Ghép tủy giành sự sống cho bệnh nhân u lympho từng 'trắng' miễn dịch

SKĐS - Hành trình 20 ngày đêm sinh tử trong phòng vô trùng và sự hy sinh thầm lặng của đội ngũ y bác sĩ đã thắp lên "phép màu" cho nữ bệnh nhân mang khối u hiếm.

Sau nhiều tháng điều trị hóa chất liều cao, nhiều lần rơi vào tình trạng suy tủy gần như "trắng" hệ miễn dịch, nữ bệnh nhân 37 tuổi mắc u lympho không Hodgkin tế bào B thần kinh trung ương đã được ghép tế bào gốc tự thân thành công tại Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an).

PGS.TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8 đánh giá, đây không chỉ là dấu mốc chuyên môn quan trọng của bệnh viện trong lĩnh vực huyết học – ung thư mà còn mở ra tiền đề để triển khai các kỹ thuật điều trị tiên tiến hơn như liệu pháp tế bào CAR-T trong tương lai.

PGS.TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8 và PGS.TS. Vũ Đức Bình, Phó Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương cùng các y bác sĩ chúc mừng bệnh nhân H. khỏe mạnh ra viện.

Bệnh nhân N.T.T.H. (SN 1989, ở Hà Đông, Hà Nội) đến Bệnh viện 19-8 từ tháng 5/2025 trong tình trạng bệnh đã ở giai đoạn muộn. Trước đó, bệnh nhân có biểu hiện đau đầu kéo dài, đi khám phát hiện khối u não phải phẫu thuật khẩn cấp.

Theo BSCKII Lê Thị Thùy Dương, Trung tâm Huyết học – Truyền máu, Bệnh viện 19-8, đây là trường hợp u lympho không Hodgkin tế bào B thần kinh trung ương – một thể bệnh hiếm và tiên lượng nặng.

"Bệnh nhân đến với chúng tôi trong tình trạng đã có tổn thương thần kinh trung ương. Sau phẫu thuật tại một cơ sở y tế, khối u vẫn còn sót lại, chỉ lấy được khoảng 60-70%, phần còn lại kích thước khoảng 8x10 mm", BS Dương cho biết.

Khác với nhiều trường hợp u lympho xuất hiện ở hạch, bệnh nhân này chỉ có tổn thương tại hệ thần kinh trung ương, không có hạch hay tổn thương ở cơ quan khác. Đây là nhóm bệnh có nguy cơ tái phát cao, diễn tiến nhanh và tiên lượng thường nặng hơn nhiều dạng u lympho khác, khiến việc điều trị trở nên đặc biệt phức tạp, đầy thách thức.

Những ngày "trắng" miễn dịch

Sau những cuộc hội chẩn chuyên môn căng thẳng, các bác sĩ quyết định điều trị cho bệnh nhân bằng phác đồ hóa chất liều rất cao với Methotrexate liều 8g/m2 da. Ngay trong đợt đầu tiên, bệnh nhân đã xuất hiện hàng loạt biến chứng nguy hiểm như suy thận cấp, suy giảm miễn dịch toàn bộ, nấm họng, loét miệng nặng.

Suốt quá trình điều trị, bệnh nhân gần như phải từ bỏ hoàn toàn sinh hoạt bình thường. Từ người rất thích ăn uống, bệnh nhân có thời điểm loét toàn bộ khoang miệng, đau đến mức phải dùng Morphine để giảm đau và vệ sinh răng miệng. Trong nhiều ngày liên tiếp, bệnh nhân chỉ có thể ăn cháo và uống sữa.

Tuy nhiên, điều khiến đội ngũ điều trị ấn tượng và xúc động nhất chính là nghị lực của người bệnh. "Dù rất đau đớn và mệt mỏi nhưng bệnh nhân luôn hợp tác, kiên trì và rất tin tưởng vào bác sĩ để tiếp tục vượt qua các đợt điều trị", BS Dương chia sẻ.

Bệnh nhân trong quá trình điều trị ghép tủy.

Sau 3 đợt hóa chất, khối u 8x10 mm đã biến mất hoàn toàn. Song, theo các bác sĩ, với u lympho thần kinh trung ương, việc khối u biến mất chưa đồng nghĩa với việc bệnh nhân đã an toàn. "Ghép tủy được chỉ định nhằm duy trì lui bệnh, giảm tối đa nguy cơ tái phát. Với tổn thương thần kinh trung ương, nếu tái phát thì tiên lượng sẽ rất nặng", BS Dương giải thích.

Bệnh nhân tiếp tục kiên cường trải qua thêm 4 đợt hóa chất liều cao trước khi bước vào quá trình ghép tế bào gốc tự thân.

BS. Dương cho biết, quy trình ghép được triển khai qua 3 giai đoạn gồm huy động tế bào gốc, điều kiện hóa bằng hóa chất liều cực cao và truyền lại tế bào gốc tự thân. Trong giai đoạn huy động tế bào gốc, bệnh nhân được kích thích tăng sinh tế bào sau khi bạch cầu giảm về mức thấp nhất. Các bác sĩ đã thành công thu được 10,5 x 10^6 tế bào gốc – mức huy động thuận lợi cho quá trình ghép tự thân.

Tuy nhiên, thử thách lớn nhất lại nằm ở giai đoạn điều kiện hóa trước ghép. "Liều hóa chất ở giai đoạn ghép còn cao hơn nhiều lần trước đó. Có thời điểm bạch cầu của bệnh nhân gần như bằng 0, tức là không còn bất kỳ một hàng rào miễn dịch nào bảo vệ cơ thể", BS Dương cho biết.

Khi hệ miễn dịch bị "xóa trắng", người bệnh đứng trước nguy cơ nhiễm trùng nặng, suy đa cơ quan và xấu đi rất nhanh. Vì vậy, bệnh nhân phải được điều trị trong môi trường vô trùng nghiêm ngặt với sự phối hợp liên tục, nhịp nhàng của nhiều chuyên khoa từ hồi sức tích cực, chống nhiễm khuẩn, dinh dưỡng đến chăm sóc toàn diện.

Theo các bác sĩ, trong giai đoạn suy tủy sau ghép, chỉ một tác nhân nhiễm khuẩn nhỏ cũng có thể đe dọa tính mạng người bệnh, do đó mọi quy trình chăm sóc đều được kiểm soát chặt chẽ, giám sát gần như từng giờ, đòi hỏi sự tận tâm và cẩn trọng tuyệt đối của các y bác sĩ.

Sau hơn 20 ngày điều trị tích cực và chiến đấu không ngừng nghỉ, bệnh nhân đã phục hồi tốt và được xuất viện trong niềm vui vỡ òa của cả gia đình và ê-kíp y bác sĩ. Tổng chi phí điều trị của bệnh nhân khoảng 800 triệu đồng, trong đó riêng giai đoạn ghép khoảng 500 triệu đồng. Một phần thuốc hóa chất ngoài danh mục phải do người bệnh tự chi trả, còn lại đã được bảo hiểm y tế hỗ trợ chia sẻ gánh nặng.

Theo BSCKI Phạm Thị Việt Anh, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Huyết học – Truyền máu, Bệnh viện 19-8 là đơn vị đi đầu trong hệ thống y tế Công an nhân dân triển khai kỹ thuật ghép tế bào gốc tự thân điều trị bệnh lý huyết học.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên bệnh viện ghép tế bào gốc thành công cho một bệnh nhân ngoài lực lượng công an. "Điều đó cho thấy các kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ cao của bệnh viện không chỉ phục vụ cán bộ chiến sĩ mà đang từng bước mở rộng phục vụ người dân", BS Việt Anh nhấn mạnh.

Theo BS Việt Anh, dù bệnh viện đã triển khai kỹ thuật ghép tế bào gốc nhiều năm, nhưng đây là lần đầu tiên thực hiện thành công ghép cho bệnh nhân u lympho. Thành công này đánh dấu bước tiến mới trong năng lực điều trị các bệnh lý huyết học ác tính của bệnh viện.

"Đây cũng là tiền đề quan trọng để tiếp tục phát triển các kỹ thuật ghép chuyên sâu, góp phần giảm gánh nặng chuyển tuyến và mang lại thêm cơ hội sống, nối dài những nụ cười cho người bệnh", BS Việt Anh nói.

Bệnh nhân xúc động nói lời cảm ơn các y bác sĩ Bệnh viện 19-8.

Dương Hải