Giải thưởng Kovalevskaia ghi nhận đột phá trong ứng dụng xúc tác sinh học của 'những đóa hồng' Bách khoa

Thủ tướng trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 cho Tập thể các nhà khoa học nữ thuộc Khoa kỹ thuật Thực phẩm, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội với cụm công trình "Ứng dụng xúc tác sinh học nâng cao giá trị nông sản Việt".

Thành tựu này không chỉ khẳng định vị thế của phụ nữ trong khoa học mà còn nối dài bảng vàng thành tích của nhà trường tại Giải thưởng Kovalevskaia suốt ba thập kỷ qua.

Hành trình từ phòng thí nghiệm đến thị trường quốc tế và sự tôn vinh của Giải thưởng Kovalevskaia 2025

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng bền vững, cụm công trình đạt Giải thưởng Kovalevskaia của nhóm các nhà khoa học nữ Bách khoa Hà Nội nổi lên như một điểm sáng về ứng dụng khoa học vào thực tiễn. Nhóm gồm 9 thành viên ưu tú, dẫn dắt bởi những nhà khoa học giàu kinh nghiệm và tâm huyết đã cùng nhau tạo nên dấu ấn tại Giải thưởng Kovalevskaia 2025: PGS. Vũ Thu Trang (Đại diện nhóm) cùng các PGS. Hồ Phú Hà, PGS. Lương Hồng Nga, PGS. Phan Thanh Tâm, PGS. Nguyễn Thị Hạnh, TS. Đỗ Thị Yến, TS. Nguyễn Hải Vân, ThS. Bùi Uyển Diễm và ThS. Nguyễn Thị Hoài Đức.

Các nhà khoa học nữ Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội trong phòng thí nghiệm. Ảnh: Trường Hóa và Khoa học sự sống

Điểm khác biệt của nhóm nghiên cứu này chính là tư duy "khoa học không chỉ nằm trên giấy". Trong nhiều năm qua, nhóm đã công bố hàng trăm bài báo khoa học, trong đó riêng cụm công trình đạt giải đã đóng góp hơn 70 công bố quốc tế. Đặc biệt, nhóm đã sở hữu 06 bằng sáng chế và giải pháp hữu ích, tạo tiền đề vững chắc cho việc bảo hộ và chuyển giao công nghệ.

Lấy công nghệ "xúc tác sinh học" làm nền tảng cốt lõi, nhóm nghiên cứu đạt Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 đã ứng dụng enzyme và vi sinh vật như những "công cụ xanh" để tạo ra bước đột phá cho nông nghiệp tuần hoàn. Thay vì sử dụng hóa chất, giải pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa hàm lượng dinh dưỡng và kéo dài thời gian bảo quản nông sản mà còn mở ra hướng đi mới trong việc tận dụng phụ phẩm để tạo ra các giá trị gia tăng, giảm thiểu tối đa tác động môi trường.

Chính tư duy thực tiễn này đã đưa hơn 40 dòng sản phẩm của nhóm bước ra khỏi phòng thí nghiệm để thương mại hóa thành công. Không chỉ khẳng định vị thế tại thị trường nội địa, các sản phẩm mang đậm hàm lượng chất xám này đã chinh phục được cả những thị trường khắt khe như Châu Âu và Nhật Bản, góp phần ghi dấu ấn nông sản Việt trên bản đồ công nghệ thực phẩm thế giới.

Tập thể các nhà khoa học nữ thuộc Khoa kỹ thuật Thực phẩm, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội vừa được trao Giải thưởng Kovalevskaia. Ảnh: Trường Hóa và Khoa học sự sống

Khát vọng đưa "hương vị Việt" vươn tầm

Chia sẻ về vinh dự này, PGS. Vũ Thu Trang nhấn mạnh rằng giải thưởng là niềm hạnh phúc lớn lao, minh chứng cho nỗ lực đưa các giải pháp công nghệ vào đời sống. Bà khẳng định mục tiêu cao nhất của nhóm là xây dựng một nền nông nghiệp xanh, đưa hương vị đặc trưng của Việt Nam đến với bạn bè quốc tế một cách bền vững nhất.

Thành công của nhóm nghiên cứu năm 2025 là sự tiếp nối rạng rỡ của nhiều thế hệ nhà khoa học nữ tại Trường Hóa và Khoa học Sự sống, những người đã bền bỉ đóng góp cho ngành hóa học, môi trường và thực phẩm suốt gần 30 năm qua.

Sự tôn vinh này cũng mang ý nghĩa đặc biệt khi Đại học Bách khoa Hà Nội đang hướng tới dấu mốc 70 năm hình thành và phát triển (1956-2026). Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 không chỉ là sự ghi nhận cho những thành tựu đã qua mà còn là bàn đạp để nhóm nghiên cứu tiếp tục đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số trong đào tạo và mở rộng ứng dụng khoa học vào sản xuất thực tiễn.

Giải thưởng Kovalevskaia là giải thưởng danh giá dành cho các nhà khoa học nữ có thành tích xuất sắc. Việc tập thể nữ nhà khoa học Bách khoa được xướng tên không chỉ là niềm tự hào của nhà trường mà còn là minh chứng cho vai trò quan trọng của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên khoa học - công nghệ 4.0.

PV