Căn bệnh là 'sát thủ thầm lặng', người khỏe ngã gục chỉ trong 24 giờ

Ít ai ngờ những dấu hiệu sốt, mệt mỏi tưởng chừng vô hại lại có thể là khởi đầu của viêm não mô cầu. Ảnh minh họa: Việt Linh.

Bé gái 11 tuổi không qua khỏi chỉ sau vài giờ nhập viện vì viêm não mô cầu - căn bệnh được ví như "sát thủ thầm lặng" có thể cướp đi sinh mạng trong chưa đầy 24 giờ. Trường hợp này không phải cá biệt, khi nhiều địa phương trên cả nước trước đó từng ghi nhận ca bệnh diễn tiến rất nhanh, khởi đầu chỉ bằng những triệu chứng dễ bị bỏ qua như sốt, mệt mỏi hay đau đầu.

Não mô cầu diễn tiến thần tốc

Em T.H.N.Y. (11 tuổi, học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Dương Đông 4, Phú Quốc, An Giang), được đưa đến bệnh viện vào khoảng 6h ngày 16/3 trong tình trạng nguy kịch, tím tái, nổi ban toàn thân.

Theo người nhà, trước đó vài ngày, trẻ có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu. Tuy nhiên, gia đình cho rằng đây chỉ là sốt thông thường nên chưa đưa đi khám. Đến khi trẻ sốt cao, xuất hiện ban lan rộng kèm tím tái, khó thở, tình trạng đã chuyển nặng, gia đình mới vội đưa đến bệnh viện.

Ban xuất huyết trên cơ thể người bệnh. Ảnh: BVCC.

Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ đã tiến hành hồi sức tích cực theo đúng phác đồ của Bộ Y tế. Dù vậy, do bệnh diễn tiến quá nhanh và thời điểm nhập viện đã muộn, bệnh nhi không qua khỏi.

Chiều 19/3, đại diện Sở Y tế An Giang cho biết kết quả xét nghiệm từ Viện Pasteur TP.HCM xác định nguyên nhân không qua khỏi là viêm não mô cầu nhóm B.

Không chỉ riêng trường hợp trên, gần đây, nhiều tỉnh, thành trên cả nước cũng ghi nhận các ca mắc viêm não mô cầu với diễn tiến nặng.

Tại Cần Thơ, một phụ nữ 47 tuổi nhập viện trong tình trạng "nghìn cân treo sợi tóc". Ban đầu, bệnh nhân chỉ sốt cao, mệt mỏi, đau nhức toàn thân và tự điều trị tại nhà vì nghĩ là cảm cúm. Chỉ sau một ngày, tình trạng đột ngột trở nặng. Khi nhập viện, bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm trùng nặng, suy đa cơ quan, rối loạn đông máu.

Tại Vĩnh Long, ngày 6/3 ghi nhận một trường hợp rơi vào sốc nhiễm trùng nặng kèm ban xuất huyết hoại tử - biểu hiện điển hình của thể tối cấp.

Nhận biết sớm để tránh "trở tay không kịp"

Theo PGS.TS Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, viêm não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra.

Vi khuẩn này thường cư trú ở vùng hầu họng và lây truyền qua đường giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện gần. Bệnh dễ bùng phát ở những nơi đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại quân đội hay khu tập thể.

Đáng lo ngại, có khoảng 5-20% dân số mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng, cao nhất ở nhóm thanh thiếu niên (tới 23,7%). Đây chính là "ổ chứa" âm thầm, có thể phát tán mầm bệnh ra cộng đồng mà người mang hoàn toàn không hay biết.

Các hành vi như hút thuốc lá, hôn, tụ tập đông người, sinh hoạt tại bar, pub… làm tăng nguy cơ lây lan bệnh.

"Viêm não mô cầu được đánh giá là một trong những bệnh nhiễm trùng có tốc độ diễn tiến nhanh nhất. Bệnh có thể gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và suy đa tạng. Trong nhiều trường hợp, bệnh có thể cướp đi mạng sống người bệnh chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời", PGS Cường nhấn mạnh.

Ngay cả khi được cứu sống, người bệnh vẫn có nguy cơ đối mặt với nhiều di chứng nặng nề như điếc, co giật, tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Kết quả soi có song cầu gram âm hình hạt cà phê - dấu hiệu đặc trưng của vi khuẩn não mô cầu. Ảnh: BVCC.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cũng cho biết các triệu chứng ban đầu của bệnh thường dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Người bệnh có thể xuất hiện sốt, đau họng, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ. Một số dấu hiệu cảnh báo sớm cần đặc biệt lưu ý gồm: xuất hiện nốt ban bất thường trên da, ban xuất huyết, chấm đỏ, hoặc xuất huyết kết mạc mắt.

Trong bối cảnh có yếu tố dịch tễ như tiếp xúc với người bệnh, sống trong môi trường đông người hoặc vừa đi bơi, nếu xuất hiện các triệu chứng trên, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Giới chuyên gia cho hay vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó phổ biến nhất là B, A, C, Y và W. Đây cũng là các nhóm gây bệnh chủ yếu tại Việt Nam và trên thế giới.

Tiêm vaccine được xem là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh. Hiện có các loại vaccine như Bexsero (phòng nhóm B) và Menactra (phòng các nhóm A, C, Y, W-135).

Bên cạnh đó, người dân cần duy trì các biện pháp phòng bệnh cơ bản như rửa tay thường xuyên, vệ sinh răng miệng, giữ môi trường sống thông thoáng, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để tăng sức đề kháng.

Khi xuất hiện ca bệnh trong cộng đồng, cần đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần, thực hiện khử khuẩn môi trường để ngăn chặn lây lan. Những người tiếp xúc gần cần được uống kháng sinh dự phòng theo chỉ định, như rifampicin, ciprofloxacin hoặc azithromycin; phụ nữ mang thai có thể sử dụng ceftriaxone.

Theo các chuyên gia, nguy cơ lây nhiễm cao nhất thường trong tuần đầu sau khi tiếp xúc với người bệnh. Thời gian theo dõi an toàn thường kéo dài khoảng 10 ngày.

Phương Anh