Gia Lai chạy đua với thời gian tìm lại tên cho các anh hùng liệt sĩ

Lần theo từng dấu tích

Giữa cái nắng tháng Bảy, Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ Thắng (xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai) vẫn lặng im trong màu xanh của những hàng cây. Chỉ khác, sự tĩnh lặng ấy được thay bằng tiếng cuốc, tiếng xẻng khe khẽ của những người đang cẩn trọng bóc từng lớp đất để tìm kiếm những mẫu hài cốt còn đủ điều kiện phục vụ giám định ADN.

Từng mẫu ADN được lấy cẩn trọng, mỗi mẫu ADN là thêm một tia hy vọng tìm lại tên cho các anh hùng liệt sĩ.

Thiếu tá Trần Hoàng Nam, thành viên Đội K52, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai, cùng đồng đội gần như không rời mắt khỏi từng phần mộ. Mỗi thao tác đều được thực hiện chậm rãi, tỉ mỉ. Với họ, dưới từng lớp đất không chỉ là những dấu tích của thời gian mà còn là cơ hội để một người lính đã nằm lại sau chiến tranh được gọi đúng tên mình.

“Điều khó nhất là nhiều phần mộ đã được tôn tạo qua nhiều lần, hài cốt phân hủy mạnh hoặc vị trí chôn cất thay đổi theo thời gian. Vì vậy, mỗi lần khai quật đều phải đối chiếu rất kỹ hiện trạng, mở rộng phạm vi tìm kiếm nếu cần để không bỏ sót bất cứ dấu tích nào”, Thiếu tá Trần Hoàng Nam chia sẻ.

Mỗi thao tác đều được thực hiện chậm rãi, tỉ mỉ.

Đã nhiều năm tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, nhưng với người lính Đội K52, mỗi phần mộ được mở ra vẫn mang theo một cảm xúc rất đặc biệt.

“Chúng tôi luôn xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với những người đã hy sinh. Chỉ cần tìm được một mẫu ADN đạt yêu cầu, biết đâu sẽ giúp một gia đình sau hàng chục năm mong ngóng tìm lại được người thân”, Thiếu tá Trần Hoàng Nam nói.

Những mẫu hài cốt sau khi thu thập được chuyển ngay đến khu vực xử lý, nơi đội ngũ y tế tiếp nhận, phân loại, đánh mã số và niêm phong theo đúng quy trình chuyên môn trước khi chuyển đến cơ quan giám định.

Tương tự, những ngày này, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ (xã Đức Cơ, tỉnh Gia Lai), các tổ công tác cũng đang làm việc khẩn trương dưới cái nắng gay gắt của Tây Nguyên.

Trong bộ đồ bảo hộ kín mít, bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng khoa Kiểm soát bệnh tật HIV, Trung tâm Y tế xã Đức Cơ cẩn thận thực hiện lấy mẫu ADN liệt sĩ. Đây là lần đầu tiên chị tham gia nhiệm vụ đặc biệt này.

Những ngày này, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ (xã Đức Cơ, tỉnh Gia Lai), các tổ công tác cũng đang làm việc khẩn trương dưới cái nắng gay gắt của Tây Nguyên.

Theo chị Hà, quá trình lấy mẫu đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Chỉ một sai sót nhỏ trong thao tác cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả giám định sau này. “Công việc chủ yếu diễn ra ngoài trời nên khá vất vả. Có những ngày làm việc liên tục từ sáng đến chiều dưới nắng nóng, nhưng ai cũng cố gắng bởi phía sau mỗi mẫu ADN là hy vọng của một gia đình đã chờ đợi rất lâu”, bác sĩ Thu Hà chia sẻ.

Để phục vụ chiến dịch, chính quyền địa phương đã chuẩn bị đầy đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất và hậu cần. Ông Trịnh Quốc Thọ, Phó Chủ tịch UBND xã Đức Cơ cho biết, địa phương đã hoàn thành rà soát hồ sơ đối với 1.556 phần mộ cần lấy mẫu, đồng thời bố trí nhà bạt, điện, nước và huy động lực lượng hỗ trợ các tổ công tác.

“Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt nên địa phương tập trung mọi điều kiện tốt nhất để các lực lượng thực hiện nhiệm vụ. Đến nay, hơn 300 mẫu đã được lấy theo đúng quy trình, tiến độ cơ bản đáp ứng yêu cầu đề ra”, ông Thọ cho biết.

Gia Lai đang chạy đua với Chiến dịch 500 ngày đêm thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Không chỉ tại Đức Cơ và Mỹ Thắng, việc lấy mẫu ADN đang được triển khai đồng thời tại nhiều nghĩa trang trên địa bàn tỉnh, tạo nên khí thế khẩn trương của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Mỗi mẫu ADN là một niềm hy vọng

Theo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai, toàn tỉnh hiện có hơn 54.000 liệt sĩ, trong đó hơn 31.000 hài cốt đã được quy tập, gần 24.000 liệt sĩ vẫn chưa được tìm thấy. Đặc biệt, trên địa bàn có gần 12.000 phần mộ chưa xác định được thông tin tại 119 nghĩa trang, cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN.

Trên địa bàn tỉnh Gia Lai có gần 12.000 phần mộ chưa xác định được thông tin tại 119 nghĩa trang, cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN.

Khối lượng công việc rất lớn trong khi thời gian thực hiện chiến dịch không còn nhiều. Sau nhiều thập kỷ, nhiều hài cốt đã phân hủy mạnh, khả năng lưu giữ ADN thấp; nhiều nghĩa trang được tôn tạo nhiều lần khiến việc xác định vị trí hài cốt gặp không ít khó khăn.

Đại tá Phạm Văn Đạt, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai cho biết, dù nhiệm vụ hoàn toàn mới với nhiều yêu cầu kỹ thuật đặc thù, nhưng các lực lượng đều xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng.

"Nhiệm vụ này là nhiệm vụ chưa có tiền lệ, nhiệm vụ rất mới, rất đặc thù, rất khó khăn nhưng chúng tôi coi đây là mệnh lệnh từ trái tim. Cán bộ, chiến sĩ, nhân viên y tế và các lực lượng tham gia đều làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, quyết tâm không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào có thể giúp xác định danh tính các liệt sĩ”, Đại tá Phạm Văn Đạt nói.

Đến ngày 1/7, toàn tỉnh đã khai quật hơn 1.000 phần mộ, thu được 585 mẫu đủ điều kiện giám định ADN và 456 mẫu chưa đủ điều kiện. Bốn nghĩa trang gồm Vĩnh Quang, Bình Tân, Chư Prông và Vĩnh Hảo đã hoàn thành việc lấy mẫu; các nghĩa trang còn lại đang tiếp tục được đẩy nhanh tiến độ.

Mỗi mẫu ADN sau khi được phân tích sẽ được bổ sung vào hệ thống dữ liệu để đối chiếu với ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ. Khi dữ liệu từng bước được hoàn thiện và kết nối, cơ hội xác định danh tính các liệt sĩ sẽ ngày càng rộng mở, giúp nhiều gia đình có thêm hy vọng tìm lại người thân sau nhiều năm mong ngóng.

Gia Lai truy điệu, an táng 18 hài cốt liệt sĩ hy sinh trên đất bạn Campuchia.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh (Ban Chỉ đạo 515 tỉnh) yêu cầu các thành viên Ban Chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân trên địa bàn, quyết tâm thực hiện thắng lợi Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trước đó, chiều 7/7, Đội K52, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai vừa quy tập được 1 hài cốt liệt sĩ tại khu vực rẫy cà phê của một gia đình ở làng Yăng, xã Ia Phí, tỉnh Gia Lai. Các di vật được tìm thấy gồm bình tông, bát sắt B52, dây thắt lưng, sổ tay, dao găm, mảnh tăng, mảnh nhựa vành cố định mũ cối, hộp nhôm, lọ thuốc cùng một số hiện vật khác. Lực lượng chức năng cũng thu thập 3 chiếc răng để phục vụ công tác giám định ADN theo quy định.Hiện hài cốt liệt sĩ đã được đưa về Ban Chỉ huy Quân sự xã Ia Phí để bảo quản và hoàn thiện các thủ tục theo quy định. Trong những ngày tới, Đội K52 sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực vừa phát hiện.

Hiền Mai