Gặp gỡ và chia sẻ về Phật giáo Việt Nam và Thái Lan tại chùa Quán Sứ

Từ câu chuyện những thương có nhân duyên với Phật pháp thời đức Phật đến hành trình chuyển hướng cuộc đời của một doanh nhân Thái Lan xuất gia tu học, buổi gặp gỡ, giao lưu Phật giáo Việt Nam - Thái Lan sáng ngày 20/10 tại chùa Quán Sứ - Hà Nội gợi mở những suy ngẫm về giá trị của sự tỉnh thức, bình an nội tâm và tinh thần hợp tác hoằng pháp trong thời đại toàn cầu hóa.

Từ câu chuyện doanh nhân thời đức Phật đến hành trình tìm kiếm an lạc

Tại buổi gặp gỡ, giao lưu giữa phái đoàn Phật giáo Thái Lan và đại diện Việt Nam, cư sĩ Giới Minh - Trưởng Ban Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Phật học đã chia sẻ ngắn về câu chuyện những thương nhân có nhân duyên với đức Phật và giáo pháp trong buổi đầu lịch sử Phật giáo.

Cư sĩ Giới Minh phát biểu chào mừng

Qua câu chuyện được nhắc lại, mối liên hệ giữa giới thương nhân và Phật pháp không chỉ gắn với việc cúng dường, hộ trì Tam bảo, mà còn gợi mở phương diện đáng suy ngẫm: giữa những hoạt động mưu sinh, kinh doanh và khát vọng xây dựng cuộc sống đủ đầy, con người vẫn luôn có nhu cầu tìm kiếm ý nghĩa sâu xa hơn của đời sống.

Theo nội dung chia sẻ tại buổi giao lưu, câu chuyện về hai vị thương nhân gặp đức Phật được nhắc đến như nhân duyên đặc biệt trong lịch sử truyền bá giáo pháp. Hình ảnh ấy tạo nên điểm khởi đầu để những người tham dự cùng suy ngẫm về mối quan hệ giữa đời sống thế tục và con đường tu học, giữa sự phát triển vật chất và nhu cầu chuyển hóa nội tâm.

Từ câu chuyện này, buổi giao lưu chuyển sang chia sẻ quá trình trải nghiệm của Sư thầy Praputt Kamlang-ek (Luang Pi Duke), vị tu sĩ Phật giáo Thái Lan từng có nhiều năm học tập tại Anh quốc và làm việc trong môi trường kinh doanh của gia đình trước khi quyết định xuất gia.

Nếu câu chuyện về những thương nhân thời đức Phật gợi nhắc nhân duyên giữa người tại gia với giáo pháp, thì hành trình của Sư thầy Praputt Kamlang-ek lại cho thấy lựa chọn cụ thể trong đời sống hiện đại: từ việc theo đuổi sự giàu có bên ngoài đến nhận ra giá trị của bình an nội tâm, từ nhịp sống bận rộn đến quyết định dành trọn cuộc đời cho tu tập và hoằng pháp.

Sự tiếp nối ấy khiến câu chuyện không dừng lại ở một sự kiện giao lưu quốc tế, mà mở ra vấn đề gần gũi với đời sống hôm nay: liệu thành công về vật chất đã đủ để đem lại hạnh phúc, hay mỗi người còn cần một hành trình nhận diện và chuyển hóa chính mình?

Chung cội nguồn, kết nối tình pháp lữ

Buổi gặp gỡ diễn ra trong không khí thân tình, hoan hỷ, với sự tham dự của chư Tôn đức tăng ni, các đạo hữu và đoàn doanh nhân đến từ Thái Lan.

Hòa thượng Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Viện trưởng Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội, Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Phật học đã gửi lời chào mừng nồng nhiệt đến phái đoàn.

Hòa thượng bày tỏ niềm vui trước cơ hội giao lưu, trao đổi kinh nghiệm tu học và hoằng pháp, đồng thời ghi nhận những đóng góp của Chư tôn đức trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị Phật giáo.

Hòa thượng Thích Gia Quang

Đại diện phái đoàn Thái Lan cũng bày tỏ lòng tri ân đối với Ban Thông tin Truyền thông T.Ư - GHPGVN, Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội, Tạp chí Nghiên cứu Phật học, các cơ quan báo chí, cùng Chư Tôn đức lãnh đạo đã tạo điều kiện để cuộc gặp gỡ được diễn ra, mở thêm cơ hội kết nối giữa các cộng đồng Phật giáo.

Thông điệp xuyên suốt buổi giao lưu là cội nguồn chung của Phật giáo, Việt Nam có truyền thống Đại thừa, Nam tông và Khất sĩ, trong khi Phật giáo Thái Lan chủ yếu gắn với truyền thống Theravāda, sự đa dạng về phương pháp tu học không làm thay đổi nền tảng chung là giáo pháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Hình ảnh “những người con của cùng một vị Cha chung” được chia sẻ như một cách diễn đạt giàu ý nghĩa về mối liên hệ tâm linh giữa những người con Phật. Từ góc nhìn ấy, khác biệt về truyền thống, nghi lễ hay phương pháp thực hành không nhất thiết trở thành ranh giới chia cách; trái lại, có thể là cơ hội để các bên hiểu nhau sâu sắc hơn, bổ sung kinh nghiệm và cùng phụng sự nhân sinh.

Tinh thần này cũng gợi nhắc ý nghĩa của duyên khởi trong Phật giáo: không cộng đồng nào tồn tại hoàn toàn biệt lập và sự phát triển bền vững luôn cần đến những điều kiện tương trợ. Trong mối quan hệ giữa Phật giáo Việt Nam và Thái Lan, sự giao lưu chân thành chính là điều kiện để tình pháp lữ được vun bồi, từ đó chuyển hóa thành những hoạt động hợp tác cụ thể.

Từ doanh nhân bận rộn đến người tu sĩ tìm kiếm bình an

Chia sẻ về hành trình của mình, Sư thầy Praputt Kamlang-ek cho biết trước khi xuất gia, thầy từng có 16 năm học tập tại Anh quốc. Sau khi trở về Thái Lan, thầy tiếp tục tham gia công việc kinh doanh của gia đình trong khoảng 10 năm.

Đó là quãng thời gian gắn với nhịp sống bận rộn, điều kiện vật chất đầy đủ và những mục tiêu thường thấy của đời sống thế tục. Tuy nhiên, như thầy nhìn lại, việc theo đuổi sự giàu có không đồng nghĩa với việc tìm được bình an thực sự trong tâm.

Bước ngoặt đến khi ngài có duyên gặp Hòa thượng ân sư và tiếp cận phương pháp thiền định. Qua thực hành, thầy nhận ra giá trị của sự tĩnh lặng, khả năng quan sát nội tâm và chuyển hóa những bất an trong chính mình. Từ đó, thầy quyết định từ bỏ cuộc sống kinh doanh để xuất gia, chuyên tâm tu học và hướng đến việc chia sẻ những giá trị đã trải nghiệm với người khác.

Sư thầy Praputt Kamlang-ek

Sau 18 năm xuất gia tu học, Sư thầy cho biết ngài ngày càng nhận thức sâu sắc hơn về mối liên hệ giữa tu dưỡng bản thân và trách nhiệm đối với cộng đồng. Trong tám năm gần đây, thầy đã tham gia xây dựng các trung tâm thiền định và tu viện quốc tế, tạo điều kiện cho các tu sĩ đến từ Anh, Mỹ, Australia và nhiều nước phương Tây  tham gia những khóa tu kéo dài 30 ngày.

Theo chia sẻ tại buổi gặp gỡ, số lượng tu sĩ được đón tiếp trong các chương trình này đã vượt quá 300 người.

Câu chuyện ấy không nhằm phủ nhận giá trị của đời sống vật chất hay hoạt động kinh doanh. Điều đáng suy ngẫm là sự đủ đầy bên ngoài không thể thay thế hoàn toàn nhu cầu hiểu biết và chăm sóc đời sống tinh thần. Khi con người chỉ bị cuốn theo công việc, danh vọng và tích lũy, họ có thể đạt được nhiều thành tựu nhưng vẫn chưa chắc tìm thấy sự thảnh thơi trong tâm thức.

Từ góc nhìn Phật học, sự chuyển hướng của Sư thầy Praputt Kamlang-ek gợi mở ý nghĩa thiết thực của thực hành thiền: không phải trốn tránh cuộc đời, mà là nhìn sâu vào chính mình để nhận diện những động lực đang chi phối thân tâm. Sự tỉnh thức giúp con người hiểu rõ hơn về tham cầu, áp lực và những bất an, từ đó lựa chọn cách sống có ý thức, có trách nhiệm và biết quan tâm đến người khác.

Bình an nội tâm là nền tảng của hòa bình

Chia sẻ về lời dạy của Ân sư, Sư thầy Praputt Kamlang-ek nhấn mạnh tinh thần đoàn kết của Phật giáo qua hình ảnh vũ trụ chỉ có một mặt trời. Theo thông điệp được truyền đạt tại buổi giao lưu, hòa bình thế giới phải bắt đầu từ sự bình an nơi mỗi người, muốn chia sẻ hạnh phúc đến cộng đồng, trước hết ta cần học cách quay về quán chiếu và chuyển hóa nội tâm.

Đây là gợi mở quan trọng về mối quan hệ giữa tu tập cá nhân và trách nhiệm xã hội. Bình an không chỉ là trạng thái cảm xúc dễ chịu, càng không đơn thuần là sự vắng mặt của xung đột bên ngoài. Bình an còn là khả năng nhận diện và điều phục những phản ứng bất thiện, giảm thiểu sân hận, biết lắng nghe, tôn trọng người khác và không để những bất đồng dẫn đến tổn thương.

Trong tinh thần Phật giáo, việc trở về với thân tâm có ý nghĩa khi giúp ta nhận biết rõ hơn những gì đang diễn ra, thay vì phản ứng một cách máy móc trước hoàn cảnh. Người biết quan sát tâm mình có thêm cơ hội nhận diện sự nóng giận trước khi lời nói làm tổn thương người khác, nhận diện lòng tham trước khi hành động gây hại và nhận diện định kiến trước khi vội vàng phủ nhận quan điểm khác biệt.

Cùng chụp ảnh lưu niệm

Bởi vậy, tu tập nội tâm không phải hoạt động tách rời đời sống xã hội. Một người biết giữ tâm bình tĩnh, hành xử có chính niệm và nuôi dưỡng lòng từ có thể góp phần làm giảm xung đột trong gia đình, nơi làm việc và cộng đồng. Khi những thực hành ấy được nhân rộng, chúng tạo nên nền tảng đạo đức và tinh thần cho đời sống chung hài hòa hơn.

Từ thông điệp tại buổi giao lưu, Sư thầy Praputt Kamlang-ek cũng khái quát hai phương diện công việc của người tu sĩ. Trước hết là tự thân tu dưỡng, nghiên cứu giáo pháp, phát triển trí tuệ và thực hành thiền định để chuyển hóa nội tâm. Tiếp đó là đem những giá trị đã học và thực hành vào việc chia sẻ, hướng dẫn, giúp đỡ người khác.

Hai phương diện này có quan hệ mật thiết, không nên tách rời. Nếu chỉ chú trọng hoạt động bên ngoài mà thiếu sự tu dưỡng, người tu sĩ có thể gặp khó khăn trong việc giữ vững chiều sâu tâm linh. Ngược lại, nếu chỉ giới hạn mình trong sự an tĩnh cá nhân mà không quan tâm đến nỗi khổ của người, khả năng phụng sự và lan tỏa giá trị Phật pháp sẽ bị thu hẹp.

Sự kết hợp giữa tự lợi và lợi tha vì thế vẫn là định hướng quan trọng đối với người tu học. An lạc nội tâm không phải đích đến chỉ dành riêng cho cá nhân, mà còn có thể trở thành nguồn lực để nuôi dưỡng lòng từ bi, trí tuệ và tinh thần phụng sự.

Hòa hợp giữa các truyền thống, cùng hướng đến tương lai

Từ câu chuyện tu tập cá nhân đến kinh nghiệm xây dựng các trung tâm thiền định quốc tế, những chia sẻ của phái đoàn Thái Lan đều hướng về vấn đề rộng hơn: làm thế nào để Phật giáo tiếp tục phát huy giá trị trong thế giới nhiều biến động và khác biệt?

Sư thầy Praputt Kamlang-ek cho rằng, sau hơn 2.500 năm hiện diện trong lịch sử nhân loại, Phật giáo cần tiếp tục được truyền bá rộng rãi để giáo pháp có thể đến với nhiều cộng đồng hơn trong tương lai. Theo định hướng được nêu tại buổi gặp gỡ, việc hoằng pháp không thể chỉ giới hạn trong phạm vi một quốc gia hay một truyền thống, mà cần có sự chủ động giao lưu, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm trên bình diện quốc tế.

Đối với Phật giáo Việt Nam và Thái Lan, đây là cơ hội để phát huy những thế mạnh riêng. Các truyền thống có thể trao đổi kinh nghiệm về giáo dục Phật giáo, đào tạo tăng ni, thực hành thiền định, tổ chức khóa tu quốc tế, ứng dụng giáo pháp trong đời sống và sử dụng các phương tiện truyền thông để đưa thông điệp Phật giáo đến gần hơn với công chúng.

Tuy nhiên, hợp tác không có nghĩa là xóa nhòa sự khác biệt. Mỗi truyền thống đều có lịch sử hình thành, phương pháp thực hành, hệ thống nghi lễ và bối cảnh văn hóa riêng. Điều cần thiết là xây dựng tinh thần đối thoại trên nền tảng hiểu biết, tôn trọng và thiện chí, tránh thái độ tuyệt đối hóa truyền thống của mình hoặc đánh giá truyền thống khác bằng những định kiến sẵn có.

Sự đa dạng có thể trở thành nguồn lực nếu được tiếp cận bằng trí tuệ. Các cộng đồng Phật giáo có thể học hỏi lẫn nhau mà không nhất thiết phải đồng nhất mọi phương thức thực hành. Tinh thần hòa hợp vì thế không nằm ở việc mọi người phải giống nhau, mà ở khả năng cùng nhận diện những giá trị chung và phối hợp vì mục tiêu hướng thiện, giảm khổ đau, nâng cao đời sống tinh thần của con người.

Trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng mở rộng, một trung tâm thiền định đón tiếp tu sĩ từ nhiều quốc gia, một chương trình trao đổi học thuật giữa các truyền thống hay cuộc gặp gỡ giữa các nhà hoằng pháp đều có thể trở thành những cầu nối thiết thực. Những kết nối ấy giúp giáo pháp được tiếp cận trong nhiều bối cảnh văn hóa, đồng thời tạo điều kiện để cộng đồng Phật giáo hiểu rõ hơn nhu cầu và những thách thức của con người đương đại.

Kết thúc buổi giao lưu, phái đoàn Thái Lan bày tỏ lòng tri ân đối với sự đón tiếp của Hòa thượng Thích Gia Quang, chư tôn đức hiện diện, các thành viên Phân viện và Tạp chí Nghiên cứu Phật học, đồng thời gửi lời mời chư Tôn đức và phật tử Việt Nam đến thăm các tu viện, trung tâm thiền định tại Thái Lan trong tương lai. Hòa thượng Thích Gia Quang gửi lời chúc sức khỏe, an lạc đến phái đoàn và bày tỏ kỳ vọng mối quan hệ hữu nghị giữa Phật giáo hai nước ngày càng phát triển bền chặt.

Từ cuộc gặp gỡ đến những giá trị có thể cùng kiến tạo

Giá trị của một cuộc giao lưu Phật giáo không chỉ nằm ở nghi thức đón tiếp hay những lời chúc tốt đẹp, mà còn ở khả năng chuyển hóa thiện chí thành các hoạt động hợp tác lâu dài. Từ những thông điệp được chia sẻ hôm nay, có thể nhận diện ba hướng đi cần được quan tâm.

Thứ nhất, tăng cường giao lưu và nghiên cứu giữa các truyền thống Phật giáo. Những cuộc trao đổi về giáo lý, lịch sử, phương pháp tu học và kinh nghiệm hoằng pháp sẽ giúp các bên hiểu nhau trên cơ sở tri thức, tránh những cách nhìn giản lược về sự khác biệt giữa các hệ phái.

Thứ hai, phát triển các chương trình tu học và thiền định có tính giao lưu quốc tế. Việc tạo điều kiện cho tăng ni, học giả và phật tử tham gia những khóa tu, tọa đàm và chương trình trao đổi có thể góp phần nâng cao năng lực thực hành, mở rộng hiểu biết văn hóa và xây dựng mạng lưới pháp lữ vượt qua biên giới quốc gia.

Thứ ba, đưa những giá trị thực hành Phật giáo đến gần hơn với các vấn đề của đời sống đương đại. Chính niệm, khả năng điều phục cảm xúc, lòng từ bi, tinh thần không gây tổn hại và ý thức trách nhiệm có thể được vận dụng trong giáo dục, chăm sóc sức khỏe tinh thần, xây dựng gia đình hòa thuận và thúc đẩy đối thoại trong cộng đồng. Việc vận dụng cần được thực hiện thận trọng, phù hợp với bối cảnh và không giản lược giáo pháp thành một kỹ thuật tạo cảm giác dễ chịu nhất thời.

Nhìn rộng hơn, sự phát triển của Phật giáo không chỉ được đo bằng số lượng cơ sở tự viện, phạm vi truyền bá hay quy mô các sự kiện. Tiêu chí quan trọng là khả năng giúp con người sống tỉnh thức hơn, giảm bớt khổ đau, biết tôn trọng sự sống và có trách nhiệm hơn với cộng đồng.

Cuộc gặp gỡ giữa Phật giáo Việt Nam và Thái Lan gợi mở thông điệp vượt ra ngoài khuôn khổ quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia: muốn cùng nhau xây dựng thế giới hòa bình hơn, mỗi người cần bắt đầu từ việc chuyển hóa chính mình; muốn giáo pháp được lan tỏa bền vững, các truyền thống cần giữ vững nền tảng tu học đồng thời mở lòng đối thoại, học hỏi và hợp tác.

Từ bình an của mỗi cá nhân đến hòa hợp giữa các cộng đồng, từ tình pháp lữ giữa hai quốc gia đến trách nhiệm chung đối với nhân loại, tinh thần Phật giáo chỉ thực sự được phát huy khi trí tuệ đi cùng từ bi và nền tảng tu dưỡng nội tâm được thể hiện bằng hành động thiết thực.

Đó cũng là ý nghĩa sâu xa của cuộc giao lưu, cùng trở về cội nguồn giáo pháp, trân trọng những con đường tu học đa dạng, chung tay để các giá trị tỉnh thức, từ bi, hòa hợp tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay và mai sau.

Bài và ảnh: Nguyễn Quốc Dũng