'Giá xăng tăng, bánh xe mưu sinh chậm lại'

Cây xăng Petrolimex phố Tân Mai (phường Hoàng Mai, TP Hà Nội) sáng 6/3, sau thời điểm điều chỉnh giá xăng dầu tăng cao, vẫn ghi nhận cảnh đông đúc, song khuôn mặt của những người lao động như xe ôm, shipper…lộ rõ vẻ suy tư về gánh nặng chi phí tăng thêm.

Mạnh, một shipper tại Hà Nội vừa đổ đầy bình xăng để bắt đầu một ngày làm việc mới. Hôm nay Mạnh phải bỏ thêm chi phí tăng thêm gần 8.000 đồng do giá xăng tăng. “Do điều chỉnh giá xăng tăng, bình thường tôi chạy ngày 7,8 tiếng do chi phí tăng nên giờ ngày phải chạy 10 đến 12 tiếng để đảm bảo thu nhập, vì chi phí xăng dầu chiếm phần lớn”, Mạnh nói.

Người lao động như xe ôm, shipper…lộ rõ về suy tư về gánh nặng chi phí tăng thêm do xăng tăng giá. Ảnh: Gia Đạt

Thu nhập bị “bào mòn”

Làm nghề liên quan đến lĩnh vực vận tải giống như Mạnh, anh Nguyễn Văn Thành (56 tuổi, xã Hoài Đức, Hà Nội) hành nghề xe ôm cũng nặng trĩu tâm tư về công việc bị ảnh hưởng khi giá xăng tăng.

Từ sáng sớm, khi phố phường mới lác đác người qua lại, anh Thành nổ máy chiếc xe Wave cũ dựng trước ngõ nhỏ. Chiếc xe máy vốn là “cần câu cơm” nuôi cả gia đình khiến ngày mới làm việc của anh Thành càng thêm nhiều âu lo.

Ông Nguyễn Văn Thành với nỗi lo về công việc bị ảnh hưởng. Ảnh: Thiên Tuấn

Gắn bó với nghề xe ôm gần chục năm, mỗi ngày từ sáng sớm đến tối muộn, anh Thành phải chạy khắp các con phố để đón khách. Thu nhập phụ thuộc vào từng cuốc xe. Từ ngày có xe công nghệ, việc hành nghề xe ôm truyền thống như anh khó khăn hơn, có ngày được vài khách, có ngày không được cuốc xe nào. Khi giá xăng tăng cao, trước nỗi lo cơm áo thêm nặng trên vai, buộc anh Thành phải tính toán chi li hơn để đảm bảo thu nhập, chi phí cho cuộc sống gia đình.

“Sáng nay, tôi đổ 70.000 đồng tiền xăng cho chiếc xe Wave đã cũ. Chừng này xăng có thể giúp tôi chạy được một số cuốc xe trong ngày”, ông Thành nói và cho biết, với những cuốc xa, ông sẽ có tiền hơn nhưng với những cuốc gần, quãng ngắn cũng không mang lại thu nhập.

Anh Thành tâm sự, dù giá xăng tăng nhưng anh vẫn chưa dám tăng giá xe ôm. Phần vì xe ôm truyền thống tăng giá, khách xe chọn xe điện, phần vì bản than khách cũng khó khăn. Phương án anh Thành đưa ra để cầm cự trong thời gian này là thay đổi thói quen chi tiêu.

“Trước đây, mỗi ngày tôi có thể đổ xăng hai lần, giờ chỉ cố gắng một lần. Tôi hạn chế chạy lòng vòng tìm khách, ưu tiên đứng ở những điểm đông người như chợ Nhổn, ga đường sắt đô thị. Nếu tiện đường sẽ đứng ở bến xe hay cổng bệnh viện nhưng những vị trí này thường ‘nguy hiể’ vì đã định sẵn địa bàn nên sẽ không đứng chờ quá lâu. Sau mỗi ngày làm việc, tôi sẽ kiểm tra lại quãng đường chạy trong ngày, ước tính số xăng đã dùng và số tiền kiếm được. Đó là cách để giữ cho ‘ví tiền không bị hụt quá nhanh’. Cùng với đó phải tiết kiệm trong sinh hoạt gia đình, cắt giảm những khoản chi không cần thiết, ví như uống ít hơn một cốc trà đá so với những ngày trước đây”, anh Thành nói.

Anh Hoàng cho biết: "Mỗi ngày nếu chạy khoảng 150–200 km thì tiền xăng có thể tăng thêm vài chục nghìn so với trước". Ảnh: Vân Nguyễn

Trong tình cảnh giống như anh Thành, ông N.K (chạy xe ôm truyền thống tại khu vực Hà Đông, Hà Nội) chia sẻ, giá xăng tăng chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến công việc hàng ngày của những tài xế xe ôm như ông. Ông K cũng không dám tăng giá cước bởi hiện lượng tài xế rất nhiều, cạnh tranh lớn. Nếu tăng giá cao sẽ không có khách nên ông chọn cách giữ nguyên giá như mọi ngày để có khách. Thu nhập có thể giảm chút nhưng ông K cố gắng thắt chặt chi tiêu hàng ngày.

Tương tự, anh Huy Hoàng (xe ôm công nghệ kiêm giao hàng) cho biết: “Giá xăng tăng khiến nhiều anh em tài xế khá lo lắng. Mỗi ngày nếu chạy khoảng 150–200 km thì tiền xăng có thể tăng thêm vài chục nghìn so với trước. Với người làm nghề tự do như chúng tôi, số tiền đó cộng lại cả tháng cũng không nhỏ. Do đó, tôi phải tính toán kỹ hơn, ví dụ chọn thời điểm chạy xe đông khách, tắt máy khi chờ lâu và kết hợp nhận thêm đơn giao hàng. Có như vậy mới phần nào bù đắp được khoản chi phí phát sinh.”

Tài xế Phạm Quốc Khánh (xe ôm khu vực gần bến xe Giáp Bát) chia sẻ: "Thu nhập của tài xế xe ôm vốn đã không ổn định, nên khi giá xăng tăng thì áp lực càng lớn. Có ngày chạy cả buổi nhưng trừ tiền xăng ra thì chẳng còn bao nhiêu. Một số anh em phải chuyển sang chạy thêm việc khác như giao đồ ăn hoặc chạy buổi tối muộn để kiếm thêm. Riêng tôi thì cố gắng tiết kiệm chi tiêu trong gia đình và bảo dưỡng xe thường xuyên để xe chạy êm, đỡ hao xăng hơn.”

Xe ôm công nghệ cũng lao đao

Chia sẻ về thu nhập khi xăng tăng giá, một số lái xe ôm công nghệ tại Hà Nội cho biết, khi giá xăng ở mức 20.000 đồng/lít, mức thu nhập của họ khoảng 300.000 đồng-500.000 đồng/ngày. Thời điểm đó, trung bình mỗi ngày họ chạy khoảng 20 cuốc xe, với thời gian 8 tiếng. Tuy nhiên, hiện giá xăng tăng cao, lên khoảng 22.000 đồng/lít khiến thu nhập của họ giảm đáng kể. Nhiều tài xế, muốn ổn định thu nhập để trang trải cuộc sống phải tăng giờ làm, từ 10 tiếng đến 12 tiếng/ngày.

Ông Q., quê Ninh Bình (51 tuổi, chạy xe ôm công nghệ được 4 năm) cho hay, trước khi gắn bó với nghề này, ông kinh doanh tự do. Vì ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 nên ông phá sản, để có tiền sinh hoạt và nuôi gia đình, người đàn ông trung tuổi chọn nghề chạy xe ôm công nghệ. Với ông Ông Q., nghề này vất vả, luôn phải "phơi mặt" ngoài đường. Trước khi giá xăng tăng, ông chỉ chạy xe từ 9h đến 17h đã kiếm được 400.000 đồng. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, giá xăng tăng cao, ông phải kéo dài thời gian làm việc của mình thêm 2 tiếng để có được thu nhập tương đương.

"Giá xăng tăng tôi phải bỏ sức lao động nhiều hơn để bù vào. Ví dụ trước kia chạy 8 tiếng/ngày, bây giờ phải chạy 10 tiếng-12 tiếng/ngày để đảm bảo thu nhập", ông Q. chia sẻ.

Một người dân mang can đi mua xăng do lo sợ tiếp tục bị điều chỉnh giá. Ảnh Thiên Tuấn

Anh Đỗ Ngọc Mạnh (trú phường Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết, anh là người thường xuyên đặt xe để đi di chuyển và thuận tiện cho công việc của mình. Anh Mạnh mong muốn phí dịch vụ ổn định đi lại thuận tiện hơn. Cũng theo anh Manh, chi phí đặt xe ôm công nghệ tăng cao với trước kia nên tôi đành phải tự chạy xe. Thời buổi khó khăn cũng phải tính toán chi tiêu tiết kiệm hơn.

Trước việc các hãng xe công nghệ tăng giá cước, người dân phàn nàn việc tăng giá kiểu “nước nổi, bèo nổi” khiến người sử dụng dịch vụ phải trả giá cao hơn. Anh Mạc Minh Châu (ở Hà Nội) chia sẻ: “Trước kia tôi hay bắt xe grap từ Nhân Mỹ (phường Mỹ Đình) đến cơ quan đi làm với quãng đường 3 km thì phải trả có 17,000 đồng. Cũng quãng đường đấy giờ họ đã tăng giá lên 25.000 đồng, cứ tình hình này chắc tôi phải chuyển sang đi xe đạp cho thuận tiện”.

Tương tự chị Trần Thị Tuyết, một người dân sống tại phường Hai Bà Trưng (Hà Nội) cho rằng: Việc các hãng xe công nghệ tăng giá dịch vụ theo kiểu “té nước theo mưa”. “Tôi thường xuyên di chuyển và gọi đồ ăn trưa thông qua các ứng dụng Grap, Be giờ họ tăng giá thì người sử dụng dịch vụ như tôi phải trả mức giá cao, như vậy là quá thiệt thòi”.

Thắt chặt chi tiêu

Đợt điều chỉnh giá xăng dầu tăng cao không chỉ tác động trực tiếp đến những người lao động liên quan vận tải mà còn tác động lớn đến người tiêu dùng, trong bối cảnh làm ăn khó khăn.

Tại chợ Đại Thanh (Hà Nội) nhiều tiểu thương tại chợ dân sinh cũng không khỏi lo lắng. Chị Phạm Ngọc Tú, bán rau tại chợ cho biết: “Giá xăng tăng chi phí vận chuyển rau từ các vùng trồng về chợ cũng tăng theo. Trước đây mỗi chuyến hàng chỉ mất một khoản tiền nhỏ cho xe chở, giờ chủ xe báo giá cao hơn vì họ cũng phải bù tiền nhiên liệu. Trong khi đó giá bán rau ở chợ lại khó tăng nhiều vì sợ khách không mua. Thành ra lợi nhuận của người bán như chúng tôi bị giảm đi đáng kể".

Chị Phạm Ngọc Tú cho biết: “Giá xăng tăng chi phí vận chuyển rau từ các vùng trồng về chợ cũng tăng theo". Ảnh: Vân Nguyễn

Trên những con phố khi trời còn tờ mờ sáng, bà Đặng Thị Tân (SN 1979, trú tại xã Sơn Đồng, Hà Nội), một công nhân quét rác đã bắt đầu ca làm việc. Công việc của bà là quét dọn và gom rác dọc các tuyến đường 32 thuộc địa bàn phường Xuân Phương, Hà Nội. Chiếc xe đẩy rác nặng trĩu lăn chậm trên mặt đường.

Bà Tân cho biết, giá xăng tăng khiến chi phí sinh hoạt gia đình cũng tăng theo từ giá thực phẩm, vận chuyển cho tới các khoản chi tiêu khác. “Lương thì vẫn vậy, nên mình phải tiết kiệm hơn,” bà Tân vừa nói vừa quét rác trên đoạn đường mưa phùn.

Bà Đặng Thị Tân cho biết sẽ phải thắt chặt chi tiêu. Ảnh: Thiên Tuấn

Tại chợ Tân Kim (Hải Phòng), cảnh mua bán vẫn tấp nập nhưng eo sèo mặc cả hơn. Một phần vì tiểu thương buộc phải tăng giá nhẹ các mặt hàng rau, thịt, cá…do giá vận chuyển tăng, một phần do khách thắt chặt chi tiêu và cũng bất ngờ trước cảnh các mặt hàng tăng giá hơn so với ngày hôm trước.

Chị Đỗ Thị Huế (phường Tứ Minh, TP Hải Phòng) cho biết, bình thường chi phí tiêu dùng phục vụ sinh hoạt ăn uống cho gia đình cố định ở mức 300.000 đồng/bữa nhưng nay do mặt hàng tăng giá nhẹ nên buộc chị phải điều chỉnh mua ít đi để đảm bảo sinh hoạt gia đình.

Ở những góc phố đông đúc, những góc chợ ì xèo mặc cả hay trên những con đường lặng lẽ lúc bình minh, những người lao động như Mạnh, anh Thành, chị Tân vẫn phải miệt mài làm việc, thắt chặt lại chi tiêu. Xăng dầu tăng giá, bánh xe mưu sinh vẫn phải lăn, dù mỗi lít xăng ngày càng đắt đỏ. Hình ảnh những shipper tiếp tục chạy trên đường giữa dòng xe tấp nập với nặng trĩ suy tư là minh chứng cho tác động trực tiếp của giá xăng tăng đến người lao động.

Tự điều chỉnh để thích nghi

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương cho biết, việc điều chỉnh giá xăng dầu tăng cao là điều bất khả kháng do tác động của diễn biến phức tạp trên thế giới, đặc biệt là xung đột leo thang ở Trung Đông đang ảnh hưởng tới thị trường năng lượng.

TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương

Theo TS. Lê Đăng Doanh, giá xăng dầu được điều chỉnh tăng cao sẽ tác động trực tiếp đến nhóm ngành giao thông vận tải, làm tăng chi phí. Đòi hỏi phải điều chỉnh cơ cấu kinh tế để có thể thực hiện được tốt nhất mục tiêu tăng trưởng GDP. Trước giá xăng dầu tăng cao, việc có tăng trưởng được 10% hay không là vấn đề cần phải thảo luận và xem xét tiếp. Trước mắt, cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu trên toàn quốc để ổn định thị trường nội địa, phát hiện sớm những bất thường như găm hàng, tăng giá bất hợp lý, nguồn cung đứt quãng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu và bình ổn giá cả trong nước.

Đối với nhóm người lao động như xe ôm, shipper, tiểu thương hay người tiêu dùng bị tác động trực tiếp do giá xăng dầu tăng, họ sẽ buộc phải điều chỉnh lại cách làm việc bởi lượng khách hàng sẽ giảm và họ sẽ tăng đi xe buýt, xe điện, đồng thời cần thắt lại chi phí tiêu dùng để đảm bảo cân bằng với thu nhập.

Từ 15h chiều 5/3, Liên bộ Công Thương - Tài chính đã điều chỉnh tăng giá bán lẻ với các mặt hàng xăng. Cụ thể, giá xăng E5 RON92 tăng 1.926 đồng lên 21.449 đồng/lít còn xăng RON95-III tăng 2.189 đồng lên 22.340 đồng/lít. Bên cạnh đó, đa số mặt hàng dầu được chỉnh tăng giá. Cụ thể, giá dầu diesel tăng 3.758 đồng lên 23.037 đồng/lít, dầu hỏa tăng 7.132 đồng/lít lên 26.601 đồng/lít, dầu mazut tăng 1.807 đồng lên 17.496 đồng/kg.

Nhóm Phóng viên Xã hội - Bạn đọc