Giảm nghĩa vụ, tạo thuận lợi cho người nộp thuế

Để làm rõ hơn về sự cần thiết cũng như các nội dung đáng chú ý của Dự thảo Nghị định, phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư đã có cuộc trao đổi với TS. Lê Thị Thùy Vân - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính).

PV: Một trong những vấn đề được người dân quan tâm là các chính sách thuế mới sẽ hỗ trợ như thế nào cho người nộp thuế. Bà có thể chia sẻ rõ hơn về nội dung này?

TS. Lê Thị Thùy Vân: Dự thảo Nghị định đã cụ thể hóa rất nhiều chính sách nhằm hỗ trợ thiết thực cho người nộp thuế, giảm nghĩa vụ thuế thực tế và tạo thuận lợi hơn trong kê khai, nộp thuế.

Trước hết, Dự thảo Nghị định quy định rõ 21 khoản thu nhập được miễn thuế (bổ sung 5 khoản mới so với hiện hành) và mở rộng phạm vi các khoản không tính vào thu nhập chịu thuế. Đặc biệt, đối với người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công, Nghị định bổ sung một số quy định hỗ trợ như: Tiền lương làm ban đêm và làm thêm giờ sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế (trước đây chỉ miễn thuế phần vượt mức lương ban ngày); Toàn bộ khoản trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm được miễn thuế, kể cả phần vượt mức quy định của pháp luật lao động; Khoản tiền người sử dụng lao động đóng góp cho bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được khống chế ở mức 3 triệu đồng/người/năm (tăng gấp 3 lần so với mức 1 triệu đồng/năm hiện nay).

Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân đã cụ thể hóa rất nhiều chính sách nhằm hỗ trợ thiết thực cho người nộp thuế.

Đối với các nhóm đối tượng khác, Dự thảo cũng đưa ra nhiều hỗ trợ cụ thể như: Nâng ngưỡng tính thuế một lần đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng, trúng thưởng, tiền bản quyền, nhượng quyền thương mại từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng; Cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không phải nộp thuế TNCN; miễn thuế 5 năm đối với nhân lực công nghệ số chất lượng cao, nhân lực công nghệ cao; miễn thuế đối với thu nhập từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; miễn thuế khi chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu nắm giữ từ đủ 02 năm trở lên; giảm 50% thuế đối với lợi tức nhà đầu tư cá nhân được chia từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản trong thời hạn 5 năm (từ 1/7/2026 đến 30/6/2031).

Nhìn chung, so với quy định hiện hành, Dự thảo Nghị định sẽ giúp giảm nghĩa vụ thuế cho đa số người nộp thuế, đặc biệt là người lao động có thu nhập trung bình và thấp. Các quy định này không chỉ giảm gánh nặng tài chính mà còn đơn giản hóa thủ tục kê khai, quyết toán, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân thực hiện đúng pháp luật.

PV: Những điểm mới nào theo bà là nổi bật nhất trong dự thảo Nghị định để góp phần thể chế hóa các định hướng lớn của Đảng, Nhà nước?

TS. Lê Thị Thùy Vân: Theo tôi, điểm nổi bật trước hết là dự thảo Nghị định hướng dẫn thực hiện các chính sách miễn thuế 5 năm đối với nhân lực công nghệ số chất lượng cao, nhân lực công nghệ cao; miễn thuế đối với thu nhập từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Qua đó, góp phần thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng đã được xác định trong Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

TS. Lê Thị Thùy Vân

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định bổ sung quy định khấu trừ thêm các khoản chi phí y tế, giáo dục - đào tạo trước khi tính thuế, đồng thời kế thừa và nâng cao các khoản giảm trừ gia cảnh cùng biểu thuế lũy tiến từng phần theo Luật. Qua đó, góp phần cụ thể hóa các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.... Các chính sách giảm trừ đối với chi phí giáo dục, y tế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ thu nhập khả dụng, mà còn thể hiện vai trò của chính sách thuế trong việc đồng tài trợ cho đầu tư vào vốn con người, yếu tố cốt lõi của tăng trưởng dài hạn.

PV: Theo bà, những chính sách hỗ trợ người nộp thuế nêu trên có phù hợp với xu hướng trên thế giới không?

TS. Lê Thị Thùy Vân: Có thể khẳng định rằng, các chính sách hỗ trợ người nộp thuế trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 không chỉ phù hợp mà còn tiệm cận khá rõ với các xu hướng cải cách thuế thu nhập cá nhân trên thế giới hiện nay, đặc biệt trong việc thiết kế các cơ chế giảm trừ gắn với chi tiêu thiết yếu của hộ gia đình.

Trên thực tế, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã sử dụng công cụ giảm trừ hoặc khấu trừ thuế đối với các khoản chi tiêu cho y tế và giáo dục - đào tạo như một giải pháp chính sách quan trọng nhằm chia sẻ rủi ro với người dân, đồng thời khuyến khích đầu tư cho nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội.

Điểm chung trong thiết kế chính sách của các nước là các khoản giảm trừ này thường được xây dựng theo hướng có mục tiêu, gắn với mức chi thực tế và có giới hạn nhất định nhằm bảo đảm hiệu quả điều tiết. Các mức giảm trừ này thường được xác định tương đối linh hoạt, gắn với thu nhập bình quân đầu người hoặc điều kiện kinh tế - xã hội của từng quốc gia.

Theo TS. Lê Thị Thùy Vân, các chính sách khác như miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghệ cao, miễn thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở khi nắm giữ từ 2 năm trở lên, giảm 50% thuế lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán và bất động sản trong 5 năm… cũng nằm trong dòng chảy chung của thế giới: thu hút nhân tài công nghệ và khuyến khích đầu tư dài hạn.

Dự thảo Nghị định của Việt Nam đã tiếp thu khá đầy đủ xu hướng này. Ngoài việc kế thừa và nâng cao mức giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc), Dự thảo còn bổ sung quy định khấu trừ thêm chi phí y tế (20 triệu đồng/năm hoặc 23 triệu đồng/năm) và giáo dục - đào tạo (21 triệu đồng/năm hoặc 24 triệu đồng/năm) cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo phù hợp với mức chi tiêu bình quân theo số liệu được cung cấp và phù hợp với thông lệ quốc tế.

PV: Để Nghị định sau khi ban hành có thể đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, cần lưu ý những vấn đề gì, thưa bà?

TS. Lê Thị Thùy Vân: Để Nghị định sau khi ban hành đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, thiết thực và mang lại lợi ích tối đa cho người nộp thuế, trước hết, cần đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng, hướng dẫn cụ thể và hỗ trợ kịp thời cho người dân, nhất là đối với các nội dung liên quan đến các khoản giảm trừ, miễn, giảm thuế và các loại thu nhập mới phát sinh trong nền kinh tế số.

Người nộp thuế cần chủ động cập nhật, nắm bắt đầy đủ các quy định mới; chuẩn bị đầy đủ các hồ sơ, chứng từ để được hưởng các chính sách hỗ trợ. Ví dụ, lưu giữ bảng kê tiền lương làm ban đêm, làm thêm giờ; quyết định thôi việc, mất việc làm; hóa đơn, chứng từ chi phí y tế, giáo dục - đào tạo; các hộ kinh doanh cần theo dõi doanh thu chính xác để áp dụng đúng ngưỡng miễn thuế… Cá nhân đầu tư chứng khoán nên nắm giữ chứng chỉ quỹ mở đủ 02 năm để hưởng ưu đãi miễn thuế.

Có thể nói, Nghị định không chỉ là văn bản hướng dẫn kỹ thuật, mà còn là công cụ quan trọng bảo đảm chính sách thuế mới được triển khai thống nhất, hiệu quả và đi vào cuộc sống.

PV: Xin cảm ơn bà!

Đức Việt (thực hiện)