Gắn bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống với phát triển kinh tế - xã hội

Cùng với phát triển kinh tế, giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới, tỉnh đặc biệt quan tâm đến công tác xây dựng đời sống văn hóa trong cộng đồng dân cư. Không chỉ hướng tới các danh hiệu văn hóa, mục tiêu của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” là xây dựng môi trường sống lành mạnh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân.

Toàn tỉnh hiện có 800 đội văn nghệ quần chúng đang duy trì hoạt động thường xuyên; nhiều câu lạc bộ văn hóa dân gian như hát Then, đàn tính được duy trì hiệu quả tại các địa phương như: Hà Quảng, Trùng Khánh, Nguyên Bình, Thạch An... Những hoạt động này đã tạo sân chơi tinh thần cho người dân, góp phần gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng. Từ nền tảng đó, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, trên 81% xóm, tổ dân phố đạt danh hiệu văn hóa; hơn 90% hộ gia đình đạt danh hiệu Gia đình văn hóa.

Tại xã Thành Công, xây dựng đời sống văn hóa được thể hiện trong chính cách người dân gìn giữ những giá trị văn hóa đã gắn bó với cộng đồng qua nhiều thế hệ. Xóm Quang Thượng có khoảng 90% dân số là đồng bào Dao Tiền sinh sống. Nơi đây, nhiều nét văn hóa đặc trưng được bảo tồn khá nguyên vẹn. Từ những bộ trang phục được thêu thủ công, các làn điệu Páo Dung, những món ăn truyền thống đến phong tục tập quán tốt đẹp vẫn hiện diện trong đời sống hằng ngày của người dân. Cùng với phát triển du lịch cộng đồng, người dân nơi đây nhận thức rõ hơn giá trị của văn hóa truyền thống, một số gia đình chủ động gìn giữ, giới thiệu đến du khách như một phần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.

Người dân xóm Quang Thượng gìn giữ bản sắc văn hóa Dao Tiền gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Gia đình chị Triệu Thị Thơm là một trong những hộ tham gia phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương. Từ ngôi nhà truyền thống của gia đình, chị cải tạo thành homestay đón khách. Điều chị mong muốn không chỉ là tạo thêm nguồn thu nhập mà còn góp phần giới thiệu những giá trị văn hóa của người Dao Tiền đến du khách. Chị Thơm chia sẻ: Khách du lịch thích nhất là được trải nghiệm cuộc sống của bà con; một số du khách ra ruộng bắt cá, đi hái rau, tắm suối, ăn những món ăn địa phương. Nhiều người thích vì ở đây còn giữ được nét sinh hoạt truyền thống, bà con sống gần gũi, chân tình.

Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống được thể hiện qua nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ quần chúng ở các khu dân cư trên địa bàn xã. Tại xóm Phja Đén, Câu lạc bộ hát Then - đàn tính với khoảng 20 thành viên duy trì sinh hoạt thường xuyên, trở thành điểm hẹn văn hóa của người dân địa phương. Những làn điệu Then và tiếng đàn tính là cầu nối đưa du khách đến gần hơn với đời sống văn hóa của cộng đồng ở xã Thành Công.

Từ việc giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống đến xây dựng nếp sống văn minh, xã Thành Công đang từng bước tạo chuyển biến trong đời sống văn hóa ở cơ sở. Hiện toàn xã có 942/1.105 hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, chiếm khoảng 85%; 13/16 xóm, tổ dân phố đạt danh hiệu văn hóa.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nông Thị Tuyến, để phong trào thực sự đi vào chiều sâu, ngành chú trọng công tác hướng dẫn, tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác văn hóa cơ sở, nghệ nhân và người có uy tín trong cộng đồng. Cùng với đó, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống luôn được gắn với xây dựng đời sống văn hóa mới. Khi người dân chủ động tham gia các hoạt động văn hóa, gìn giữ tiếng nói, trang phục, dân ca, dân vũ của dân tộc mình thì đó chính là nền tảng để xây dựng đời sống văn hóa từ cơ sở.

Từ những bản làng còn lưu giữ đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc đến các hoạt động văn hóa, văn nghệ quần chúng được duy trì thường xuyên ở cơ sở cho thấy văn hóa đang hiện diện và lan tỏa trong đời sống cộng đồng. Việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với xây dựng nếp sống văn minh, phát triển du lịch cộng đồng và nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Huyền Trang