Giám đốc giám định kim cương của PNJ bị bắt: Công ty giám định làm gì trong đế chế PNJ?

Thị trường kim cương Việt Nam chấn động khi Công an tỉnh Thanh Hóa vừa triệt phá đường dây buôn lậu xuyên quốc gia, khởi tố 22 bị can. Theo điều tra ban đầu, từ năm 2024 đến nay, đường dây đã thực hiện 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương từ Hồng Kông (Trung Quốc) vào Việt Nam tiêu thụ, với doanh thu ước khoảng 280 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý là vai trò của ông Đặng Ngọc Thảo, người giữ chức Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-LAB), doanh nghiệp do CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) sở hữu 100% vốn.

Theo cơ quan điều tra, ông Thảo bị cáo buộc đã lợi dụng chuyên môn trong lĩnh vực giám định để tiếp tay cho hoạt động buôn lậu. Cụ thể, ông cùng các đối tượng trong đường dây mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không khớp với giấy kiểm định GIA nên được bán với giá rẻ.

Sau đó, các viên kim cương bị mài bỏ mã số GIA khắc trên sản phẩm, khắc lại mã số theo hệ thống PNJ-LAB và được cấp giấy chứng nhận kiểm định mới nhằm hợp thức hóa nguồn gốc, nâng giá trị thương mại trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ.

Vụ án vẫn đang tiếp tục được mở rộng điều tra. Tuy nhiên, vụ việc cũng khiến dư luận đặc biệt quan tâm đến hoạt động của các phòng giám định đá quý - mắt xích có ảnh hưởng lớn tới giá trị của kim cương và niềm tin của thị trường.

Kiểm định kim cương tại PNJ-LAB. Ảnh: PNJ LAB

Hiện cơ quan điều tra công bố khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo với tư cách cá nhân; chưa có thông tin cho thấy PNJ hoặc PNJ-LAB liên quan đến vụ án.

PNJ-LAB tên đầy đủ là Công ty TNHH MTV Giám định PNJ, hoạt động trong lĩnh vực kiểm định kim cương, đá quý và kim loại quý. Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của PNJ, đây là công ty con do PNJ sở hữu 100% vốn.

Do hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, PNJ-LAB không công bố báo cáo tài chính riêng nên doanh thu và lợi nhuận không được tiết lộ. Tuy nhiên, mô hình hoạt động của doanh nghiệp này khá đặc thù.

Khác với các doanh nghiệp bán lẻ trang sức tạo doanh thu từ việc bán sản phẩm, phòng giám định thu tiền từ phí dịch vụ. Khách hàng mang kim cương, đá quý hoặc kim loại quý đến kiểm định; đơn vị sử dụng thiết bị chuyên dụng và chuyên môn kỹ thuật để phân tích, sau đó cấp kết quả hoặc giấy chứng nhận.

Nói cách khác, giá trị cốt lõi mà PNJ-LAB cung cấp không phải là viên kim cương, mà là sự xác thực đối với viên kim cương đó.

Đây là mô hình có nguồn thu đến từ phí giám định, trong khi tài sản quan trọng nhất lại là uy tín. Một giấy chứng nhận chỉ thực sự có giá trị khi thị trường tin tưởng đơn vị phát hành đủ độc lập, đủ năng lực chuyên môn và đủ liêm chính.

Trong ngành kim cương, giấy kiểm định có ý nghĩa đặc biệt. Hai viên kim cương có thể gần như giống hệt nhau khi quan sát bằng mắt thường, nhưng giá trị lại chênh lệch rất lớn nếu khác nhau về màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, trọng lượng hay có dấu hiệu xử lý. Vì vậy, giấy kiểm định trở thành căn cứ quan trọng để định giá, mua bán và chuyển nhượng.

Theo thông tin doanh nghiệp từng công bố, mỗi tháng PNJ-LAB kiểm định hơn 10.000 sản phẩm, chủ yếu là kim cương, trong đó có nhiều sản phẩm trị giá tới hàng triệu USD. Quy mô này cho thấy một lượng lớn giao dịch trên thị trường có thể dựa vào kết quả giám định của PNJ-LAB.

Ngoài nguồn thu từ phí kiểm định, PNJ-LAB còn đóng vai trò hỗ trợ hoạt động kinh doanh của hệ sinh thái PNJ. Khi sản phẩm có giấy kiểm định từ đơn vị được thị trường chấp nhận, việc định giá và giao dịch thường thuận lợi hơn.

Theo giới thiệu của doanh nghiệp, PNJ-LAB được thành lập năm 1998 và từng cho biết chiếm khoảng 70% thị phần giám định kim cương và đá quý tại Việt Nam. Đây cũng là đơn vị đầu tiên trong lĩnh vực kiểm định đá quý trong nước đạt chứng nhận ISO/IEC 17025 về năng lực phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn.

Đầu năm 2016, PNJ đầu tư thêm nhiều thiết bị kiểm định hiện đại nhập từ Viện Ngọc học Hoa Kỳ (GIA) và De Beers như Diamond View, Diamond Check, D-Sure... nhằm nhận diện kim cương thiên nhiên, kim cương nhân tạo và các loại đá thay thế.

PNJ-LAB còn được cấp phép kiểm định hàm lượng vàng trang sức trên phạm vi toàn quốc. Kết quả kiểm định của đơn vị từng được sử dụng làm căn cứ giải quyết các tranh chấp về tuổi vàng trên thị trường.

Trong khi đó, PNJ là doanh nghiệp bán lẻ trang sức lớn nhất Việt Nam. Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 và báo cáo tài chính quý I/2026 của PNJ, năm 2025, doanh thu của công ty đạt hơn 35.400 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế khoảng 2.828 tỷ đồng; tổng tài sản cuối quý I/2026 gần 19.700 tỷ đồng.

Các con số này không phản ánh kết quả kinh doanh của riêng PNJ-LAB, nhưng cho thấy đơn vị giám định này là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái của doanh nghiệp dẫn đầu ngành trang sức.

Chính vì vậy, vụ án khiến dư luận quan tâm hơn đến vai trò của các tổ chức giám định đá quý, nơi uy tín và tính độc lập của giấy chứng nhận có ý nghĩa đặc biệt đối với thị trường.

Mạnh Hà