Gia Lai tổ chức Năm lượng tử 2026, mở hướng phát triển công nghệ cao

Theo kế hoạch tổ chức Năm lượng tử năm 2026 do UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành, chương trình được xây dựng theo hướng kết nối nghiên cứu khoa học cơ bản, phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và truyền thông khoa học. Đây là một trong những hoạt động cụ thể hóa chủ trương thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh.

Năm lượng tử Gia Lai 2026 không chỉ là chuỗi sự kiện khoa học, mà còn là nỗ lực hình thành mạng lưới và hệ sinh thái lượng tử tại địa phương.

Theo kế hoạch, Năm lượng tử Gia Lai 2026 không chỉ là chuỗi sự kiện khoa học, mà còn là nỗ lực hình thành mạng lưới và hệ sinh thái lượng tử tại địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu thu hút nguồn lực trong và ngoài nước, kết nối hợp tác khu vực và quốc tế, từng bước xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, đồng thời đưa tri thức lượng tử đến gần hơn với học sinh, sinh viên, doanh nghiệp và cộng đồng.

Chương trình được triển khai theo 4 hợp phần chính gồm: khoa học, công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và giáo dục đào tạo. Trong đó, hợp phần khoa học lấy Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) cùng Viện Nghiên cứu Khoa học và Giáo dục liên ngành (IFIRSE) làm hạt nhân, tập trung duy trì các hội nghị, hội thảo, trường học chuyên đề quốc tế về vật lý lượng tử. Mục tiêu là xây dựng nền tảng học thuật vững chắc, phát triển nhóm nghiên cứu vật lý lượng tử, kết nối các nhà khoa học trẻ Việt Nam với mạng lưới chuyên gia quốc tế.

Một số hoạt động đã được tổ chức trong tháng 4 và tháng 6/2026, gồm hội thảo Quang tử ASEAN mở rộng và hội thảo quốc tế về những tiến bộ gần đây trong nghiên cứu hệ electron tương quan mạnh.

Trong thời gian tới, Gia Lai dự kiến tổ chức triển khai Trường học nâng cao lần thứ hai về vật chất lượng tử tô-pô; Hội nghị kỷ niệm 20 năm ngưng tụ Bose-Einstein của polariton (hạt giả) nhằm tôn vinh Giáo sư Lê Sĩ Đảng; cùng hội nghị bàn tròn về phát triển kinh tế sáng tạo với chủ đề gắn với công nghệ lượng tử, siêu dẫn và bán dẫn.

Ở hợp phần công nghệ, điểm nhấn là cuộc thi Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội - Quantathon Gia Lai 2026, dự kiến diễn ra từ ngày 24 đến 28/7. Cuộc thi hướng tới ứng dụng điện toán lượng tử, trí tuệ nhân tạo và học máy để giải quyết các bài toán thực tiễn như nông nghiệp thông minh, logistics, dự báo thiên tai, phát triển bền vững và an ninh hậu lượng tử.

Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý khi công nghệ lượng tử không chỉ được đặt trong không gian nghiên cứu, mà được định vị như công cụ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Thông qua Quantathon, Gia Lai kỳ vọng phát hiện các ý tưởng, nhóm tài năng và mô hình có khả năng ứng dụng, từ đó hỗ trợ phát triển thành sản phẩm, dịch vụ số hoặc giải pháp phân tích dữ liệu phục vụ nhu cầu thực tế của địa phương.

Cùng với Quantathon, tỉnh dự kiến tổ chức Hội nghị quốc tế về lượng tử và bán dẫn cho công chúng với quy mô khoảng 1.000 đại biểu; Triển lãm công nghệ lượng tử, bán dẫn và siêu dẫn với khoảng 30 gian hàng, khoảng 1.000 lượt khách tham quan; cuộc gặp gỡ điều phối viên lượng tử Đông Nam Á mở rộng. Chuỗi hoạt động này được kỳ vọng tạo không gian kết nối giữa nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ, nhà đầu tư, học sinh, sinh viên và cộng đồng đổi mới sáng tạo.

Hợp phần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được thiết kế theo hướng hỗ trợ hình thành hệ sinh thái startup công nghệ lượng tử tại Gia Lai. Các đội đạt giải tại Quantathon sẽ được xem xét hỗ trợ phát triển tiếp theo. Những mô hình có tiềm năng ứng dụng, dù chưa đạt giải, vẫn có thể được đưa vào danh mục ươm tạo nếu có giá trị đối với địa phương hoặc khả năng phát triển thành sản phẩm được doanh nghiệp quan tâm.

Các nhà khoa học trong nước và quốc tế tham dự hội thảo Quang tử ASEAN mở rộng tại Trung tâm ICISE hồi tháng 4/2026.

Trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 12, các nhóm có tiềm năng kỹ thuật và thương mại sẽ được tư vấn chuyên môn, cố vấn kinh doanh, hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm khả dụng tối thiểu, kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và các chương trình đổi mới sáng tạo. Đây là bước đi quan trọng nhằm tránh tình trạng sự kiện kết thúc nhưng ý tưởng không được tiếp tục nuôi dưỡng.

Ở hợp phần giáo dục đào tạo, Gia Lai dự kiến khởi động Trung tâm Tính toán lượng tử và Khu triển lãm Công nghệ tại Trường Đại học Quang Trung trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 12/2026. Tỉnh cũng sẽ xây dựng các bài giảng đại chúng, bài giảng phổ biến khoa học lượng tử dành cho học sinh trung học phổ thông chuyên, từng bước thử nghiệm, chuẩn hóa nội dung để có thể nhân rộng.

Viên Hữu