Giám sát chuyên đề 'Việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2021-2026'

Các đại biểu tham dự phiên họp thứ 56 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 2-4. Ảnh: Quochoi.vn

Nhiều đổi mới, linh hoạt trong tổ chức giám sát

Trình bày báo cáo tóm tắt, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga cho biết, năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, hoạt động giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục có nhiều đổi mới quan trọng, linh hoạt thích ứng với bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trên cơ sở đó, chương trình giám sát năm 2027 được định hướng tập trung vào những lĩnh vực then chốt, gắn với yêu cầu phát triển và kỳ vọng của cử tri.

Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga trình bày báo cáo tóm tắt. Ảnh: Quochoi.vn

Thực hiện các nghị quyết về chương trình giám sát năm 2025 và 2026, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và các Đoàn đại biểu Quốc hội đã chủ động đổi mới phương thức tổ chức, điều hành hoạt động giám sát theo hướng linh hoạt, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, trong bối cảnh cả hệ thống chính trị tập trung sắp xếp, tổ chức lại bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác giám sát vẫn được duy trì liên tục, đạt nhiều kết quả tích cực.

Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc hoàn thiện thể chế về giám sát. Sau khi Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2025 được thông qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khẩn trương ban hành 4 nghị quyết hướng dẫn chi tiết thi hành, đồng thời xây dựng hệ thống biểu mẫu văn bản thống nhất. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực tiễn, bảo đảm hoạt động giám sát ngày càng bài bản, chuyên nghiệp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục trong thời gian tới, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả công tác giám sát.

Các đại biểu tham dự phiên họp thứ 56 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 2-4. Ảnh: Quochoi.vn

Đồng chí Lê Thị Nga cho biết, trên cơ sở đánh giá tình hình thực tiễn và tiếp thu ý kiến của các cơ quan, đại biểu Quốc hội và cử tri cả nước, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã đề xuất việc giám sát chuyên đề. Cụ thể, Quốc hội giám sát tối cao chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước giai đoạn 2021-2026” (dự kiến giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì tham mưu).

Ủy ban Thường vụ Quốc hội giám sát chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2021-2026” (dự kiến giao Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì tham mưu). Đồng thời, giao Ủy ban Công tác đại biểu tổ chức giám sát chuyên đề: “Hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031 đến hết tháng 6 năm 2027” để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Lựa chọn những vấn đề thực sự “nóng” để giám sát

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Phát biểu góp ý về dự kiến Chương trình giám sát năm 2027, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá báo cáo của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát được chuẩn bị công phu, tương đối toàn diện với dung lượng 25 trang và các phụ lục kèm theo. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần tiếp tục biên tập theo hướng ngắn gọn, đi thẳng vào trọng tâm.

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động giám sát, đổi mới phương thức tổ chức theo hướng tinh gọn, hiệu quả, không hình thức. Việc tổ chức các đoàn giám sát cần linh hoạt, có thể khai thác tối đa dữ liệu, báo cáo từ các bộ, ngành, địa phương, thay vì triển khai rầm rộ, tốn kém.

Liên quan đến công tác giám sát bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu triển khai khẩn trương, đồng bộ, bảo đảm chất lượng, đúng quy định.

Các đại biểu tham dự phiên họp thứ 56 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 2-4. Ảnh: Quochoi.vn

Đối với những tồn tại, hạn chế, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng cần có cách tiếp cận thẳng thắn, cụ thể hơn, tránh lặp lại những nhận định mang tính “quen thuộc”. Ví dụ, tình trạng chậm gửi tài liệu, chậm cung cấp thông tin đã được nêu nhiều lần, do đó cần chỉ rõ nguyên nhân thực chất và đề xuất giải pháp khắc phục hiệu quả, thay vì tiếp tục nêu chung chung.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, trong bối cảnh đổi mới quy trình xây dựng pháp luật, khối lượng văn bản quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết sẽ rất lớn. Đây là nội dung cần được tăng cường giám sát trong thời gian tới, bảo đảm các văn bản được ban hành đầy đủ, kịp thời, khả thi.

Về định hướng giám sát năm 2027, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gợi mở cần lựa chọn những vấn đề thực sự “nóng”, có tính chiến lược, gắn với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh việc giám sát thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần làm rõ Quốc hội đã ban hành những cơ chế, chính sách gì; Chính phủ, bộ, ngành, địa phương triển khai ra sao; những vướng mắc, điểm nghẽn ở đâu để kịp thời điều chỉnh. “Phải giám sát để trả lời được câu hỏi vì sao có vốn mà giải ngân không được, vướng ở thủ tục hay ở khâu tổ chức thực hiện?”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Kinh tế và Tài chính nghiên cứu giám sát chuyên đề về mục tiêu tăng trưởng hai con số, làm rõ các động lực tăng trưởng, vai trò của Quốc hội trong việc ban hành chính sách và trách nhiệm của Chính phủ trong điều hành.

Đối với lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tập trung giám sát ngay trong năm 2026, nhất là trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. “Còn khoảng 40% thủ tục hành chính của các bộ, ngành chưa phân cấp về địa phương, cần chỉ rõ đang nằm ở đâu, thuộc lĩnh vực nào, để có giải pháp xử lý cụ thể”, Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng.

Về an toàn thực phẩm, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần tập trung vào các vấn đề nóng, phát sinh trong thực tiễn hiện nay, thay vì chỉ nhìn lại giai đoạn đã qua. Những vấn đề như bữa ăn học đường, chất lượng thực phẩm trong đời sống hằng ngày cần được đưa vào nội dung giám sát với cách tiếp cận thực chất, kịp thời.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, phương thức giám sát theo hướng “có địa chỉ, có số liệu, có trách nhiệm”, tránh tình trạng báo cáo chung chung, không chỉ rõ cơ quan, đơn vị, lĩnh vực cụ thể. Việc giám sát phải cung cấp được “chất liệu” để kiến nghị, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của cấp có thẩm quyền.

“Thời gian không chờ đợi, những vấn đề đặt ra phải được giám sát, phản ánh và kiến nghị kịp thời”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đồng thời đề nghị các cơ quan của Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cách nghĩ, cách làm trong hoạt động giám sát, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Liên quan đến giám sát về lĩnh vực an toàn thực phẩm, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho biết, Luật An toàn thực phẩm dự kiến sẽ được sửa đổi, trình Quốc hội xem xét trong thời gian tới. Hiện nay, Ủy ban đã được giao chủ trì thẩm tra dự án luật và đang triển khai các hoạt động khảo sát, giám sát thực tiễn, lấy ý kiến chuyên gia nhằm phục vụ công tác thẩm tra.

Trên cơ sở đó, đồng chí Nguyễn Thanh Hải đề xuất có thể giao Ủy ban thực hiện giám sát chuyên đề về an toàn thực phẩm theo hướng “giám sát đồng hành” với quá trình xây dựng, hoàn thiện dự án luật. Cách làm này sẽ giúp vừa đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật, vừa cung cấp cơ sở khoa học, thực tiễn cho việc sửa đổi luật.

Đồng thời, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng cho rằng việc triển khai giám sát lĩnh vực này ngay trong năm 2026 là phù hợp, bởi theo kế hoạch, đến tháng 10 phải có báo cáo thẩm tra dự án luật trình Quốc hội.

Đình Hiệp