Gắn đào tạo với thực tiễn, tăng chất lượng lao động để bứt phá

Trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nguồn nhân lực chất lượng cao giữ vai trò quan trọng, quyết định khả năng bứt phá của nền kinh tế. PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương đã có những chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương về vấn đề này cũng như định hướng đào tạo gắn với phát triển nghề nghiệp để xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đáp ứng sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương.

Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ

- Từ góc độ chuyên gia kinh tế và giáo dục, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong bối cảnh hiện nay, theo ông những yếu tố then chốt nào cần được ưu tiên?

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Việc kiên định và quyết tâm với mục tiêu tăng trưởng hai con số thể hiện quyết tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước ta. Theo tôi, thông điệp này thể hiện sức mạnh của sự đoàn kết của toàn xã hội, từ cộng đồng doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đến từng người dân. Sức mạnh đại đoàn kết này đã được thể hiện qua kết quả rất cao trong kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và các chức danh lãnh đạo của Chính phủ vừa qua.

Tăng trưởng hai con số là một thách thức lớn đối với toàn xã hội, nhưng có thể khả thi nếu chúng ta giải quyết đồng bộ các giải pháp về thể chế, nguồn nhân lực và khoa học công nghệ, theo tinh thần các nghị quyết chiến lược.

Trước hết, về thể chế, đây là điều kiện tiên quyết để không chỉ khơi thông các điểm nghẽn mà còn giải phóng các tiềm năng. Chúng ta cần chuyển tư duy “quản lý’ sang “kiến tạo phát triển” và “quản trị hiện đại”. Thứ hai, về nguồn nhân lực, đây là yếu tố quyết định, không chỉ là số lượng hay chất lượng, mà còn là khả năng thích ứng và năng lực sáng tạo trong bối cảnh công nghệ và địa chính trị đang diễn biến nhanh chóng. Chúng ta cần một thế hệ lao động có tư duy đổi mới sáng tạo, có năng lực số, chứ không chỉ giới hạn ở năng lực chuyên môn nghề nghiệp. Cuối cùng, khoa học công nghệ là cơ hội lịch sử để chúng ta đi tắt, đón đầu, trở thành một quốc gia phát triển. Việc ứng dụng AI, bán dẫn và chuyển đổi xanh sẽ tạo ra năng suất nhảy vọt , điều mà các phương thức sản xuất truyền thống không thể làm được.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, cần nhìn nhận đây là tín hiệu về một giai đoạn cởi trói mạnh mẽ về cơ chế, không chỉ cho các doanh nghiệp nhà nước mà còn đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân, khu vực được xác định là một thành phần kinh tế quan trọng nhất.

Nhà trường và doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ nâng cao năng suất lao động

- Theo ông, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo cần phải làm gì để phát triển công nghiệp và nâng cao năng suất trong giai đoạn hiện nay?

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Theo tôi, cả doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo cần có sự thay đổi mạnh mẽ, từ cách tiếp cận đến mô hình hoạt động, để hiện thực hóa hiệu quả vấn đề này. Trước hết, đối với doanh nghiệp, cần nhìn nhận dữ liệu và công nghệ là những nguồn lực đầu vào cốt lõi, tạo nên lợi thế cạnh tranh trong hoạt động của doanh nghiệp chứ không phải những lợi thế về tài nguyên hay nhân lực giá rẻ. Đối với các cơ sở đào tạo, cần áp dụng mô hình đào tạo linh hoạt, chú trọng kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng học tập suốt đời để đáp ứng tốc độ thay đổi của công nghiệp.

Nhà trường và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ trong toàn bộ quá trình đào tạo và quá trình nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, điểm đặc biệt quan trọng là sự phối hợp hiệu quả giữa Nhà trường và doanh nghiệp, như đã được đề cập trong Nghị quyết 68. Cả nhà trường và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ không chỉ trong toàn bộ quá trình đào tạo (từ thiết kế, đến triển khai chương trình đào tạo và đến đánh giá người học) mà còn trong cả quá trình nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo (từ đặt vấn đề, đến giải quyết vấn đề và triển khai giải pháp). Khi đó “trường trong doanh nghiệp và doanh nghiệp trong trường” sẽ là yếu tố quan trọng để có được nguồn nhân lực cần thiết cho giai đoạn tăng trưởng hai con số của quốc gia.

- Thưa ông, trong bối cảnh yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng cấp thiết, Trường Đại học Ngoại thương đang triển khai những định hướng và mô hình đào tạo như thế nào để gắn phát triển nghề nghiệp với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường lao động toàn cầu?

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Với vị thế là đơn vị tiên phong trong đào tạo kinh tế và hội nhập, Trường Đại học Ngoại thương sẽ tập trung vào các trụ cột chiến lược nhằm đóng góp vào mục tiêu chung.

Đối với đào tạo nguồn nhân lực, Nhà trường đã và đang triển khai mô hình đào tạo gắn với phát triển nghề nghiệp (CDIM) nhằm trang bị cho người học năng lực toàn diện về chuyên môn, đổi mới sáng tạo, thực hành nghề nghiệp và ứng dụng công nghệ số, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động toàn cầu.

Mô hình CDIM đặt người học làm trung tâm trong hệ sinh thái giáo dục của Nhà trường, hướng tới sự phát triển năng lực toàn diện của người học thông qua các nền tảng kiến thức chuyên môn vững vàng, khai phóng năng lực cá nhân về công nghệ số, đổi mới sáng tạo và phát triển nghề nghiệp.

PGS.TS Đào Ngọc Tiến cho biết, Nhà trường đang thúc đẩy hình thành hệ sinh thái nghiên cứu với sự tham gia của các giảng viên và sinh viên, không chỉ là những nghiên cứu học thuật mà còn là những giải pháp đổi mới sáng tạo, giải quyết các bài toán lớn của đất nước. Điều này sẽ cung cấp bằng chứng khoa học và giải pháp thực tiễn cho Chính phủ trong việc giải quyết các vấn đề lớn khi thực hiện tăng trưởng nhanh và bền vững.

Văn Thi thực hiện