Giá cước tàu chở dầu bùng nổ giữa làn sóng trừng phạt và bất ổn địa chính trị

Ảnh minh họa: oilprice.com

Theo trang oilprice.com, cuối năm 2025, thị trường siêu tàu chở dầu toàn cầu bị thắt chặt khi nguồn cung dầu thô từ tổ chức OPEC+ và châu Mỹ tăng lên, còn các tàu phải thực hiện những chuyến đi ngày càng dài. Mức độ thắt chặt lớn đến mức một số tàu chở dầu thô cỡ rất lớn mới đóng (VLCC) đã thực hiện chuyến hải trình đầu tiên trong tình trạng rỗng, từ các xưởng đóng tàu ở châu Á tới nhận hàng tại các quốc gia sản xuất ở Trung Đông, châu Mỹ và châu Phi, thay vì chở các sản phẩm nhiên liệu sản xuất tại châu Á trong chuyến đi đầu tiên.

Thông thường, các siêu tàu chở dầu sẽ chở xăng trong những chuyến đi đầu tiên này, nhưng tình trạng thiếu tàu trên thị trường dường như đã khiến các chủ tàu bỏ qua khâu xếp hàng hóa và nhanh chóng đưa tàu đi nhận dầu thô khi giá thuê tàu theo ngày tăng vọt.

Giá thuê tàu vận chuyển hàng hóa tăng mạnh trong năm 2025, trong đó giá cước tàu chở dầu tăng tới 467%. Giá tăng khi các nhà vận chuyển đối mặt với chuỗi gián đoạn tuyến đường và các lệnh trừng phạt trong bối cảnh nguồn cung hàng hóa gia tăng.

Giá cước đạt mức cao nhất trong nhiều năm vào năm 2025 và tiếp tục tăng trong năm nay.

Các nhà môi giới tàu biển và giới phân tích dự báo giá cước vận tải dầu sẽ duy trì ở mức cao trong năm nay khi các diễn biến địa chính trị mới đang làm đảo lộn các nguồn dầu thô và thị trường tàu chở dầu.

Bất chấp giai đoạn nhu cầu hàng hóa thường yếu hơn vào cuối mỗi năm, những tuần cuối năm 2025 không có dấu hiệu nào cho thấy giá cước tàu vận chuyển dầu thô giảm.

Giá cước siêu tàu chở dầu trên tuyến Trung Đông - Trung Quốc đã lên mức cao nhất trong 5 năm, khi các nhà giao dịch tìm kiếm nguồn thay thế dầu thô của Nga sau khi Mỹ trừng phạt các nhà sản xuất và xuất khẩu dầu lớn nhất của Nga là Rosneft và Lukoil. Giá cước đối với các tàu cỡ nhỏ hơn cũng tăng vọt khi các nhà giao dịch huy động mọi tàu sẵn có để vận chuyển dầu thô.

Trong năm nay, giá cước tiếp tục tăng khi các lệnh trừng phạt Nga và Venezuela làm gia tăng lượng dầu được lưu trữ trên các tàu chở dầu lênh đênh trên biển.

Ngoài ra, các quy định mới về đặt hàng dầu đối với Venezuela do chính quyền của Tổng thống Donald Trump áp đặt đã thúc đẩy các nhà giao dịch hàng hóa hàng đầu thế giới thuê thêm các tàu chính thống để vận chuyển, bán dầu thô của Venezuela tới các nhà máy lọc dầu của Mỹ tại Bờ Vịnh hoặc tới châu Âu và châu Á.

Trong nửa cuối năm 2025, Chỉ số Baltic Dirty Tanker (thước đo giá cước vận tải trên một số tuyến dầu thô chủ chốt toàn cầu) đã tăng khoảng 30%. Chưa đầy một tháng bước sang năm 2026, chỉ số này tiếp tục tăng thêm khoảng 30%.

Khi hai trong số những nhà giao dịch hàng hóa lớn nhất thế giới là Vitol và Trafigura được Mỹ cho phép quay trở lại giao dịch dầu của Venezuela, thị trường sẽ cần thêm nhiều tàu chở dầu để vận chuyển dầu thô ra khỏi Venezuela - quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.

Một tuần sau khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị Mỹ bắt giữ, hoạt động thương mại dầu của Venezuela đã chuyển từ các chuyến vận chuyển bất hợp pháp tới Trung Quốc sang các nhà máy lọc dầu của Mỹ tại Bờ Vịnh. Thay vì được chuyển bằng tàu bí mật, dầu được chuyển bằng các tàu chính thống do các nhà giao dịch được chính quyền của Tổng thống Donald Trump cho phép thuê.

Vitol và Trafigura cũng đã bắt đầu chào bán dầu thô của Venezuela cho các nhà máy lọc dầu ở Trung Quốc và Ấn Độ với kỳ hạn giao hàng vào tháng 3. Điều này sẽ giữ chân thêm nhiều tàu trên các tuyến đường dài hơn.

Fitch Ratings cho biết trong một báo cáo tuần trước: “Khả năng chuyển hướng xuất khẩu dầu thô của Venezuela có thể đẩy giá cước tàu chở dầu vốn đã cao tăng thêm trong ngắn hạn đến trung hạn, do dịch chuyển từ các tàu bí mật sang đội tàu chính thống”.

Fitch Ratings nói thêm: “Biến động gắn với các điểm nóng địa chính trị, bao gồm tại Venezuela và Iran, nhiều khả năng sẽ khiến các bên mua dầu đa dạng hóa nguồn cung, qua đó tiếp tục hỗ trợ quãng đường vận chuyển tính theo tấn-hải lý và thu nhập của các chủ tàu cũng như đơn vị khai thác tàu chở dầu”.

Theo Sở Giao dịch Baltic, thị trường siêu tàu chở dầu, cụ thể là các tàu chở dầu thô cỡ rất lớn vẫn duy trì vững trong tuần trước, dù có suy yếu nhẹ so với tuần liền trước đó.

Theo Sở Giao dịch Baltic, giá thuê theo ngày một siêu tàu chở dầu vẫn ở trên mức 100.000 USD, đạt 112.394 USD đối với tàu VLCC chuẩn Baltic.

Việc quay trở lại kênh đào Suez có khả năng cắt giảm mạnh mức giá cước tàu chở dầu cao hiện nay, nhưng nối lại các chuyến vận chuyển dầu trên tuyến ngắn nhất từ châu Âu sang châu Á này vẫn còn là triển vọng xa vời.

Tập đoàn vận tải container Maersk đã thận trọng quay trở lại khi cho tàu chạy trên tuyến xuyên Suez, kết nối Trung Đông và Ấn Độ với Bờ Đông của Mỹ.

Đầu tháng này, Maersk cho biết sẽ tiếp tục theo dõi rất sát tình hình an ninh tại khu vực Trung Đông, nói rằng mọi thay đổi đối với dịch vụ MECL (dịch vụ container kết nối Trung Đông với châu Á) sẽ vẫn phụ thuộc vào ổn định tại khu vực Biển Đỏ và xung đột không leo thang trong khu vực.

Các doanh nghiệp vận chuyển dầu bằng tàu chở dầu vẫn chưa bắt đầu sử dụng tuyến kênh đào Suez trong bối cảnh những lo ngại an ninh kéo dài, tình trạng bất ổn ở Iran và những cảnh báo mới nhất giữa Mỹ và Iran.

Khi đề cập đến tuyến Suez, Fitch Ratings cho biết: “Phần lớn các hãng khai thác tàu container đã ngừng quá cảnh đang tỏ ra thận trọng và chỉ quay trở lại một cách dần dần”.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc