Gắn mã QR, kể chuyện di tích nhà tù Lao Bảo

Dưới thời nhà Nguyễn, nhà tù Lao Bảo là một đồn trấn thủ trấn giữ và bảo vệ một phần bờ cõi phía Tây của Đại Nam. Năm 1908, nhà tù Lao Bảo được xây dựng khoảng chừng 10 ha và hoàn toàn biệt lập với các khu vực dân cư khác. Khi đó nơi đây chủ yếu để giam giữ những thường phạm cùng với những người yêu nước chống Pháp của phong trào Cần Vương. Nay, vị trí này thuộc xã Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Từ năm 1929 đến 1930, nhà tù Lao Bảo được mở rộng và thực dân Pháp đã sử dụng nơi đây để giam cầm những người cộng sản hoạt động tại Quảng Trị. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Đến những năm 60 của thế kỷ trước, Mặt trận giải phóng miền Nam Việt Nam đã biến nơi đây trở thành một cơ sở cách mạng trong chiến dịch đường Khe Sanh. Sau đó đế quốc Mỹ đã dùng máy bay liên tục ném bom nhằm phá hoại nhà tù Lao Bảo. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Lúc mới xây dựng, nhà tù Lao Bảo chỉ có hai dãy nhà làm bằng gỗ tại khu A và khu B. Sau này nơi đây được mở rộng ra với nhiều khu nhà C, D, E. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Với thiết kế nhà tù nằm dưới lòng đất, xung quanh là rừng thiêng nước độc nên việc tra tấn người chiến sĩ cộng sản thêm phần tàn bạo khi phải gánh chịu nạn muỗi rừng và cả lũ quét khi mưa xuống. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Đến nay, dù nhà tù Lao Bảo chỉ còn một vài phần hiện trạng nhưng đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia và xây dựng, giữ gìn cảnh quan, duy tu thường xuyên. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Người dân, du khách khi đến tham quan nhà tù Lao Bảo dễ dàng quét mã QR để tìm hiểu thông tin. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Trong ảnh là khu C, khu nhà biệt giam nằm vị trí trung tâm nhà tù Lao Bảo. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Khu biệt giam có 13 căn phòng với diện tích chỉ có 1 m chiều ngang và cao khoảng 2 m. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Khu biệt giam đã từng tra tấn những đồng chí như Nguyễn Chí Thanh, nhà thơ Tố Hữu. Lúc bị biệt giam ở đây, nhà thơ Tố Hữu chỉ mới tròn 20 tuổi. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Khu nhà A và B bị sập đổ hoàn toàn, chỉ còn lại những khối tường và sắt thép. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Bà Võ Thị Thu Hằng, Phó trưởng Ban phụ trách Ban quản lý Sân bay Tà Cơn và Di tích nhà tù Lao Bảo cho biết, ở đây có một nguyên tắc không có nơi nào thực hiện là tất cả tù nhân không được đứng cũng như ngồi xếp hàng, mà sẽ phải nằm xếp hàng ở giữa sân nhà tù rồi được cai ngục đến cạo đầu, phát quần áo, đánh số và đưa vào lò rèn để đóng gông cùm, gắn xiềng xích. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Một năm, Di tích nhà tù Lao Bảo chỉ mới đón được khoảng từ 5 đến 6 ngàn lượt khách, ít hơn rất nhiều so với các di tích nhà tù khác trên cả nước. Bà Võ Thị Thu Hằng cũng cho biết vì di tích nằm ở khu vực khá xa so với trung tâm và đã có nhiều đơn vị khảo sát để làm tour du lịch tâm linh, kết hợp với các điểm di tích khác của tỉnh Quảng Trị. Tuy nhiên, vì di tích nhà tù chưa có nhiều điểm, khu vực như đài tưởng niệm, khu nhà trưng bày để du khách tham quan, dâng hương nên chưa có lượng khách đến nhiều. Thời gian đến, bà Hằng cũng mong được các cấp quan tâm hơn về di tích để xây dựng một di tích nhà tù Lao Bảo quy mô hơn để phục vụ người dân và du khách. Ảnh: MINH TRƯỜNG.

Minh Trường