'Gánh nặng kép' từ bệnh hô hấp và thực trạng 'bệnh chồng bệnh' tại Việt Nam

Các đại biểu tham gia hội nghị

Ngày 21.3, Hội nghị Thường niên Hội Hô hấp TP.HCM 2026 với chủ đề Khoa học và công nghệ tiên phong trong hô hấp hiện đại đã quy tụ gần 800 đại biểu là các chuyên gia, bác sĩ chuyên khoa hô hấp, nội khoa, nhi khoa cùng các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước.

Hội nghị tập trung vào các cập nhật chuyên môn trong dự phòng, chẩn đoán và quản lý bệnh, đặc biệt là các tác nhân gây nhiễm khuẩn hô hấp đáng lưu ý ở trẻ em và người cao tuổi.

Theo Kế hoạch Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2026 của Bộ Y tế, bệnh do phế cầu khuẩn và virus hợp bào hô hấp (RSV) nằm trong nhóm có nguy cơ gia tăng mạnh trong giai đoạn đầu năm, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi.

Viêm phổi do phế cầu khuẩn hiện là tác nhân hàng đầu gây viêm phổi mắc phải ngoài cộng đồng tại Việt Nam. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính mỗi năm có khoảng 1,6 triệu ca tử vong do phế cầu khuẩn toàn cầu, trong đó có khoảng 0,7 - 1 triệu ca là trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh lý này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn làm gián đoạn sinh hoạt và kéo dài quá trình hồi phục của người bệnh.

Bên cạnh phế cầu khuẩn, virus RSV cũng là nguyên nhân gây bệnh hô hấp đáng chú ý. Theo dữ liệu từ CDC Mỹ thống kê từ tháng 10.2024 đến tháng 5.2025, RSV liên quan đến khoảng 190.000 - 350.000 ca nhập viện và hơn 10.000 ca tử vong, với tỉ lệ nhập viện cao nhất ở người trên 75 tuổi.

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM phát biểu tại hội nghị

Tại Việt Nam, số ca nhiễm trùng hô hấp cấp do RSV dự kiến đạt gần 4,5 triệu trong giai đoạn 2020 - 2025. GS.TS.BS Pinyo Rattanaumpawan, Giám đốc Đơn vị thử nghiệm Lâm sàng, Khoa Y, Bệnh viện Siriraj, Đại học Mahidol, Thái Lan chia sẻ rằng bệnh phế cầu ở người lớn tuổi thường bị bỏ sót, đặc biệt ở người có bệnh mạn tính, đây là thách thức chung mà Việt Nam và các quốc gia châu Á đang phải đối mặt.

Thực trạng tại Việt Nam đang ở mức báo động khi có đến 87,7% người cao tuổi mắc ít nhất một bệnh mạn tính như tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.

Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ mắc nhiễm trùng hô hấp và dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, tạo ra “gánh nặng kép” lên cả người bệnh lẫn hệ thống y tế. Ngoài ra, các yếu tố tác động từ lối sống như hút thuốc, sử dụng rượu bia và các bệnh lý nền như bệnh gan mạn tính cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh và khiến diễn tiến bệnh nặng hơn ở người trưởng thành.

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM, nhận định quản lý bệnh hô hấp hiện đại cần tiếp cận tổng thể hơn, dựa trên đánh giá nguy cơ sớm thay vì chỉ tập trung điều trị từng đợt cấp. Ông cũng đánh giá cao sự đồng hành của các đối tác như Pfizer Việt Nam trong việc hỗ trợ khoa học, góp phần thúc đẩy trao đổi chuyên môn.

Việc huy động các nguồn lực xã hội hóa, phù hợp với chủ trương của của Nghị quyết số 282/NQ-CP, được xem là yêu cầu tất yếu để hướng tới nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe hô hấp cho cộng đồng trong tương lai.

ĐỨC LONG