Chiến sự Trung Đông đe dọa kinh tế thế giới

Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vừa cảnh báo chiến sự Trung Đông có thể đè nặng lên thương mại toàn cầu vốn đang suy yếu, từ đó làm dấy lên rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu và gây áp lực chi phí lên người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp. Theo WTO, nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu chỉ tăng 1,4% trong năm nay, giảm so với mức 4,6% của năm 2025. Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala hôm 19-3 lên tiếng kêu gọi các quốc gia nỗ lực duy trì chuỗi cung ứng mở.

Cùng ngày, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nhận định rằng việc giá năng lượng tăng cao có thể đẩy lạm phát toàn cầu lên cao hơn và gây sức ép lên sản lượng kinh tế. Người phát ngôn IMF Julie Kozack cho biết các dữ liệu trước đó cho thấy nếu giá dầu tăng 10% và duy trì đến hết năm, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm khoảng 0,4 điểm %, trong khi sản lượng kinh tế toàn cầu có thể giảm từ 0,1% đến 0,2%. Cũng theo bà Kozack, những tác động lan rộng đối với nền kinh tế sẽ phụ thuộc phần lớn vào việc cuộc chiến kéo dài bao lâu và mức độ căng thẳng đến đâu.

Một đầu bếp tại một quán ăn ở TP Mumbai - Ấn Độ nấu ăn trên bếp than sau khi xảy ra tình trạng thiếu khí hóa lỏng (LPG) hôm 11-3. Ảnh: AP

Trước mắt, Ủy ban Kinh tế Xã hội khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Liên hợp quốc (ESCAP) nhận định tác động lan tỏa từ chiến sự đang vượt ra ngoài vùng Vịnh, gây xáo trộn nguồn cung nhiên liệu, tuyến hàng hải và chuỗi cung ứng trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Một số nền kinh tế dễ tổn thương nhất đã bắt đầu chịu sức ép, thể hiện qua giá cả leo thang, những rủi ro đối với việc làm, an ninh lương thực, kiều hối... Chuyên gia Hamza Ali Malik của ESCAP nói với trang UN News hôm 19-3 rằng tác động kinh tế thấy ngay là sự gia tăng đáng kể của chi phí vận tải, giá dầu, khí đốt và phân bón.

Trước những cảnh báo như thế, lãnh đạo các nước Anh, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan, Nhật Bản hôm 19-3 ra tuyên bố chung, theo đó cho biết sẽ hành động để ổn định thị trường năng lượng và tham gia các nỗ lực "phù hợp" nhằm mở lại điểm nghẽn năng lượng tại vùng Vịnh. Tuyên bố này được đưa ra giữa lúc các nước đang tìm cách giảm bớt tác động từ nguy cơ thiếu hụt năng lượng sau khi Qatar cho biết cuộc tấn công nhằm vào Khu Công nghiệp Ras Laffan đã làm giảm 17% công suất xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của nước này. Qatar ước tính họ bị thất thu khoảng 20 tỉ USD mỗi năm và có thể mất tới 5 năm để khắc phục thiệt hại.

Cũng trong bước đi nhằm áp lực giá, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 19-3 cho biết Washington có thể sớm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với khoảng 140 triệu thùng dầu Iran đang nằm trên các tàu, qua đó đưa nguồn cung này trở lại thị trường toàn cầu. Trả lời phỏng vấn kênh Fox Business Network, ông Scott Bessent cho rằng động thái này có thể giúp kìm đà tăng giá dầu trong khoảng 10 - 14 ngày tới.

Xuân Mai