G7 và EU ra tuyên bố chung: Hối thúc Iran 'ngừng bắn ngay lập tức'

Tuyên bố của Ngoại trưởng các nước Anh, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Canada và Mỹ cùng Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh - đối ngoại Kaja Kallas cũng bày tỏ lập trường ủng hộ đối tác trong khu vực trước hàng loạt cuộc tấn công của Iran. Là đồng minh của Mỹ, theo tờ Daily Mail, khả năng Hải quân Hoàng gia Anh sẽ không đứng ngoài cuộc, khi tàu ngầm HMS Anson trang bị tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk Block IV và ngư lôi hạng nặng Spearfish của lực lượng này đã hiện diện ở phía Bắc biển Arab, có thể sẽ hướng về phía Iran với 4 tên lửa khai hỏa trong trường hợp được sự phê chuẩn của Thủ tướng Anh Keir Starmer khi chiến sự ngày càng khốc liệt.

Cuối tuần qua, dù tái khẳng định cam kết "không lún sâu vào xung đột đang lan rộng ở Trung Đông", Thủ tướng Keir Starmer cũng đã đồng ý cho Mỹ sử dụng các căn cứ của nước mình để tiến hành phá hủy những điểm phóng tên lửa và các cơ sở được sử dụng để tấn công tàu thuyền qua Eo biển Hormuz, dù trước đó London chỉ cho phía Mỹ sử dụng căn cứ với mục đích phòng thủ và ngăn chặn tên lửa từ phía Iran.

Những cột khói bốc cao ở thủ đô Doha, Qatar sau khi một khu công nghiệp trúng tên lửa từ phía Iran. Ảnh: AFP

Về phần mình, khi trả lời phỏng vấn phóng viên Hãng thông tấn Kyodo, Ngoại trưởng Iran - Abbas Araghchi khẳng định Tehran chưa đóng cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz và tuyến hàng hải này vẫn đang hoạt động thông qua việc một số tàu tiếp tục được phép lưu thông "có điều kiện", khả năng sẽ không loại trừ các tàu của Nhật, dù giới chức Iran từng tuyên bố sẽ không cho phép các lô hàng dầu mỏ có liên quan đến Mỹ và đồng minh đi qua tuyến đường biển chiến lược này.

Là đồng minh với Mỹ nhưng từ lâu Nhật Bản vẫn duy trì quan hệ hữu nghị với Iran và hiện nay khi các cuộc không kích của Mỹ - Israel nhằm vào nước Cộng hòa Hồi giáo này, Tokyo chỉ tập trung vào việc kêu gọi Iran không phát triển vũ khí hạt nhân đồng thời giải quyết căng thẳng khu vực bằng biện pháp ngoại giao. Chỉ đến khi các đòn đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh, lãnh đạo Nhật Bản mới lên tiếng.

Hơn 70% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản là từ Trung Đông và đi qua Eo biển Hormuz. Chính vì thế, kế hoạch bảo đảm an ninh năng lượng của nước này cũng bao gồm cả việc bằng mọi giá phải lưu thông an toàn qua Eo biển Hormuz, giữa bối cảnh các cuộc tấn công đã kéo dài sang tuần thứ tư khiến Nhật Bản và nhiều quốc gia khác phải sử dụng nguồn dự trữ dầu chiến lược. Vì những lẽ trên, dù Tổng thống Donald Trump từng kêu gọi Tokyo tham gia bảo vệ tuyến hàng hải tại Eo biển Hormuz, nhưng nước Nhật chỉ có thể hỗ trợ theo khuôn khổ pháp lý hiện hành, bởi vai trò quân sự của Nhật Bản ở nước ngoài đã bị hạn chế theo Hiến pháp Hòa bình sau Thế chiến II khi Nhật là nước thua cuộc, song Luật An ninh năm 2015 đã cho phép nước này sử dụng vũ lực trong trường hợp an ninh quốc gia bị đe dọa.

Trong cuộc hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng nhân chuyến công du Mỹ hôm 19/3, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã nhấn mạnh cần sớm "hạ nhiệt" căng thẳng tại Trung Đông cũng như tìm cách để Eo biển Hormuz mở cửa trở lại.

Dù ngày 21/3 Tehran tuyên bố sẵn sàng tạo điều kiện để các tàu có liên quan của Nhật Bản đi qua Eo biển chiến lược Hormuz sau khi tham vấn với Tokyo trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục ảnh hưởng đến tuyến vận tải đường biển này, cùng ngày Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố, trong vòng 48 tiếng nếu Iran không mở eo biển trên cho các tàu lưu thông, Mỹ sẽ tấn công và phá hủy những nhà máy điện của nước này. Hôm qua, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi cũng để ngỏ khả năng Lực lượng Phòng vệ nước mình tham gia rà phá thủy lôi ở Eo biển Hormuz với điều kiện Israel - Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Ngày 22/3, Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một vật thể lạ đã gây ra vụ nổ gần 1 tàu chở hàng ở ngoài khơi bờ biển Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) nhưng chưa có thương vong được báo cáo.

Đ.LOAN (theo AFP, Reuters)