Gần 89% người dân từ 15 tuổi có tài khoản thanh toán, ngân hàng bước vào kỷ nguyên AI

Phát biểu tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng 2026 sáng 18/8 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng cho biết ngân hàng là một trong những lĩnh vực có mức độ sẵn sàng cao và có tác động trực tiếp, thường xuyên đến đời sống người dân. Vì vậy, chuyển đổi số ngành Ngân hàng được xác định là một trong những lĩnh vực cần ưu tiên.

Theo Phó thống đốc, thời gian qua, toàn ngành đã triển khai đồng bộ các nghị quyết, chính sách của Đảng, Chính phủ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trọng tâm là tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả trên nền tảng AI có trách nhiệm để phát triển các dịch vụ ngân hàng thông minh, an toàn, thuận tiện và giảm chi phí cho người sử dụng.

Phó thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng phát biểu khai mạc sự kiện - Ảnh: Thời báo ngân hàng.

Nền tảng số đã hình thành

Năm 2026 đánh dấu năm thứ 5 liên tiếp NHNN tổ chức chuỗi sự kiện về chuyển đổi số ngành Ngân hàng. Đây cũng là thời điểm tổng kết 5 năm thực hiện Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định 810/QĐ-NHNN, đồng thời triển khai Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030 theo Quyết định 3579/QĐ-NHNN. 

Sau 5 năm, chuyển đổi số đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong hoạt động ngân hàng, từ hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng thanh toán đến số hóa sản phẩm, dịch vụ và xây dựng nền tảng dữ liệu. 

Về thể chế, NHNN đã ban hành nhiều quy định thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt, từng bước tháo gỡ các vấn đề pháp lý liên quan đến giao dịch điện tử, trong đó có việc xác thực qua VNeID. 

NHNN cũng kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc với 5 trụ cột gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06; đồng thời ban hành Kế hoạch hành động với 105 nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Trong lĩnh vực thanh toán, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tiếp tục được đầu tư, vận hành ổn định. Mạng lưới ATM, POS và QR ngày càng phủ rộng, trong khi kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua QR đã được triển khai với một số thị trường như Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore.

Quang cảnh sự kiện.

Đáng chú ý, đến hết năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Tại nhiều tổ chức tín dụng, tỷ lệ giao dịch qua kênh số đã vượt 95%.

Quy mô thanh toán không dùng tiền mặt cũng tăng mạnh. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt hiện cao hơn 28 lần GDP. Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng giao dịch tăng bình quân 58,86% mỗi năm, trong khi giá trị giao dịch tăng bình quân 24,36%.

Riêng 6 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,28% và giá trị tăng 12,24% so với cùng kỳ năm 2025.

Những con số này cho thấy thói quen sử dụng dịch vụ ngân hàng của người dân đang thay đổi nhanh chóng, đồng thời tạo ra một lượng dữ liệu giao dịch ngày càng lớn. Đây cũng là nguồn lực quan trọng để ngành Ngân hàng bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.

Dữ liệu trở thành nguồn lực mới

Cùng với sự phát triển của thanh toán số, dữ liệu đang trở thành một trọng tâm trong quá trình chuyển đổi số ngành Ngân hàng. 

NHNN tiếp tục đầu tư hạ tầng dữ liệu, phối hợp với Bộ Công an triển khai Đề án 06, làm sạch dữ liệu và xác minh, đối chiếu sinh trắc học khách hàng. Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) cũng được vận hành nhằm tăng cường khả năng phát hiện và phòng ngừa gian lận trên các kênh số.

Chia sẻ tại sự kiện, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an, đánh giá việc đưa dữ liệu dân cư, căn cước công dân và VNeID vào các quy trình ngân hàng đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong cung cấp dịch vụ.

Trong đó, việc ứng dụng công nghệ NFC để mở tài khoản ngân hàng và triển khai các Kiosk cho phép người dân sử dụng căn cước để nộp, rút tiền cho thấy dữ liệu và định danh số đang từng bước thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ tài chính.

Theo Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, khi dữ liệu ngành Ngân hàng được làm sạch, xử lý và kết hợp với dữ liệu của ngành Công an, giá trị mang lại không chỉ nằm ở việc đơn giản hóa giao dịch mà còn hỗ trợ công tác phòng, chống tội phạm. Sự phối hợp giữa hai ngành đã góp phần giảm 62% tội phạm liên quan.

Ở một góc độ khác, hạ tầng viễn thông cũng đang tạo nền tảng cho các dịch vụ tài chính số thế hệ mới.

Ông Nguyễn Anh Cường, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết sau hơn một năm thương mại hóa 5G, các doanh nghiệp đã triển khai hơn 40.000 trạm, phủ sóng 92% dân số. Tốc độ Internet di động đạt 210 Mbps, xếp thứ 9 toàn cầu.

Trong khi đó, mạng 4G đã phủ 99,8% dân số và hạ tầng cáp quang cố định đã đến 100% xã, phường.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng phối hợp với Bộ Công an làm sạch dữ liệu thuê bao, triển khai các giải pháp hạn chế SIM rác, tin nhắn và cuộc gọi lừa đảo. Sau 4 tháng triển khai Thông tư 08/2026/TT-BKHCN ngày 31/3/2026, hơn 115 triệu thuê bao đã được rà soát, trong đó 102 triệu số được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào VNeID.

Đây là những lớp hạ tầng quan trọng để nâng cao độ tin cậy của giao dịch điện tử, đồng thời tạo điều kiện cho ngành Ngân hàng khai thác dữ liệu trong quản trị, đánh giá khách hàng và phòng ngừa rủi ro.

AI phải tạo ra giá trị thực chất

Nếu giai đoạn đầu của chuyển đổi số tập trung vào số hóa quy trình và phát triển các kênh giao dịch trực tuyến, giai đoạn tiếp theo được đặt vào việc khai thác dữ liệu và AI để tạo ra giá trị thực chất.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn tham quan các gian hàng tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 - Ảnh: Thời báo ngân hàng.

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính thúc đẩy phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị quốc gia.

Theo Thống đốc, chuyển đổi số ngành Ngân hàng phải chuyển từ chủ trương sang hành động, từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả. Mỗi nhiệm vụ phải hướng tới sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực chất và giá trị mang lại cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh dữ liệu và AI không phải là mục tiêu tự thân mà phải trở thành nguồn lực và công cụ để nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sản phẩm, quản trị rủi ro và phục vụ khách hàng tốt hơn.

Để quá trình chuyển đổi số đi vào chiều sâu, Thống đốc yêu cầu ngành Ngân hàng tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ.

Một là tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo vừa kiểm soát hiệu quả các rủi ro phát sinh trong hoạt động ngân hàng trên môi trường số, đặc biệt trước những vấn đề mới liên quan đến AI, dữ liệu, ngân hàng mở và các mô hình ngân hàng số.

Hai là nâng cấp hạ tầng số, phát triển và chuẩn hóa dữ liệu; xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành Ngân hàng thống nhất, nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng đúng, đủ, sạch, sống và có khả năng chia sẻ.

Ba là thúc đẩy ứng dụng AI thực chất, có trách nhiệm trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm.

Bốn là tăng cường an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số, chuyển từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa, nhất là trước các thủ đoạn công nghệ cao như AI và deepfake.

Năm là bảo đảm chuyển đổi số trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tài chính toàn diện. Ngành Ngân hàng cần khai thác dữ liệu tốt hơn để đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng và phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn.

Sáu là phát triển nguồn nhân lực có năng lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số, với mỗi nhiệm vụ có mục tiêu, sản phẩm, người chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và chỉ tiêu đo lường cụ thể.

Biến công nghệ thành năng suất

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, dữ liệu, AI và công nghệ số đang mở ra không gian phát triển lớn cho ngành Ngân hàng. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng khi đi cùng thể chế phù hợp, hạ tầng hiện đại, dữ liệu chất lượng, nguồn nhân lực đủ năng lực và một hệ thống đủ an toàn để tạo dựng niềm tin.

“Ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia, với yêu cầu cao hơn về tính thực chất và hiệu quả: biến công nghệ thành năng suất; biến dữ liệu thành nguồn lực; biến đổi mới sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ; biến chuyển đổi số thành sự thuận tiện cho người dân, cơ hội cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế”, Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh.

Tại sự kiện, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cùng đại diện lãnh đạo một số bộ, ban, ngành Trung ương đã tham quan khu vực triển lãm và chứng kiến các sản phẩm, giải pháp công nghệ mới trong tiến trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng.

Châu Anh