Giải pháp bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không bị gián đoạn

Hiện nay, Hà Nội có 107.835 trường hợp nhận chế độ thông qua ủy quyền, trong đó 92.364 văn bản ủy quyền hết hiệu lực trước ngày 1-7-2026, làm phát sinh nhu cầu thực hiện lại thủ tục chứng thực với số lượng rất lớn.

Công tác triển khai xác định việc hỗ trợ người hưởng BHXH xác lập lại văn bản ủy quyền là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách nhằm bảo đảm việc chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không bị gián đoạn, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội đã chủ động tham mưu UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 63/KH-UBND ngày 13-2-2026 và xây dựng quy trình triển khai thống nhất trên toàn địa bàn thành phố.

Trên cơ sở đó, Trung tâm đã phối hợp với BHXH thành phố và UBND các xã, phường thành lập các tổ xung kích liên ngành (Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố - UBND cấp xã - BHXH) trực tiếp hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ, hỗ trợ chứng thực chữ ký tại các điểm hỗ trợ dịch vụ công số, nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng và hỗ trợ tại nơi cư trú đối với người cao tuổi, người có công, người yếu thế, người gặp khó khăn trong đi lại. Đây là mô hình phục vụ chủ động, linh hoạt, chưa được quy định cụ thể trong pháp luật nhưng được triển khai trên cơ sở phát huy trách nhiệm phục vụ nhân dân, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và giảm tối đa việc đi lại của người dân.

Hồ sơ sau khi hoàn thiện được bàn giao tập trung cho cơ quan BHXH để cập nhật, quản lý và tổ chức chi trả theo quy định. BHXH thành phố đã chủ trì phối hợp với UBND các xã, phường, cơ quan Bưu điện và các đơn vị liên quan tổ chức rà soát, lập và chuyển danh sách các trường hợp có văn bản ủy quyền hết hiệu lực đến các địa phương để triển khai hỗ trợ rà soát; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, thông báo trên nhiều kênh nhằm bảo đảm người hưởng thực hiện kịp thời việc xác lập lại văn bản ủy quyền, không làm gián đoạn việc chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH (BHXH đã thực hiện thông báo đến từng người nhận ủy quyền).

Các Tổ xung kích liên ngành trực tiếp hỗ trợ tại nơi cư trú đối với người cao tuổi, người có công, người yếu thế, người gặp khó khăn trong đi lại. Ảnh: NT

Tính đến hết ngày 1-7-2026, đã thu thập, bổ sung 82.032/92.364 văn bản ủy quyền, đạt 88,81%. Trong đó, 45.623 trường hợp thực hiện tại các điểm hỗ trợ tập trung (nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng, trường học tại tổ dân phố); 4.120 trường hợp được hỗ trợ tại nhà; 36.409 trường hợp tự thực hiện tại Trung tâm Phục vụ hành chính công hoặc văn phòng công chứng.

Trong quá trình triển khai, các đơn vị đã phối hợp với ngân hàng thương mại tuyên truyền, vận động trên 16.000 người hưởng chuyển từ nhận qua ủy quyền sang nhận qua tài khoản chính chủ. Hiện còn 10.332 người chưa bổ sung văn bản ủy quyền mới.

Để bảo đảm quyền lợi người hưởng và chính sách an sinh xã hội trên địa bàn, kỳ chi trả tháng 7-2026, BHXH thành phố tiếp tục chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng cho toàn bộ người hưởng, kể cả trường hợp chưa kịp bổ sung văn bản ủy quyền. Tuy nhiên, khối lượng hồ sơ phải xác lập lại văn bản ủy quyền rất lớn, tập trung trong cùng thời điểm do đồng loạt hết hiệu lực; trong khi đa số người hưởng là người cao tuổi, sức khỏe yếu, hạn chế khả năng đi lại và tiếp cận thủ tục hành chính. Một số trường hợp người hưởng thay đổi nơi cư trú, đi chữa bệnh dài ngày, ở nước ngoài, đang chấp hành án, sinh sống tại cơ sở chăm sóc tập trung hoặc chưa xác định được thông tin liên hệ nên việc tiếp cận, hướng dẫn và hoàn thiện hồ sơ còn gặp nhiều khó khăn.

Đối với người hưởng mất năng lực hành vi dân sự hoặc thuộc trường hợp hạn chế, khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, việc xác lập người đại diện phải thực hiện theo quy định pháp luật thông qua tòa án... Phải theo quy định và trình tư của các thủ tục này nên thời gian giải quyết thường kéo dài, chưa đáp ứng yêu cầu bảo đảm chi trả kịp thời.

Trong thời gian chưa có hướng dẫn cụ thể, để bảo đảm quyền lợi người hưởng, BHXH thành phố đã hướng dẫn UBND các xã, phường, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố thực hiện theo hướng cải cách là hướng dẫn gia đình lập văn bản xác nhận thống nhất cử người đại diện nhận lương hưu, trợ cấp BHXH không thay thế văn bản ủy quyền hoặc cơ chế giám hộ theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, giải pháp này chỉ mang tính hỗ trợ trong thực tiễn chưa có quy định pháp luật, và cũng còn gặp nhiều khó khăn khi thân nhân cư trú ở nhiều địa phương hoặc đang ở nước ngoài.

Nhằm bảo đảm việc chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không bị gián đoạn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người hưởng và giữ vững an sinh xã hội trên địa bàn thành phố, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố đề nghị UBND thành phố xem xét, chỉ đạo một số nội dung.

Đối với 10.332 trường hợp chưa xác lập lại ủy quyền, BHXH thành phố Hà Nội chủ trì cung cấp danh sách chi tiết theo từng xã phường, tổ dân phố (có địa chỉ, cùng căn cước công dân, số điện thoại...) đến UBND xã phường. UBND xã phường chủ trì phối hợp BHXH, Bưu điện và các đơn vị liên quan tiến hành rà soát, xác minh, tình trạng người hưởng trên địa bàn thành phố.

Các Tổ xung kích luôn đồng hành cùng người già, người yếu thế. Ảnh: NT

Đối với các trường hợp được xác định đang sinh sống tại nơi cư trú mà văn bản ủy quyền cũ vẫn còn thời hạn: Trường hợp người hưởng/thân nhân người hưởng không có đề nghị thay đổi người được ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng. Căn cứ danh sách có xác nhận của UBND xã, phường tổng hợp gửi đến BHXH, đề nghị BHXH tiếp tục duy trì hiệu lực của văn bản ủy quyền đã chứng thực để thực hiện chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH.

Đối với trường hợp người hưởng hết hạn ủy quyền, cần thực hiện thủ tục lập văn bản ủy quyền mới. BHXH chủ trì gửi danh sách đến UBND xã, phường để UBND xã phường và Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố triển khai theo Kế hoạch số 63/KH-UBND, xong trước 25-7-2026.

Đối với trường hợp người hưởng mất nhận thức không thực hiện được ủy quyền, đề nghị BHXH nghiên cứu đề xuất phương án chấp nhận hướng dẫn người trực tiếp ở cùng, chăm sóc, nuôi dưỡng có “đơn đề nghị” được nhận lương hưu và trợ cấp hằng tháng và có xác nhận chữ ký của người viết của chính quyền địa phương (không yêu cầu các con ký văn bản cử 1 người đại diện) thì cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ và giải quyết nhận lương hưu, BHXH trợ cấp hằng tháng (tương tự như trường hợp BHXH đã chi trả tiền chế độ 5 năm cho cụ bà tại phường Bạch Mai).

Đối với các trường hợp xác minh người hưởng không sinh sống tại địa phương đồng thời không xác minh được tình trạng người hưởng: 4 căn cứ danh sách của UBND xã phường xác nhận, BHXH thực hiện quy trình dừng chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng theo quy định tại điểm c, khoản 1 Điều 75 của Luật BHXH số 41/2024/QH15.

Đối với các trường hợp không còn thân nhân chăm nuôi, không nơi nương tựa đang sinh sống tại các cơ sở nuôi dưỡng tập trung mà mất nhận thức: Đối với các trường hợp người hưởng đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội, cơ sở chăm sóc người cao tuổi hoặc cơ sở chăm sóc tập trung khác thì BHXH hướng dẫn cơ sở nuôi dưỡng tập trung “có văn bản đề nghị” thực hiện chuyển tiền lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng cho các cơ sở đang trực tiếp quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng người hưởng.

Đối với người từ đủ 80 tuổi trở lên nếu có nhu cầu thì được cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan BHXH ủy quyền thực hiện việc chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tại nơi cư trú theo quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 10 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.

Những giải pháp này sẽ giúp phần tháo gỡ khó khăn, đảm bảo việc chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không bị gián đoạn.

Phạm Hằng