Giám sát văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, liên tục

Không để trống "trận địa"

Tại phiên họp sáng 2/4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu Báo cáo kết quả thực hiện Chương trình giám sát năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, dự kiến Chương trình giám sát năm 2027 của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần làm đậm nét hơn những đổi mới trong hoạt động giám sát thời gian qua. Cùng với đó, việc tổ chức Diễn đàn về giám sát cần rút ra những kết quả đạt được, hạn chế và đề xuất định hướng giám sát thời gian tới bảo đảm thực hiện “đúng vai, thuộc bài”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, từ khi thành lập, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã hoạt động rất tốt, góp phần nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội. Điểm đáng lưu ý trong năm 2025 là Quốc hội đã sửa đổi toàn diện Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND; lần đầu tiên tổ chức Diễn đàn giám sát của Quốc hội.

Trong bối cảnh đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, giám sát tối cao của Quốc hội, giám sát chuyên đề của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần tiếp tục tập trung vào hoàn thiện thể chế, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong hoạt động giám sát để kiến tạo, phát triển.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị coi giám sát văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, liên tục, hàng ngày của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội. "Chúng ta không chỉ báo cáo theo quý, mà cần báo cáo hàng tháng để nắm tình hình việc ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành luật, bởi lẽ, hiện nay luật rất ngắn gọn, trong khi văn bản quy định chi tiết rất nhiều. Các Ủy ban chủ trì thẩm tra dự án luật phải theo dõi việc ban hành văn bản quy định chi tiết, không để trống “trận địa”".

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu tại phiên họp

Nhấn mạnh như vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban phải có chương trình riêng về giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Giám sát phải gắn công cuộc đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, nếu coi thì pháp luật là đột phá của đột phá thì càng cần phải quan tâm giám sát.

Không chờ các bộ báo cáo, chủ động, bám sát ngay từ đầu

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, tại Kỳ họp thứ Chín, Kỳ họp thứ Mười có rất nhiều luật liên quan đến lĩnh vực khoa học, công nghệ. Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã thường xuyên theo sát nội dung này, có văn bản đề nghị cùng tham gia phối hợp với Chính phủ để bảo đảm ban hành văn bản quy định chi tiết luật đúng tiến độ và chất lượng.

"Tuy nhiên, cần làm rõ thẩm quyền giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban khi các bộ, ngành không ban hành đầy đủ, kịp thời văn bản quy định chi tiết luật. Chúng ta nhắc đến đâu và trách nhiệm của các bộ, ngành như thế nào?", Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đặt vấn đề.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu

Nêu rõ Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết riêng về giám sát văn bản quy phạm pháp luật, trong đó quy định về thẩm quyền, trách nhiệm của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban, quy trình thực hiện…, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho rằng, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban cần chủ động, bám sát ngay từ đầu.

Cụ thể, sau mỗi Kỳ họp Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đều ban hành quyết định, trong đó có danh mục phân công trách nhiệm các cơ quan của Chính phủ cần chuẩn bị văn bản nào, hướng dẫn quy định chi tiết nội dung gì, rất rõ và nêu rõ tiến độ. Đây là cơ sở để Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban theo dõi, bám sát, đôn đốc, nhắc nhở và giám sát khi không ban hành kịp thời văn bản quy định chi tiết luật.

“Chúng ta không chờ các bộ báo cáo, mà phải hết sức chủ động, làm việc với các bộ có liên quan để làm rõ vấn đề”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh và đề nghị Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có thể chủ trì tổ chức tọa đàm trao đổi kinh nghiệm về giám sát văn bản quy phạm pháp luật giữa các cơ quan của Quốc hội để phát huy những cách làm hay, hiệu quả.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, hiện nay, số lượng văn bản quy định chi tiết luật rất lớn. Ngay trong tháng 3, Chính phủ đã thực hiện chiến dịch 20 ngày đêm để giải quyết nợ tồn đọng về ban hành văn bản quy định chi tiết luật có hiệu lực trước ngày 1/4. Cùng với sự giám sát của các cơ quan của Quốc hội, chúng ta phải quyết liệt hơn nữa để bảo đảm không có độ “trễ” trong thi hành pháp luật.

Từ thực tế trên, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp theo sát các luật đã ban hành trong năm 2025 hiện có bao nhiêu nghị định kèm theo, còn “nợ” bao nhiêu nghị định; bộ, ngành nào chưa ban hành thông tư triển khai luật, nghị định của Chính phủ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương phát biểu kết luận

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất coi giám sát văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, hàng ngày theo Nghị quyết 115/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND về giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cũng cho biết, sẽ đổi tên báo cáo công tác dân nguyện hàng tháng thành "Báo cáo công tác dân nguyện và giám sát hàng tháng". Trong đó trọng tâm hàng tháng là giám sát văn bản quy phạm pháp luật; định kỳ 6 tháng, 1 năm sẽ tổng hợp báo cáo với Quốc hội. Trước các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban phải gửi báo cáo kết quả về nội dung này cho Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tổng hợp.

Anh Thảo; Ảnh: Hồ Long