Giá xăng dầu chỉ được điều chỉnh ngay khi tăng trên 15%

Chỉ chưa đầy hai tuần sau khi Nghị quyết 36 (ngày 6.3.2026) đi vào hiệu lực, Chính phủ đã phải đưa ra những điều chỉnh cấp thiết thông qua Nghị quyết 55. Tại sao lại có sự thay đổi nhanh chóng đến vậy?

Câu trả lời nằm ở diễn biến khó lường của thị trường năng lượng quốc tế. Từ ngày 10.3 đến 19.3, áp lực lên giá xăng dầu trong nước là cực lớn. Số liệu cho thấy Quỹ BOG đã phải "gồng mình" chi ở mức kỷ lục: 5.000 đồng/lít dầu diesel và 4.000 đồng/lít/kg cho các mặt hàng xăng, dầu hỏa, mazut.

Hệ quả tất yếu là quy mô Quỹ BOG sụt giảm chóng mặt, từ 5.600 tỉ đồng xuống chỉ còn khoảng 2.600 tỉ đồng chỉ trong vòng chưa đầy 10 ngày. Nếu tiếp tục duy trì cơ chế cũ, Quỹ BOG đứng trước nguy cơ âm vốn, mất đi công cụ điều tiết quan trọng nhất của Nhà nước.

Nghị quyết 55 thiết lập một "ngưỡng an toàn" mới cho việc điều chỉnh giá ngoài kỳ điều hành định kỳ (Thứ Năm hàng tuần).

Trước đây, theo quy định tại Nghị quyết 36, khi giá cơ sở tăng trên 7%, cơ quan quản lý đã phải xem xét điều chỉnh. Tuy nhiên, Nghị quyết 55 đã nâng ngưỡng này lên 15%.

Việc nới rộng biên độ giúp giảm tần suất điều chỉnh giá đột ngột, tránh gây sốc cho tâm lý thị trường và các chỉ số CPI.

Nếu trong ngày, giá cơ sở của một mặt hàng xăng dầu phổ biến tăng từ 15% trở lên so với kỳ liền kề, Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính sẽ điều chỉnh ngay sau đó 1 ngày.

Đây là điểm mới đáng chú ý nhằm đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng. Khi giá cơ sở giảm từ 10% trở lên, giá bán lẻ cũng sẽ được điều chỉnh giảm ngay lập tức, không nhất thiết phải chờ đến ngày Thứ Năm định kỳ.

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, con số 15% là một "điểm cân bằng" tính toán kỹ lưỡng. Nếu ngưỡng quá thấp (như 7%), ngân sách và Quỹ BOG sẽ luôn ở trong tình trạng báo động đỏ khi thị trường quốc tế biến động. Nếu ngưỡng quá cao, doanh nghiệp đầu mối sẽ chịu lỗ nặng vì giá nhập khẩu tăng mà giá bán lẻ chưa được điều chỉnh kịp thời.

Việc xác định giá thế giới cũng được chuẩn hóa: Tính bình quân theo số ngày có giá giữa hai kỳ công bố. Cách tính này loại bỏ các yếu tố nhiễu từ những đợt đầu cơ ngắn hạn trên sàn giao dịch quốc tế, phản ánh sát thực tế chi phí nhập khẩu của doanh nghiệp.

Với số dư còn lại 2.600 tỉ đồng, dư địa để can thiệp bằng Quỹ BOG không còn nhiều. Nghị quyết 55 thực chất là một cách để "tiết kiệm" quỹ.

Khi giá tăng dưới 15%, thị trường vẫn vận hành theo kỳ Thứ Năm, Quỹ BOG có thể được sử dụng để bù đắp phần tăng.

Khi giá tăng vượt 15%, việc cho phép điều chỉnh giá bán lẻ ngay lập tức giúp giảm tải cho Quỹ BOG, chuyển bớt áp lực chi phí sang cơ chế giá thị trường.

Đối với doanh nghiệp xăng dầu: Nghị quyết 55 mang lại sự minh bạch. Việc biết rõ ngưỡng 15% giúp các đơn vị đầu mối chủ động hơn trong kế hoạch nhập hàng và dự trữ, giảm bớt rủi ro về độ trễ của chính sách.

Đối với người tiêu dùng: Mặc dù ngưỡng tăng 15% có vẻ cao, nhưng nó đi kèm với cam kết giảm giá ngay khi thị trường thế giới hạ nhiệt (ngưỡng 10%). Điều này đảm bảo giá xăng dầu trong nước có sự liên thông mật thiết hơn với giá thế giới.

Tuyết Nhung