Festa Junina và sắc màu văn hóa của Brazil

Người dân Brazil biểu diễn điệu nhảy Quadrilha mang đậm nét văn hóa nông thôn tại lễ hội Festa Junina. Ảnh: Mateus Almeida

Lễ hội dân gian Festa Junina là một trong những sự kiện văn hóa có sức ảnh hưởng lớn nhất Brazil, chỉ sau lễ hội Carnival về quy mô cũng như mức độ tham gia của cộng đồng. Giá trị cốt lõi của Festa Junina là hoạt động gắn kết cộng đồng, bảo tồn các giá trị truyền thống và tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc.

Tên gọi Festa Junina có nghĩa là “Lễ hội tháng 6”. Nguồn gốc của lễ hội được cho là bắt đầu từ các lễ hội mùa hạ ở châu Âu, sau đó được người Bồ Đào Nha mang tới Brazil trong thời kỳ thuộc địa. Trải qua nhiều thế kỷ phát triển, những yếu tố văn hóa từ châu Âu đã hòa quyện với đời sống và phong tục của người dân Brazil, đặc biệt là cư dân nông thôn, tạo nên diện mạo riêng cho Festa Junina ngày nay.

Lễ hội gắn liền với việc tôn vinh ba vị thánh quan trọng trong Công giáo gồm Thánh Anthony vào ngày 13/6, Thánh John vào ngày 24/6 và Thánh Peter vào ngày 29/6. Trong đó, ngày 24/6 thường được xem là thời gian cao trào của mùa lễ hội. Tại nhiều địa phương, các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và cộng đồng diễn ra liên tục trong nhiều tuần, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Một trong những hình ảnh đặc trưng nhất của Festa Junina là những đống lửa trại. Tương truyền, lửa tượng trưng cho sự ấm áp, đoàn kết và niềm hy vọng. Màn đêm buông xuống, không khí lễ hội thêm rộn rã lúc người dân quây quần bên ánh lửa, cùng tham gia các hoạt động văn nghệ.

Những giai điệu dân gian mang đậm bản sắc Brazil vang lên trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, tạo nên không khí vui tươi và sôi động. Đi cùng âm nhạc là các điệu nhảy tập thể, trong đó, nổi tiếng nhất là Quadrilha. Đây là điệu nhảy với trang phục truyền thống, mô phỏng một đám cưới nông thôn, được thực hiện theo đội hình và nhịp điệu thống nhất, khắc họa tinh thần cộng đồng sâu sắc.

Trang phục cũng là nét đặc sắc không thể thiếu của lễ hội. Từ già đến trẻ, mọi người hóa trang với phục trang lấy cảm hứng từ cuộc sống nông thôn Brazil qua những họa tiết nhiều màu sắc, mũ rơm và các phụ kiện dân gian, tạo nên bầu không khí vui nhộn, gần gũi. Những con phố, quảng trường hay sân trường học được biến thành địa điểm tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng. Người dân dành nhiều thời gian chuẩn bị cho lễ hội, đặc biệt là trang trí không gian bằng cờ màu, đèn lồng giấy và các vật dụng thủ công.

Dù được tổ chức trên khắp Brazil, song các thành phố như Caruaru thuộc bang Pernambuco hay Campina Grande thuộc bang Paráiba thường thu hút lượng lớn người tham gia trong mùa lễ hội. Tại đây, các hoạt động văn hóa diễn ra liên tục, tạo nên bầu không khí sôi động kéo dài trong nhiều ngày.

Theo thời gian, Festa Junina không chỉ giới hạn trong phạm vi tôn giáo hay cộng đồng địa phương, mà còn trở thành biểu tượng văn hóa của Brazil. Lễ hội phản ánh đời sống nông thôn, ghi dấu những ảnh hưởng lịch sử từ châu Âu và thể hiện khả năng tiếp biến văn hóa của xã hội Brazil. Thông qua âm nhạc, điệu nhảy, trang phục và các nghi thức truyền thống, nhiều thế hệ người dân đã trao truyền những giá trị quý báu qua nhiều thế kỷ. Không chỉ là dịp vui chơi, Festa Junina còn giúp người dân nhớ về cội nguồn, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng và gìn giữ những nét đặc trưng của văn hóa Brazil.

Từ một lễ hội mang dấu ấn tôn giáo và nông nghiệp, Festa Junina đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của Brazil. Những đống lửa rực sáng, điệu nhảy Quadrilha và sắc màu dân gian vẫn tiếp tục hiện diện mỗi tháng 6, nuôi dưỡng bản sắc của một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc nhất Nam Mỹ.

Như Quỳnh