Giải mã hành trình gần 3 tháng tạo nên một tinh trùng khỏe mạnh

Tinh trùng được sản xuất tại tinh hoàn – cơ quan sinh sản quan trọng của nam giới. Bên trong tinh hoàn có hàng trăm ống sinh tinh cuộn xoắn, nơi diễn ra quá trình phân chia và biệt hóa của các tế bào mầm để tạo thành tinh trùng trưởng thành.

Từ một tế bào mầm ban đầu đến khi trở thành tinh trùng hoàn chỉnh cần khoảng 72–74 ngày. Sau đó, tinh trùng tiếp tục di chuyển đến mào tinh và lưu lại thêm 10–14 ngày để hoàn thiện khả năng di động cũng như chức năng sinh sản. Như vậy, toàn bộ chu kỳ hình thành và trưởng thành của một tinh trùng kéo dài khoảng 70–90 ngày.

Ở nam giới khỏe mạnh, quá trình này diễn ra liên tục. Trung bình, cơ thể có thể tạo ra khoảng 1.000 tinh trùng trong mỗi nhịp tim, tương đương hàng chục triệu tinh trùng mỗi ngày.

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy chất lượng tinh trùng trên thế giới đang có xu hướng suy giảm đáng kể. Theo nghiên cứu công bố trên Human Reproduction Update năm 2022, mật độ và tổng số lượng tinh trùng của nam giới đã giảm khoảng 51,6% trong giai đoạn 1973–2018.

Các nhà nghiên cứu cho rằng nhiều yếu tố có thể góp phần vào xu hướng này, bao gồm ô nhiễm môi trường, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, thừa cân, béo phì và lối sống ít vận động.

Một đặc điểm quan trọng khác là tinh hoàn nằm trong bìu để duy trì nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt khoảng 1–2°C. Đây là điều kiện tối ưu giúp quá trình sinh tinh diễn ra bình thường.

Nếu nhiệt độ vùng bìu tăng kéo dài, chẳng hạn do sốt cao, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc một số thói quen sinh hoạt chưa phù hợp, quá trình sản xuất tinh trùng có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến suy giảm chất lượng tinh trùng.

Hình minh họa BSCC

Khi xuất tinh, tinh trùng từ mào tinh sẽ được vận chuyển qua ống dẫn tinh và hòa trộn với dịch tiết của các tuyến phụ để tạo thành tinh dịch.

Trong đó, dịch từ túi tinh chiếm khoảng 60–70% thể tích tinh dịch, còn dịch từ tuyến tiền liệt chiếm khoảng 20–30%. Các thành phần này có vai trò cung cấp năng lượng, bảo vệ tinh trùng và tạo môi trường thuận lợi để tinh trùng di chuyển.

Để duy trì sức khỏe sinh sản, nam giới không nên hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thể lực thường xuyên, ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng kéo dài.

Bên cạnh đó, nam giới nên khám nam khoa định kỳ hoặc đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường, đồng thời tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ nếu đang điều trị vô sinh hoặc hiếm muộn.

Việc cải thiện chất lượng tinh trùng không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Trong đa số trường hợp, nam giới cần kiên trì duy trì lối sống lành mạnh và điều trị theo chỉ định của bác sĩ trong ít nhất 3–6 tháng để đạt hiệu quả tối ưu.

Mời độc giả xem thêm video Làm việc tại nhà vòng xoáy cô lập và trầm cảm đằng sau màn hình:

ThS.BS Lê Đức Phúc (Khoa Nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108)