Giải pháp nâng cao chất lượng công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm tại Công an cấp xã

Giải quyết 382 tố giác, tin báo về tội phạm, đạt tỉ lệ 91,8%

Theo VKSND khu vực 5, tỉnh Ninh Bình, thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm có vị trí đặc biệt quan trọng, là khâu đầu tiên của quá trình tố tụng. Nếu nguồn tin không được tiếp nhận đầy đủ, xác minh toàn diện hoặc giải quyết không đúng pháp luật thì có thể dẫn đến oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm, người phạm tội ngay ở giai đoạn này, và rất khó hoặc không thể sửa sai ở giai đoạn sau. Ngược lại, nếu làm tốt thì mọi vụ việc có dấu hiệu hình sự đều được giải quyết theo đúng pháp luật, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, an ninh trật tự được giữ vững, tạo hành lang an toàn về pháp lý cho phát triển kinh tế, xã hội. 

Về kết quả, 9 tháng đầu năm 2026, VKSND Khu vực 5 đã thực hành quyền công tố (THQCT), kiểm sát đối với 416 tố giác, tin báo về tội phạm; đã giải quyết 382 tin, đạt tỉ lệ 91,8%. Qua kiểm sát đã ban hành 416/416 bản yêu cầu kiểm tra, xác minh, đạt tỉ lệ 100%; 2 yêu cầu khởi tố vụ án hình sự; 2 yêu cầu kết thúc việc giải quyết nguồn tin về tội phạm; 3 yêu cầu ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự - CQĐT đã thực hiện 100%; ban hành 16 kết luận kiểm sát tại 16 Công an phường xã có nội dung kiến nghị; 4 kiến nghị Cơ quan CSĐT Công an tỉnh yêu cầu khắc phục vi phạm trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết nguồn tin tội phạm; 1 kiến nghị phòng ngừa đều được tiếp thu bằng văn bản.

Đơn vị đã chú trọng phối hợp với Cơ quan điều tra và Công an cấp xã trong việc trao đổi thông tin, nắm bắt tình hình; kiểm sát việc tiếp nhận, phân loại, xử lý nguồn tin tội phạm; kịp thời ban hành yêu cầu kiểm tra, xác minh; không làm oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm qua mỗi nguồn tin được tiếp nhận, giải quyết.

 Đồng chí Nguyễn Văn Bốn, Viện trưởng VKSND khu vực 5, tỉnh Ninh Bình chủ trì cuộc họp của đơn vị.

Cũng qua công tác kiểm sát đã kịp thời phát hiện, yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục những thiếu sót, vi phạm không để xảy ra những sai sót nghiêm trọng trong hoạt động tố tụng; đồng thời trao đổi, hướng dẫn nghiệp vụ, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, Điều tra viên cấp xã trong tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.

Triển khai đồng bộ một số giải pháp

Để đạt được những kết quả nổi bật 9 tháng qua, VKSND khu vực 5, Ninh Bình đã luôn bám sát sự chỉ đạo thường xuyên của đồng chí Viện trưởng, lãnh đạo VKSND tỉnh Ninh Bình. Đồng thời, triển khai đồng bộ một số giải pháp được đơn vị xác định. 

Theo đó, đơn vị đã phân công lãnh đạo, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên trực nghiệp vụ ngoài giờ hành chính và phụ trách theo dõi ở từng địa bàn xã, phường cụ thể; gắn trách nhiệm với việc nắm và xử lý từng nguồn tin. Kiểm sát viên sẵn sàng phối hợp với Điều tra viên ở cả 2 cấp trong việc khám nghiệm, phê chuẩn bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, gia hạn tạm giữ, khám xét, tiếp nhận người đầu thú, tự thú một cách kịp thời không kể ngày đêm. Những vụ việc phức tạp, rất nghiêm trọng thì Kiểm sát viên cùng với lãnh đạo Viện cùng tham gia.

Bên cạnh đó, đơn vị nâng cao chất lượng, kiểm sát chặt chẽ việc tiếp nhận, ghi sổ, lập hồ sơ, phân loại và chuyển giao nguồn tin; chú trọng các thông tin qua điện thoại, mạng xã hội, đơn thư và phản ánh trực tiếp của người dân; đánh giá đúng dấu hiệu pháp lý của hành vi, phân biệt giữa tranh chấp dân sự với hành vi có dấu hiệu tội phạm, tuyệt đối không hình sự hóa quan hệ dân sự; kịp thời phát hiện, yêu cầu khắc phục việc bỏ sót, xử lý sai hoặc không đúng bản chất vụ việc. Nâng cao hiệu quả kiểm sát trực tiếp tại Công an cấp xã: Xây dựng kế hoạch kiểm sát định kỳ, đột xuất phù hợp với tình hình từng địa bàn; tập trung vào nơi có nhiều nguồn tin, vụ việc phức tạp hoặc dấu hiệu vi phạm, lưu ý việc kiểm tra sổ sách, hồ sơ gốc, vật chứng, dữ liệu điện tử,…; đối chiếu với các nguồn thông tin liên quan để phát hiện nguồn tin chưa được lập hồ sơ, chuyển giao hoặc chưa được xử lý đúng quy định. Sau kiểm sát, ban hành ngay kết luận, kiến nghị và theo dõi việc khắc phục vi phạm.

Cùng với đó, VKSND khu vực 5 đã nâng cao chất lượng yêu cầu kiểm tra, xác minh và xử lý nguồn tin. Kiểm sát viên chủ động nghiên cứu kĩ tài liệu hồ sơ, xác định những vấn đề phải chứng minh, chứng cứ còn thiếu, những mâu thuẫn cần làm rõ để ban hành yêu cầu xác minh cụ thể, khả thi, phù hợp, không bị Điều tra viên phản ứng hoặc không thực hiện. Việc yêu cầu phải xoay quanh những vấn đề phải chứng minh quy định Điều 85 và Điều 441 Bộ luật Tố tụng hình sự. Khi đề ra yêu cầu xác minh, cần chú ý đến đặc điểm của 1 số nhóm tội khác nhau, có các quy định pháp luật chuyên ngành chuyên sâu khác nhau điều chỉnh, đảm bảo yêu cầu của Kiểm sát viên là chính xác và là chỗ dựa để Điều tra viên bổ sung vào kế hoạch điều tra xác minh. Đối với vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, có nguy cơ bỏ lọt tội phạm hoặc tiêu hủy chứng cứ, Kiểm sát viên kịp thời báo cáo lãnh đạo để tăng cường Kiểm sát viên có kinh nghiệm tham gia tiến hành tố tụng và báo cáo Viện kiểm sát cấp trên xin ý kiến hướng dẫn chỉ đạo khi cần thiết. 

Một giải pháp khác cũng được triển khai, đó là tăng cường phối hợp liên ngành: Thực hiện quy chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Ninh Bình và Quy chế giữa cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh với MTTQ tỉnh về tiếp nhận giải quyết tố giác tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố, VKSND khu vực 5 đã tổ chức ký kết Quy chế phối hợp với Công an 16 xã, phường trên địa bàn về tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm; đồng thời ký kết Quy chế phối hợp với Công an phường Châu Sơn trong tiếp nhận, xử lý tin báo về tội phạm phát sinh tại khu công nghiệp. Việc ký kết và thực hiện các quy chế góp phần tăng cường trao đổi thông tin, xác định rõ trách nhiệm phối hợp, kịp thời phát hiện, xử lý vụ việc ngay từ cơ sở, nâng cao hiệu quả công tác công tố và kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm; thống nhất đầu mối tiếp nhận, và kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc xảy ra. Đối với vụ việc phức tạp, có nhiều quan điểm nhận thức khác nhau trong việc nhận xét, đánh giá căn cứ, chứng cứ, tội danh thì mời Tòa án cùng cấp tham gia nghiên cứu hồ sơ, họp phân loại trước khi khởi tố, đồng chí Thẩm Phán được phân công nghiên cứu sẽ là chủ tọa phiên tòa nếu vụ việc được khởi tố, đây cũng là cách mà đơn vị hạn chế việc trả hồ sơ điều tra bổ sung.

 Đồng chí Nguyễn Văn Bốn, Viện trưởng VKSND khu vực 5, tỉnh Ninh Bình phát biểu khai mạc cuộc thi trực tuyến Tìm hiểu Luật Tư pháp người chưa thành niên (tháng 11/2025).

Mặt khác, cần nâng cao năng lực, trách nhiệm của Kiểm sát viên. Tăng cường tập huấn kỹ năng nhận diện dấu hiệu tội phạm, phân loại nguồn tin, thu thập và đánh chứng cứ; tổ chức rút kinh nghiệm từ các vụ việc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm hoặc phát sinh vi phạm; khắc phục biểu hiện nể nang, ngại va chạm trong thực hiện nhiệm vụ kiểm sát. Đề cao tính độc lập, tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của Kiểm sát viên, muốn có bản lĩnh kiểm sát thì phải có trình độ kiểm sát và đạo đức kiểm sát. Gắn chất lượng, hiệu quả công việc với trách nhiệm của lãnh đạo và Kiểm sát viên. Đối với cán bộ, Kiểm sát viên tâm huyết với nghề, có thành tích tốt thì đề nghị khen thưởng, tránh thiên vị, tránh nhận xét thiếu công tâm, làm nhụt chí phấn đấu của cán bộ, là mầm mống của việc mất đoàn kết, ảnh hưởng đến hoạt động chung của cơ quan.

Một giải pháp tiếp theo là nâng cao chất lượng, hiệu qủa công tác kiến nghị: Tổng hợp vi phạm qua kiểm sát việc lập hồ sơ và kiểm sát trực tiếp để ban hành kiến nghị yêu cầu khắc phục và kiến nghị phòng ngừa. Đối với vi phạm nhỏ thì không nên kiến nghị mà nhắc nhở khắc phục sẽ hiệu quả và giữ mối quan hệ tốt hơn. Đối với vi phạm làm ảnh hưởng đến hoạt động kiểm sát hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người tham gia tố tụng thì kiên quyết kiến nghị yếu cầu khắc phục và kiểm điểm làm rõ trách nhiệm. Thực tế cho thấy từ công tác kiến nghị của VKS nhiều Điều tra viên có tiến bộ rõ rệt trong hoạt động áp dụng pháp luật tố tụng hình sự, lập hồ sơ thụ lý giải quyết vụ việc.  

Ngoài ra, đơn vị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nguồn tin: Xây dựng, cập nhật dữ liệu theo từng địa bàn, loại tội phạm và giai đoạn giải quyết; thiết lập cảnh báo về thời hạn; kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp quá hạn, bỏ sót nguồn tin. Định kỳ đối chiếu số liệu, khai thác dữ liệu để phát hiện địa bàn, lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ vi phạm, phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành.

Theo VKSND khu vực 5, tỉnh Ninh Bình, những giải pháp trên cũng là việc triển khai thực hiện phương châm 4S “Sớm hơn, sát hơn, sâu hơn, sắc hơn” trong công tác công tố, không để xảy ra oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm theo chỉ đạo của đồng chí Viện trưởng VKSND tối cao.

Về khó khăn, theo VKSND khu vực 5, hoạt động giải quyết tố giác, tin báo tội phạm cũng nổi lên một số nội dung ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng giải quyết. Cụ thể đó là, thẩm quyền thực tế được giao cho Điều tra viên cấp xã còn hạn chế, Điều tra viên phải xin ý kiến nhiều đầu mối, chờ hướng dẫn, đánh giá của nhiều phòng nghiệp vụ và cán bộ phụ trách địa bàn cấp tỉnh nên việc chỉ đạo xác minh, xử lý có thời điểm, có vụ việc chưa kịp thời. Bên cạnh đó, trưởng Công an hoặc phó Trưởng Công an cấp xã là Điều tra viên trung cấp còn phải kiêm nhiệm thêm nhiều công việc khác; một phần không nhỏ Điều tra viên, cán bộ điều tra còn trẻ, trình độ không đồng đều… đã ảnh hưởng đến hiệu quả công tác giải quyết nguồn tin tội phạm. Mặt khác, VKS khu vực và CQĐT, Công an cấp xã ở xa nhau, lại nhiều đầu mối, nên thực tế có tố giác, tin báo mà VKS không nắm được và phụ thuộc vào việc CQĐT hoặc Công an xã có thông báo cho VKS hay không…

P.V