giáo dục bảo tồn. Du khách sẽ dễ dàng hiểu được những giá trị sinh thái và kinh tế mà các loài cây mang lại, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường”.

Du khách bên cây di sản có gắn mã QR. Ảnh: Trường Giang

VQG Bù Gia Mập nằm ở điểm cuối dãy Trường Sơn Nam, trải dài trên địa bàn các xã: Bù Gia Mập, Đăk Ơ (tỉnh Đồng Nai) và Quảng Trực (tỉnh Lâm Đồng), với diện tích gần 26 ngàn hécta. Đây là một trong những khu rừng có tính đa dạng sinh học cao nhất cả nước, nơi hội tụ nhiều loài thực vật và động vật quý hiếm.

Theo thống kê, VQG hiện có hơn 1,1 ngàn loài cây, thuộc 480 chi và 126 họ, trong đó có nhiều loài thuộc họ đậu quý hiếm. Đặc biệt, có 88 loài nguy cấp, quý hiếm, 11 loài nằm trong Sách đỏ thế giới (IUCN), 14 loài trong Sách đỏ Việt Nam, 5 loài được ghi trong Công ước quốc tế CITES, 278 loài cây có thể nghiên cứu dùng làm thuốc…

Chính nhờ sự đa dạng sinh học này, nơi đây không chỉ là nơi bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn là “bảo tàng sống” giúp các nhà khoa học, học sinh, sinh viên và du khách nghiên cứu, tìm hiểu về rừng nhiệt đới. Tuy nhiên, để hiểu hết giá trị của từng loài cây, du khách thường phải có hướng dẫn viên hoặc tra cứu tài liệu chuyên môn. Giải pháp gắn mã QR trên cây ra đời chính là để giải quyết vấn đề này, giúp mọi người chủ động tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi.

Lan tỏa tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường

Tiến sĩ Vương Đức Hòa, Giám đốc VQG Bù Gia Mập cho biết: “Với hệ thống mã QR, du khách không chỉ biết tên và đặc điểm của cây mà còn nắm được mức độ bảo tồn, công dụng và giá trị sinh thái của từng loài. Đây là cách hiệu quả để lan tỏa tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường đến đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ”.

Hệ thống mã QR được gắn trực tiếp lên các cây rừng tại những vị trí dễ quan sát. Khi quét mã, du khách sẽ nhận được thông tin chi tiết về loài cây, bao gồm: tên khoa học, tên thường gọi, hình ảnh, mô tả đặc điểm sinh trưởng, phân bố, mức độ quý hiếm và các công dụng của cây trong đời sống.

Việc sử dụng mã QR không chỉ tiện lợi mà còn giúp VQG tiết kiệm nguồn lực. Thay vì in hàng ngàn tấm bảng thông tin, các dữ liệu có thể cập nhật trực tuyến, đảm bảo thông tin luôn chính xác và kịp thời. Hơn nữa, đây cũng là phương tiện hiệu quả trong việc giáo dục môi trường cho cộng đồng, đặc biệt là các em học sinh - những người sẽ bảo vệ rừng trong tương lai.

Ngoài ra, hệ thống này còn hỗ trợ công tác quản lý rừng. Nhờ thông tin từ mã QR, các cán bộ có thể theo dõi tình trạng cây, mức độ quý hiếm, từ đó đưa ra các biện pháp bảo tồn phù hợp. Đây là bước đi quan trọng trong việc kết hợp công nghệ số với công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Giám đốc VQG Bù Gia Mập Vương Đức Hòa cho biết: Trong thời gian tới, hệ thống mã QR sẽ tiếp tục được mở rộng để phủ kín hầu hết các tuyến tham quan và tất cả các loài cây quan trọng trong vườn. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả quảng bá, giáo dục môi trường, lan tỏa tình yêu thiên nhiên đến người dân và du khách, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý rừng ngày càng hiệu quả hơn.

“Việc kết hợp giữa giáo dục bảo tồn và công nghệ số không chỉ tạo ra trải nghiệm mới mẻ, hấp dẫn cho du khách mà còn giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về giá trị của rừng. Những ai tham quan vườn sẽ không chỉ nhìn thấy vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận thức được vai trò quan trọng của từng loài cây trong hệ sinh thái. Đây là nền tảng để xây dựng ý thức bảo vệ môi trường lâu dài, góp phần phát triển bền vững và bảo tồn thiên nhiên Việt Nam” - ông Hòa nhấn mạnh.

“Đối với thế hệ trẻ, đây là phương pháp giáo dục sinh động, trực quan, giúp các em vừa học vừa trải nghiệm. Không chỉ dừng lại ở việc quan sát, các em còn được tìm hiểu kiến thức khoa học về hệ sinh thái, giá trị sinh học và tầm quan trọng của bảo tồn thiên nhiên. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành thế hệ trẻ có ý thức bảo vệ môi trường từ sớm” - anh Nguyễn Hoàng Hải, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ.

Nhật Minh