Giám sát đến cùng, không để kiến nghị nhiều lần nhưng chậm xử lý

352 văn bản quy định chi tiết giúp luật, pháp lệnh, nghị quyết kịp thời đi vào cuộc sống

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga phát biểu. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Báo cáo do Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga trình bày cho thấy, ngay sau khi sáp nhập, hợp nhất, thành lập mới, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội tiếp tục thực hiện nền nếp hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật, đã tiến hành giám sát đối với 602 văn bản. Nhiều cơ quan đã tiến hành giám sát khối lượng lớn văn bản, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Về cơ bản, Chính phủ, các bộ, ngành đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện kiến nghị của các cơ quan của Quốc hội tại kỳ giám sát năm 2024 và các quý của năm 2025. Theo báo cáo, có 26 kiến nghị giám sát đã được thực hiện, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Tuy nhiên, vẫn còn 25 kiến nghị chưa được thực hiện; trong đó, một số kiến nghị đã được nêu qua nhiều kỳ giám sát, kéo dài nhiều năm.

Trong năm 2025, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, trưởng ngành đã ban hành 352 văn bản quy định chi tiết, giúp luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội kịp thời đi vào cuộc sống.

Tuy nhiên, còn 173 văn bản ban hành chậm hơn thời điểm có hiệu lực thi hành theo quy định của luật, pháp lệnh, nghị quyết; trong đó, có một số văn bản chậm từ 6 tháng đến 2 năm; còn 47 điều, khoản được giao quy định chi tiết của 21 luật, nghị quyết chưa được ban hành; đáng lưu ý, nhiều luật đã có hiệu lực pháp luật nhưng còn nợ phần lớn văn bản quy định chi tiết.

Báo cáo cũng đánh giá các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành trong năm 2025 cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm tuân thủ đúng thẩm quyền, trình tự, hình thức văn bản và các căn cứ pháp lý theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đến nay chưa phát hiện sai sót, vi phạm về trình tự, thủ tục. Song, còn 1 nghị định của Chính phủ có nội dung chưa bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, 1 thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo có nội dung chưa phù hợp với thực tiễn, có khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện.

Thường trực Ủy ban này kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành tập trung thực hiện, khắc phục dứt điểm các hạn chế. Cụ thể, thực hiện dứt điểm 25 kiến nghị từ các kỳ giám sát trước chưa hoàn thành; khẩn trương ban hành theo thẩm quyền văn bản quy định chi tiết đối với 47 điều, khoản chưa được ban hành trong năm 2025. Nghiên cứu sửa đổi, bổ sung 1 nghị định của Chính phủ và 1 thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo còn nội dung chưa bảo đảm tính thống nhất, chưa phù hợp với thực tiễn.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhận định, việc giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban trong năm 2025 ngày càng đi vào nền nếp, công tác báo cáo bài bản hơn. Năm 2025, khối lượng công việc xây dựng pháp luật tăng đột biến, Quốc hội thông qua rất nhiều luật nên các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành rất nhiều. Song, năm 2026 khối lượng công việc còn nhiều hơn do phần lớn các luật có hiệu lực trong năm này. Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu năm 2026 phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

“Thời gian gần đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội nhiều lần nhắc công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật ngày càng quan trọng và phải là công việc thường xuyên, liên tục của các cơ quan Quốc hội, cơ quan dân cử”, ông nói.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cũng thẳng thắn chỉ ra “báo cáo thể hiện còn hơi mờ”, cần nghiên cứu chỉnh lý cho phù hợp. Trong phần kiến nghị, cần nhấn mạnh yêu cầu thời gian tới phải tăng cường giám sát văn bản quy phạm pháp luật theo Luật Hoạt động giám sát mới và Nghị quyết 115 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đây là công việc đặc biệt quan trọng, thường xuyên, liên tục của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các cơ quan dân cử ở địa phương.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị bổ sung thêm nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết là do thay đổi tư duy làm luật, khối lượng văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành tăng lên đáng kể. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cũng có nhiều quy định mới nên trong thời gian đầu áp dụng còn những lúng túng nhất định.

Bên cạnh đó, năng lực, trình độ của một bộ phận cán bộ thực hiện/tham gia công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật còn có những hạn chế, chưa theo kịp tư duy xây dựng pháp luật theo tinh thần của Nghị quyết 66-NQ/TW và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới, nhất là sau khi chuyển “vai” chỉnh lý ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với các dự thảo luật từ Quốc hội sang Chính phủ, ít nhiều ảnh hưởng tới chất lượng xây dựng pháp luật.

Nhiều kiến nghị qua các kỳ giám sát chưa xử lý dứt điểm

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến đối với Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV; tham gia ý kiến đối với dự thảo Báo cáo của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với dự thảo báo cáo và đánh giá cao Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tích cực, chủ động tổng hợp tương đối toàn diện ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân. Các kiến nghị đã được nêu trong báo cáo bám sát ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân, tạo cơ sở quan trọng cho công tác giám sát việc tổ chức thực hiện của các cơ quan hữu quan.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ các nội dung trong dự thảo báo cáo và bổ sung trên cơ sở ý kiến tham gia góp ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV; ghi nhận sự nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành trong giải quyết kiến nghị của cử tri. Nhiều nội dung đã được tiếp thu, xử lý, góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật và tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn.

Tuy nhiên, việc giải quyết kiến nghị của cử tri và nhân dân vẫn còn một số hạn chế: chất lượng chưa đồng đều, có tình trạng trả lời mang tính giải trình, chưa giải quyết dứt điểm và hiệu quả. Một số kiến nghị giải quyết còn chậm, kéo dài, đặc biệt còn nhiều kiến nghị của cử tri và của Ủy ban Thường vụ Quốc hội qua các kỳ giám sát chưa xử lý dứt điểm.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương tập trung chỉ đạo giải quyết dứt điểm các kiến nghị còn tồn đọng, kéo dài. Tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, gắn kết quả giải quyết kiến nghị với đánh giá thực hiện nhiệm vụ.

Ủy ban Dân nguyện và Giám sát chủ trì rà soát các kiến nghị chưa được giải quyết dứt điểm và tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát. Theo dõi, giám sát đến cùng, không để tình trạng kiến nghị nhiều lần nhưng xử lý còn chậm; tăng cường theo dõi, giám sát việc trả lời, giải quyết kiến nghị, đồng thời gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.

Cũng trong phiên làm việc buổi sáng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam và việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Chu Thanh Vân (TTXVN)