Giải pháp phòng, chống cháy rừng mùa khô

Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai Ngô Văn Vinh.

Phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với ông NGÔ VĂN VINH, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai xoay quanh nội dung này.

Chủ động nhiều phương án ứng phó

* Thưa ông, ông đánh giá thế nào về tình hình thời tiết cũng như nguy cơ cháy rừng trên địa bàn tỉnh hiện nay?

- Thời tiết trên địa bàn Đồng Nai đang vào cao điểm mùa khô. Thời gian qua, lượng mưa hầu như không đáng kể, thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài, độ ẩm không khí thấp, nền nhiệt ban ngày cao và có thời điểm xuất hiện gió mạnh cục bộ. Đặc biệt, lượng vật liệu cháy tích tụ khá lớn tại các khu rừng trồng, rừng tre nứa hoặc những khu vực có thảm thực bì dày, nhiều cỏ tranh khô, lồ ô rụng lá… nên chỉ cần một nguồn lửa nhỏ cũng có thể phát sinh cháy và lan nhanh.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, yếu tố con người cũng là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ cháy rừng trong dịp này. Đó là việc người dân sử dụng lửa trong rừng để nấu nướng hoặc bất cẩn trong việc hút thuốc; đốt dọn thực bì, xử lý rẫy ở khu vực giáp ranh rừng… Có thể nói, tổng hợp nhiều yếu tố bất lợi từ thời tiết đến hoạt động của con người khiến nguy cơ cháy rừng trong thời gian này ở mức cao.

* Trước tình hình đó, ngành chức năng đã xây dựng kế hoạch trực, canh gác và ứng phó cháy rừng như thế nào, thưa ông?

- Hàng năm, trước khi bước vào mùa khô, lực lượng kiểm lâm tỉnh đều chủ động tham mưu UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai các văn bản chỉ đạo của Trung ương và tỉnh về tăng cường công tác bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) đến các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương cấp xã, các hạt kiểm lâm, chủ rừng cũng như các tổ chức, cá nhân liên quan trên địa bàn toàn tỉnh. Đồng thời ngành cũng tham mưu kiện toàn ban chỉ đạo và ban chỉ huy chữa cháy rừng các cấp rà soát, bổ sung quy chế hoạt động để đảm bảo công tác chỉ đạo, điều hành được thông suốt.

Một nội dung quan trọng là chỉ đạo các đội kiểm lâm cơ động, các hạt kiểm lâm trực thuộc và chủ rừng phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng quy chế phối hợp trong công tác bảo vệ rừng và PCCCR. Song song đó là xây dựng phương án phòng cháy và tác chiến chữa cháy rừng từ cấp tỉnh đến cơ sở theo phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ).

Trên cơ sở đó, các lực lượng chức năng của tỉnh đã chủ động xây dựng kế hoạch trực, canh gác và sẵn sàng ứng phó với cháy rừng. Trong đó, xác định rõ những khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao; phân công trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị, từng lực lượng. Lực lượng PCCCR được bố trí trực 24/24 giờ, đặc biệt là trong những ngày cao điểm mùa khô.

Ông Ngô Văn Vinh nhấn mạnh: “Mục tiêu lớn nhất là không để xảy ra các vụ cháy rừng lớn, cháy kéo dài gây thiệt hại nghiêm trọng. Ðồng thời phải phát hiện sớm và xử lý kịp thời ngay từ khi đám cháy mới phát sinh để giảm thiểu tối đa thiệt hại”.

* So với những năm trước, công tác PCCCR năm nay có điểm gì mới hoặc cần đặc biệt lưu ý, thưa ông?

- Trước hết là sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cơ cấu tổ chức, nhân sự cũng như quy chế hoạt động ở một số địa phương có sự thay đổi. Do đó, các ban chỉ đạo, ban chỉ huy PCCCR ở nhiều cấp cần được rà soát, kiện toàn lại để đảm bảo sự phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng.

Bên cạnh đó, diện tích rừng của tỉnh khá lớn, trong đó có những khu vực giáp ranh với các tỉnh bạn và khu vực biên giới tiếp giáp Campuchia. Đây là những địa bàn rộng, khó quản lý, do đó cần tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát người ra vào rừng, đặc biệt là trong những ngày cao điểm của mùa khô.

Một điểm đáng chú ý nữa là trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, việc ứng dụng công nghệ vào PCCCR ngày càng được chú trọng. Song song với đó, phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục được xác định là giải pháp then chốt nhằm xử lý cháy rừng ngay từ khi mới phát sinh.

Ứng dụng công nghệ, phát hiện sớm và xử lý nhanh

* Hiện những khu rừng hoặc tiểu khu nào được xác định là có nguy cơ cháy cao nhất trong mùa khô năm nay? Các giải pháp đặt ra là gì, thưa ông?

- Các khu vực được xác định có nguy cơ cháy rừng cao chủ yếu tập trung tại những khu rừng trồng, rừng hỗn giao hoặc rừng tre nứa. Cụ thể, các khu vực như: Vườn quốc gia Cát Tiên, Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, các ban quản lý rừng phòng hộ thuộc khu vực phía Bắc và phía Nam của tỉnh… đều là những địa bàn trọng điểm cần được theo dõi sát sao. Ngoài ra, những khu vực rừng giáp ranh với khu dân cư, đất sản xuất nông nghiệp cũng tiềm ẩn nguy cơ cháy cao.

Lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Cát Tiên thực hiện nhiệm vụ tuần tra dài ngày trong rừng. Ảnh: An Nhơn

Để chủ động phòng ngừa, lực lượng kiểm lâm đã và đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, công an, quân sự, dân quân tự vệ và các chủ rừng trong việc xây dựng các phương án PCCCR. Các lực lượng tuần tra liên ngành cũng được tổ chức thường xuyên tại các khu vực trọng điểm.

Đồng thời tỉnh cũng xây dựng phương án huy động lực lượng, phương tiện chữa cháy rừng trong toàn tỉnh, đảm bảo khi có tình huống xảy ra có thể nhanh chóng huy động lực lượng kiểm lâm, công an, quân đội và các đơn vị liên quan tham gia xử lý kịp thời.

* Việc ứng dụng công nghệ trong phát hiện cháy rừng đang được triển khai ra sao, thưa ông?

- Hiện công tác PCCCR trên địa bàn tỉnh đã ứng dụng nhiều giải pháp công nghệ để nâng cao hiệu quả giám sát và phát hiện sớm cháy rừng. Lực lượng kiểm lâm thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo cháy rừng thông qua hệ thống cảnh báo điểm nóng cháy rừng của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tại địa chỉ website: pcccr.vn.

Bên cạnh đó, ngành kiểm lâm còn sử dụng số liệu dự báo cháy rừng hàng ngày từ các trạm khí tượng thủy văn đặt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó, các đơn vị có thể đánh giá mức độ nguy hiểm của cháy rừng để chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Ngoài ra, bản đồ phân bố vùng trọng điểm có nguy cơ cháy cao cũng được xây dựng nhằm phục vụ công tác theo dõi diễn biến và hỗ trợ chỉ huy tác chiến chữa cháy khi xảy ra sự cố.

* Nếu xảy ra cháy rừng, phương án chỉ huy và huy động lực lượng sẽ được triển khai như thế nào, thưa ông?

- Khi xảy ra cháy rừng, phương án chỉ huy và huy động lực lượng sẽ được kích hoạt ngay theo đúng quy trình đã xây dựng. Trước hết, chỉ huy tại cơ sở sẽ nhanh chóng đánh giá tình hình và tổ chức lực lượng tại chỗ để triển khai chữa cháy ban đầu. Lực lượng tham gia bao gồm chủ rừng, các tổ đội quần chúng bảo vệ rừng tại thôn, ấp và lực lượng PCCCR cơ sở.

Song song với việc tổ chức chữa cháy tại chỗ, đơn vị cơ sở sẽ báo cáo UBND xã để huy động thêm lực lượng hỗ trợ. Việc huy động lực lượng và phương tiện luôn được thực hiện theo phương châm “4 tại chỗ”.

Trong trường hợp đám cháy vượt quá khả năng kiểm soát của lực lượng cơ sở, thông tin sẽ được báo cáo lên cấp trên để huy động thêm lực lượng và phương tiện theo quy trình: từ tổ đội của chủ rừng, thôn ấp lên ban chỉ đạo của chủ rừng, sau đó đến ban chỉ đạo cấp xã, cấp tỉnh và khi cần thiết sẽ báo cáo ban chỉ đạo Trung ương.

Trong mọi tình huống, mục tiêu ưu tiên hàng đầu là đảm bảo an toàn tính mạng cho người tham gia chữa cháy, đồng thời hạn chế thấp nhất thiệt hại đối với tài nguyên rừng.

* Trân trọng cảm ơn ông!

An Nhơn (thực hiện)